Türkiye'de Yurtiçi Spot Altın Getirisinin Sağlam Makroekonomik Belirleyicileri

Yıl 2025, Cilt: 26 Sayı: 2, 575 - 591, 24.07.2025

Mercan Hatipoğlu , Taner Sekmen

https://doi.org/10.17494/ogusbd.1682917

Öz

Bu çalışmanın amacı, Türkiye'deki altın getirilerinin sağlam belirleyicilerini Aşırı Sınırlar Analizi (Extreme Bounds Analysis - EBA) yöntemiyle incelemektir. Bulgulara göre, ekonomik politika belirsizliği, döviz kuru, para arzı ve enflasyon hem Leamer hem de Sala-i-Martin modellerine göre yüksek derecede sağlam dört değişken olarak tespit edilmiştir. Buna ek olarak, konut fiyatları da Sala-i-Martin yaklaşımına göre altın fiyatlarının sağlam bir belirleyicisi olarak raporlanmıştır. Bu sonuçlardan, yukarıda belirtilen faktörlerin Türkiye’deki altın fiyatlarının sağlam belirleyicileri olduğu ortaya çıkmaktadır. Çalışmanın sonuçları ayrıca göstermektedir ki, spot altın getirileri küresel faktörlerden ziyade yerel değişkenler tarafından yönlendirilmektedir. Bu yerel faktörler ise çoğunlukla para politikasının duruşu ve sonuçları ile ilişkilidir.

Anahtar Kelimeler

Altın Getirisi , Aşırı Sınırlar Analizi , Para Politikası Duruşu

Robust Macroeconomic Determinants of Domestic Spot Gold Return in Türkiye

Öz

The aim of this study is to investigate the robust drivers of gold return in Türkiye by using the extreme bounds analysis (EBA). According to findings, economic policy uncertainty, exchange rate, money supply and inflation are found four variables that are highly robust based on both Leamer and Sala-i-Martin models. In addition, house price is robust determinants of gold price as reported by Sala-i-Martin approach. From these results, it emerges that factors mentioned above are robust determinants of gold prices in Türkiye. The results of the study are also clear that spot gold return is driven by local variable more than global factors. This local factors are mostly related to the stance of monetary policy and the outcomes of monetary policy.

Anahtar Kelimeler

Gold Return , Extreme Bounds Analysis , Monetary Policy Stance

Kaynakça

• Aksoy, M., & Topcu, N. (2013). Altın ile hisse senedi ve enflasyon arasindaki ilişki. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 27(1), 59-78.
• Arslanalp, S., Eichengreen, B., & Simpson-Bell, C. (2023). Gold as international reserves: A barbarous relic no more? Journal of International Economics, 145, 103822.
• Basher, S. A., & Sadorsky, P. (2016). Hedging emerging market stock prices with oil, gold, VIX, and bonds: A comparison between DCC, ADCC and GO-GARCH. Energy Economics, 54, 235-247.
• Batten, J. A., Ciner, C., & Lucey, B. M. (2010). The macroeconomic determinants of volatility in precious metals markets. Resources Policy, 35(2), 65-71.
• Baur, D. G., & McDermott, T. K. (2010). Is gold a safe haven? International evidence. Journal of Banking & Finance, 34(8), 1886-1898.
• Blose, L. E. (2010). Gold prices, cost of carry, and expected inflation. Journal of Economics and Business, 62(1), 35-47.
• Bruno, S., & Chincarini, L. (2010). A historical examination of optimal real return portfolios for non-US investors. Review of Financial Economics, 19(4), 161-178.
• Cai, J., Cheung, Y. L., & Wong, M. C. (2001). What moves the gold market? Journal of Futures Markets: Futures, Options, and Other Derivative Products, 21(3), 257-278.
• Chirwa, T. G., & Odhiambo, N. M. (2020). Determinants of gold price movements: An empirical investigation in the presence of multiple structural breaks. Resources Policy, 69, 101818.
• Christie–David, R., Chaudhry, M., & Koch, T. W. (2000). Do macroeconomics news releases affect gold and silver prices? Journal of Economics and Business, 52(5), 405-421.
• Cingoz, F., & Kendirli, S. (2019). Altın fiyatları, döviz kuru ve borsa istanbul arasındaki ilişki. Finans Ekonomi ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 4(4), 545-554.
• Dickey, D. A., & Fuller, W. A. (1981). Likelihood ratio statistics for autoregressive time series with a unit root. Econometrica: Journal of the Econometric Society, 1057-1072.
• Doğanalp, N., Konya, S., & Kabaloğlu, G. (2016). Türkiye’de altın fiyatlarınının belirleyicileri üzerine ampirik bir uygulama. Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 6(15), 412-424.
• Elfakhani, S., Baalbaki, I. B., & Rizk, H. (2009). Gold price determinants: empirical analysis and implications. Journal for International Business and Entrepreneurship Development, 4(3), 161-178.
• Elmas, B., & Polat, M. (2014). Altın fiyatlarını etkileyen talep yönlü faktörlerin tespiti: 1988-2013 dönemi. Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 15(1), 171-187.
• Elmastaş Gültekin, Ö., & Aktürk Hayat, E. (2016). Altın fiyatını etkileyen faktörlerin var modeli ile analizi: 2005-2015 dönemi. Ege Academic Review, 16(4).
• Erb, C., Harvey, C. R., & Viskanta, T. (2020). Gold, the golden constant, and déja vu. Financial Analysts Journal, 76(4), 134-142.
• Eun, C., & Resnick, B. G. (2007). International financial management. McGraw-Hill.
• Ghosh, D., Levin, E. J., Macmillan, P., & Wright, R. E. (2004). Gold as an inflation hedge? Studies in Economics and Finance, 22(1), 1-25.
• Gulseven, O., & Ekici, O. (2021). The role of real estate and gold as inflation hedges: the Islamic influence. International Journal of Islamic and Middle Eastern Finance and Management, 14(2), 391-408.
• Gulseven, O., & Ekici, Ö. (2016). The Turkish appetite for gold: An Islamic explanation. Resources Policy, 48, 41-49.
• Gülhan, Ü. (2020). Altın fiyatları ile VIX Endeksi, BİST 100 endeksi, döviz kuru ve petrol fiyatları ilişkisi: Ekonometrik bir analiz. Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 11(2), 576-591.
• Hillier, D., Draper, P., & Faff, R. (2006). Do precious metals shine? An investment perspective. Financial Analysts Journal, 62(2), 98-106.
• İlkhan, C., Çevikgil, D., Aydın, B., & Zeren, F. (2022). Altın fiyatları, ABD doları ve BIST 100 endeksi arasındaki ilişkinin incelenmesi: Türkiye örneği. Malatya Turgut Özal Üniversitesi İşletme ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 3(1), 46-53.
• Jones, A. T., & Sackley, W. H. (2016). An uncertain suggestion for gold-pricing models: the effect of economic policy uncertainty on gold prices. Journal of Economics and Finance, 40, 367-379.
• Khatatbeh, I. N., & Moosa, I. A. (2022). Financialization and income inequality: An extreme bounds analysis. The Journal of International Trade & Economic Development, 31(5), 692-707.
• Kirkulak Uludag, B., & Lkhamazhapov, Z. (2014). Long memory and structural breaks in the returns and volatility of gold: evidence from Turkey. Applied Economics, 46(31), 3777-3787.
• Kocatepe, C. İ., & Yıldız, O. (2016). Ekonomik endeksler kullanılarak Türkiye’deki altın fiyatındaki değişim yönünün yapay sinir ağları ile tahmini. Düzce Üniversitesi Bilim ve Teknoloji Dergisi, 4(3), 926-934.
• Kuzu, M. (2022). Türkiye altın fiyatlarını (gau/try) etkileyen faktörlerin birbirleri ile mukayeseli olarak incelenmesi. İşletme Araştırmaları Dergisi, 14(2), 1316-1338.
• Küçükaksoy, İ., & Yalçın, D. (2017). Altın fiyatlarını etkileyebilecek faktörlerin incelenmesi. Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 13(2), 1-20.
• Leamer, E. E. (1985). Sensitivity analyses would help. The American Economic Review, 75(3), 308–313.
• Levin, E. J., Montagnoli, A., & Wright, R. E. (2006). Short-run and long-run determinants of the price of gold. World Gold Council. Research Study No. 32
• Lucey, B. M., Sharma, S. S., & Vigne, S. A. (2017). Gold and inflation (s)–A time-varying relationship. Economic Modelling, 67, 88-101.
• Malliaris, A. G., & Malliaris, M. (2015). What drives gold returns? A decision tree analysis. Finance Research Letters, 13, 45-53.
• McCown, J. R., & Zimmerman, J. R. (2006). Is gold a zero-beta asset? Analysis of the investment potential of precious metals. Analysis of the Investment Potential of Precious Metals (July 24, 2006).
• Murach, M. (2019). Global determinants of the gold price: A multivariate cointegration analysis. Scottish Journal of Political Economy, 66(1), 198-214.
• O'Connor, F. A., Lucey, B. M., Batten, J. A., & Baur, D. G. (2015). The financial economics of gold—A survey. International Review of Financial Analysis, 41, 186-205.
• Poyraz, E. ve Didin, S. (2008). Altın Fiyatlarındaki Değişimin Döviz Kuru, Döviz Rezervi ve Petrol Fiyatlarından Etkilenme Derecelerinin Çoklu Faktör Modeli İle Değerlendirilmesi. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 3(2), 93-104.
• Qian, Y., Ralescu, D. A., & Zhang, B. (2019). The analysis of factors affecting global gold price. Resources Policy, 64, 101478.
• Rana, H. M. U., & O'Connor, F. (2023). Domestic macroeconomic determinants of precious metals prices in developed and emerging economies: An international analysis of the long and short run. International Review of Financial Analysis, 89, 102813.
• Sala-i-Martin, X. (1997). I just ran two million regressions. The American Economic Review, 87(2), 178–183.
• Shahbaz, M., Balcilar, M., & Ozdemir, Z. A. (2017). Does oil predict gold? A nonparametric causality-in-quantiles approach. Resources Policy, 52, 257-265.
• Sill, K. (2007). The macroeconomics of oil shocks. Federal Reserve Bank of Philadelphia, Business Review, 1(1), 21-31.
• Soytas, U., Sari, R., Hammoudeh, S., & Hacihasanoglu, E. (2009). World oil prices, precious metal prices and macroeconomy in Turkey. Energy Policy, 37(12), 5557-5566.
• Thaver, R. L., & Lopez, J. (2016). Unemployment as a determinant of gold prices: Empirical evidence. The International Journal of Business and Finance Research, 10(10), 43-52.
• Tiwari, A. K., & Sahadudheen, I. (2015). Understanding the nexus between oil and gold. Resources Policy, 46, 85-91.
• Toraman, C., Başarır, Ç., & Bayramoğlu, M. F. (2011). Altın fiyatlarını etkileyen faktörlerin tespiti üzerine: MGARCH modeli ile bir inceleme. Uluslararası Alanya İşletme Fakültesi Dergisi, 3(1), 1-20.
• Tully, E., & Lucey, B. M. (2007). A power GARCH examination of the gold market. Research in International Business and Finance, 21(2), 316-325.
• Vural, M. G. (2003). Altın piyasası ve altın fiyatlarını etkileyen faktörler. TCMB Uzmanlık Yeterlilik Tezi, Ankara.
• Worthington, A. C., & Pahlavani, M. (2007). Gold investment as an inflationary hedge: Cointegration evidence with allowance for endogenous structural breaks. Applied Financial Economics Letters, 3(4), 259-262.
• Yunus, N. (2020). Time-varying linkages among gold, stocks, bonds and real estate. The Quarterly Review of Economics and Finance, 77, 165-185.
• Yüksel, R., & Akkoç, S. (2016). Altın fiyatlarının yapay sinir ağları ile tahmini ve bir uygulama. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 17(1), 39-50.