Moğol İşgalinde Nasıruddin Tusi; Hayatı, Mirası ve Tarihteki Yeri

Nasir al-Din Tusi, from Tus in Khorasan, lived in harmony under Nizari/Ismaili rule in Kuhistan for 30 years and 18 years with the Mongols. He aided the Mongols in seizing Kuhistan and supported Hülagu during the conquest and massacre of Baghdad. He was accused of seeking revenge against the Sunni Abbasids by urging Hülagu to destroy Baghdad because of being Shia/Imami. After becoming a Mongol vizier, he compiled the Zij-i Ilkhani, an astronomical table collection, naming it after Genghis Khan’s title “Ilkhan” and praising both Genghis and Hülagu. He was also accused of plagiarism, allegedly copying and altering works. Due to his origins in Tus, it has been claimed—without solid evidence—that he was of Turkish descent.

Horasan’ın Tus şehrinden olan Nasıruddin Tusi, Kuhistan’daki Nizari/İsmaili yönetiminde 30 yıl, ardından Moğollarla 18 yıl uyum içinde yaşamıştır. Moğollara Kuhistan’ı ele geçirmede yardım etmiş, Bağdat’ın işgalinde Hülagu’nun yanında yer almış ve onu katliama teşvik etmiştir. Şii/İmami olmasından dolayı, Hülagu’yü Bağdat’ı yıkmaya teşvik ederek, Sünni Abbasilerden intikam aldığı ileri sürülmüştür. Moğol veziri olduktan sonra Merağa Gözlemevi’nde astronomi cetvelleri içeren Zici İlhani kitabını hazırlamış, Cengiz Han’ın lakaplarından olan “ilhan” kelimesini kitaba ad yapmış, Cengiz Han’ı ve Hülagu’yü övmüştür. Önemli bir kısmı tekrar ve küçük ölçekli olan çok sayıda kitap yazmıştır. Kendisine ait olmayan bazı kitapları da tahrifat yoluyla istinsah ederek, kendisine mal ettiği, çok sayıda intihal eseri oluşturduğu savunulmuştur. Horasan Tus şehrinden olmasından dolayı, bir mesnede dayanmadan Türk olduğu ileri sürülmüştür.