XIX. Yüzyılda Avrupalı Seyyahların Gözünden Tebriz
Öz
XIX. yüzyılda Kaçar Devleti hâkimiyeti altındaki İran toprakları ve dolayısıyla Azerbaycan Eyaleti, siyasî, askerî ve ekonomik gelişmeler etkisiyle Rusya ve Avrupa’nın dikkatini fazlasıyla cezbetmiştir. Tarihî İpek Yolunun güzergâhında bulunan ve ticarî malların Asya, Osmanlı toprakları ve Avrupa arasında taşındığı yolun bir durağı konumundaki Tebriz şehri, diğer yandan veliaht makamı olması nedeniyle siyasî olarak da bir merkez konumundaydı. Bu yüzyılda siyasî, ekonomik, askerî, ticarî vb. sebeplerle birçok yabancı İran topraklarına seyahatler düzenlemiş ve bunun sonucunda edindikleri izlenimleri aktarmışlardır. Çalışmamızda, XIX. yüzyılda çeşitli gerekçelerle İran ve Azerbaycan coğrafyasını ziyaret eden ve bu geziler esnasında gördüklerini, yaşadıklarını kaleme alan bazı yabancı seyyahların anlatımlarında, İran’ın metropollerinden biri olan Tebriz şehrinin profilini çizmek amaçlanmıştır.
Anahtar Kelimeler
Seyahatname, Tebriz, Azerbaycan, Kaçar Hanedanı, XIX. Yüzyıl
Kaynakça
- Abû'l-Farac, G. (1999). Abû'l Farac Tarihi (Cilt 2). (Ö. R. Doğrul, Çev.) Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.
- Abrahamian, E. (1974). Oriental Despotism: The Case of Qajar Iran. International Journal of Middle East Studies, 1(5), 3-31.
- Adelzadeh, A. (2016). Social Dimensions of Bazaar in Historical Cities of Iran: The Tabriz Bazaar. The International Journal of Engineering and Science(5), 36-44.
- Ahmad Ashraf, A. B. (1992). Class System V: Classes in the Qajar Period. Encyclopædia Iranica, 5, 667-677. (E. Yarshater, Ed.) California: Mazda Publishers.
- Altun, A. (1996). Gökmescid. TDV İslâm Ansiklopedisi, 14, 142-143. İstanbul: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi. Aydoğmuşoğlu, C. (2011). Tarihte Tebriz. Ankara: Berikan Yayınevi.
- Aydoğmuşoğlu, C. (2017). Tebriz'deki Türk Mimari Eserleri (XVI-XIX. Yüzyıllar Arası). Türk Tarihine Dair Yazılar Dede Korkut'un İzinde 30 Yıl Prof. Dr. Üçler Bulduk'a Armağan (s. 679-690). içinde Ankara: Gece Kitaplığı.
- Bassett, J. (1887). Persia: The Land of Imams A Narrative of Travel and Residence 1871-1885. London: Blackie & Son.
- Bell, J. (1762). Travels from St. Petersburg in Russia to Various Parts of Asia. London: Geo, Robinsons and Co. Bilgili, A. S. (2011). Tebriz. TDV İslâm Ansiklopedisi, 40, 219-222. İstanbul: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi.
- Brydges, H. J. (1834). An Account of the Transactions of His Majesty’s Mission to the Court of Persia in the Years 1807-11. London: James Bohn.
- Chardin, J. (2014). Chardin Seyahatnamesi; İstanbul, Osmanlı Toprakları, Gürcistan, Ermenistan, İran (1671-1673). (A. Meral, Çev.) İstanbul: Kitap Yayınevi.