Jeopolitik Risklerin Küresel Enerji ve Gıda Fiyatları Üzerinde Zamanla Değişen Etkileri
Öz
Bu çalışma, giderek daha önemli bir belirsizlik faktörü haline gelen jeopolitik risklerin küresel enerji ve gıda fiyatları üzerindeki etkilerini analiz etmeyi amaçlamaktadır. Bu doğrultuda, zamana göre değişen parametreli vektör otoregresif (TVP-VAR) modelinin kullanıldığı çalışmada 1992:01-2024:02 dönemi aralığı ele alınmıştır. Çalışmada, jeopolitik risklerin enerji fiyatları ve gıda fiyatları üzerindeki zamanla değişen etkisinin yanı sıra enerji fiyatlarının gıda fiyatları üzerindeki etkisi de incelenmiştir. Elde edilen bulgular, jeopolitik risklerin küresel enerji ve gıda fiyatlarına etkilerinin zamanla değiştiğini ve genellikle beklenenden daha düşük düzeylerde olduğunu göstermektedir. Enerji fiyatlarının gıda fiyatları üzerindeki etkisinin ise 2006 sonrasında pozitif olduğu görülmektedir. Bu durum, ekonomik istikrarın sürdürülmesi için uluslararası ekonomik faktörlerin dikkate alınması gerektiğini vurgulamaktadır. Ayrıca, politika yapıcıların enflasyon hedeflemesi gibi para politikalarını uygularken jeopolitik riskleri dikkate almaları ve bu risklere yönelik stratejiler geliştirmeleri ekonomik istikrarı destekleyecektir.
Anahtar Kelimeler
Jeopolitik riskler, TVP-VAR modeli, Enerji fiyatları, Gıda fiyatları
Kaynakça
- Adeosun, O., Tabash, M., ve Anagreh, S. (2023). Revisiting the oil prices–domestic food inflation nexus in Nigeria: the role of global geopolitical risk. African Journal of Economic and Management Studies. https://doi.org/10.1108/ajems-09-2022-0399.
- Ajami, R. (2020). Globalization, the challenge of COVID-19 and oil price uncertainty. Journal of Asia-Pacific Business, 21(2), 77-79. https://doi.org/10.1080/10599231.2020.1745046.
- Akdeniz, C. ve İlhan, A. (2021). Dynamic Optics in Economics: Quantitative, Experimental and Econometric Analyses. Kırer Silva Lecuna (Ed.), The validity of the real interest differential model for Turkey with Markov regime switching(s.99-115) içinde. Berlin, Germany: Peter Lang Verlag.
- Akdeniz, C., ve Çatık, N. (2019). Parasal aktarım mekanizmalarının işleyişinde finansal koşulların önemi: TVP-VAR modellerinden bulgular. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi (34), 73-96. https://doi.org/10.30794/pausbed.421112.
- Antonakakis, N., Gupta, R., Kollias, C. ve Papadamou, S. (2017). Geopolitical risks and the oil-stock nexus over 1899–2016. Finance Research Letters, 23, 165-173. https://doi.org/10.1016/j.frl.2017.07.017.
- Asadollah, O., Carmy, L. S., Hoque, M. R., ve Yilmazkuday, H. (2024). Geopolitical risk, supply chains, and global inflation. The World Economy. https://doi.org/10.1111/twec.13585.
- Bouri, E., Gabauer, D., Gupta, R., ve Kinateder, H. (2023). Global geopolitical risk and inflation spillovers across European and North American economies. Research in International Business and Finance, 66, 102048. https://doi.org/10.1016/j.ribaf.2023.102048.
- Brock, W. A., Scheinkman, J. A., Dechert, W. D., ve LeBaron, B. (1996). A test for independence based on the correlation dimension. Econometric Reviews, 15(3), 197-235. https://doi.org/10.1080/07474939608800353.
- Caldara, D., ve Iacoviello, M. (2022). Measuring geopolitical risk. American Economic Review, 112(4), 1194-1225. 10.1257/aer.20191823.
- Caporale, G. M., Çatık, A. N., Helmi, M. H., Akdeniz, C., ve İlhan, A. (2024). Time-varying effects of the COVID-19 pandemic on stock markets and economic activity: evidence from the US and Europe. Empirica, 51(2), 529-558. https://doi.org/10.1007/s10663-024-09608-0.