Osmanlı İmparatorluğu’nda Sabun ve Zeytinyağı Üretimi: 16-18. Yüzyıl Ekonomik Dinamikleri

Osmanlı İmparatorluğu döneminde, sabun üretimi önemli bir endüstriyel faaliyetti ve özellikle İzmir gibi ticaret merkezleri bu alanda öncü olmuştur. Çalışmada; Osmanlı Devleti’ndeki zeytin çiftçisi ve sabun üreticilerinin karşılaştıkları sorunlar ve İstanbul’un sabun ve zeytinyağı ihtiyacının giderilmesi için alınan önlemler ve sabunun başka bir hammaddesi olan hayvan içyağının sabun üreticileri tarafından kullanılması için alınan önlemler incelenmiştir. Osmanlı Devleti’nde sabun yapımı ve sabuncu esnafının sorunları ile ilgili yapılan çalışmalar genellikle 18-19. Yüzyıla ve bir şehre ya da bölgeye odaklanılarak yapılmıştır. Bu çalışmada ise Osmanlı’da sabun imal edenlerin sorunlarını, sabun hammaddelerinin ekonomik kullanımı için devletin almış olduğu önlemler 16-18. Yüzyıllar bağlamında ortaya konularak bu alandaki eksiklikleri gidermeyi hedeflemiştir. Çalışmada Osmanlı Arşivi’ndeki belgelerden yararlanılmıştır.

Soap production was a significant industrial activity during the Ottoman Empire, with trade hubs such as Izmir playing a leading role in this sector. This study examines the challenges faced by olive farmers and soap producers in the Ottoman Empire, along with the measures taken to meet Istanbul’s demand for soap and olive oil. Additionally, the use of animal fat as an alternative raw material in soap production and the associated governmental regulations are explored. While previous research on soap production and the issues faced by soap guilds in the Ottoman Empire typically focuses on specific regions or the 18th and 19th centuries, this study addresses these challenges within the broader context of the 16th to 18th centuries. It aims to fill gaps in the literature by analyzing the state's interventions to ensure the economic use of soap-making materials. The research draws extensively on documents from the Ottoman Archives.