Politik Tutumların Şekillenmesinde Ailenin Rolü: Değişen Dinamikler Üzerine Bir Değerlendirme

Yıl 2025, Cilt: 26 Sayı: Özel Sayı, 2566 - 2584, 30.12.2025

Şükrü Türköz

Öz

Bu çalışma, bireylerin siyasal tutumlarının oluşumunda aile kurumunun merkezi rolünü ele almaktadır. Aile, çocukların erken yaşlardan itibaren siyasal değerleri ve kimlikleri edinmelerinde temel bir sosyalizasyon aracıdır. Ebeveynlerin politik eğilimleri, çocuklara aktardıkları değerler ve ailenin otoriter ya da demokratik yapısı, bu sürecin şekillenmesinde belirleyicidir. Geleneksel aile yapılarında ebeveyn etkisi daha baskınken, günümüzde artan boşanma oranları, çekirdek ailenin zayıflaması ve alternatif aile biçimlerinin yaygınlaşması bu etkiyi dönüştürmektedir. Demokratik aile ortamlarında yetişen bireylerin eleştirel düşünme becerileri gelişirken, otoriter ailelerde siyasal kimlik aktarımı daha güçlüdür. Türkiye’de yapılan saha çalışmaları, aile etkisinin sürdüğünü ancak yaş ve cinsiyet gibi bireysel faktörlerin bu etkiyi değiştirdiğini göstermektedir. Dijitalleşme, medya ve arkadaş çevresi gibi unsurlar ise siyasal sosyalizasyonda ailenin rolünü dönüştürmektedir.

Anahtar Kelimeler

Aile , Politik Tutum , Ebeveyn Etkisi , Siyasal Sosyalizasyon , Toplumsal Dönüşüm

The Role of The Family in Shaping Political Attitudes: An Evaluation on Changing Dynamics

Öz

This study explores the central role of the family in shaping individuals' political attitudes. The family functions as a primary agent of socialization through which children acquire political values and identities from an early age. Parents’ political orientations, the values they transmit, and the family's authoritarian or democratic structure are key determinants in this process. In traditional family structures, parental influence tends to be more dominant, whereas contemporary changes -such as rising divorce rates, the weakening of the nuclear family, and the spread of alternative family forms- are transforming this influence. Individuals raised in democratic households tend to develop stronger critical thinking skills, while those from authoritarian families experience stronger political identity transmission. Field studies in Turkey show that while the influence of the family persists, individual factors such as age and gender alter its degree. Meanwhile, digitalization, media, and peer groups are reshaping the role of the family in the process of political socialization.

Anahtar Kelimeler

Family , Political Attitude , Parental Influence Political Socialization , Social Transformation

Kaynakça

• Akın, M. H. (2009). Siyasal toplumsallaşma sürecinde gençlik: Teorik ve uygulamalı bir çalışma (Doktora tezi). Selçuk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.
• Akın, M. H., Tüfekçioğlu, E. B., & Ergün, A. F. (2025). Türk ailesinde çocuğun anlam ve değeri: Türkiye aile yapısı araştırmasında eğilimler ve yönelimler. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 2025(Aile Özel Sayısı Cilt-2), 481–512. https://doi.org/10.21560/spcd.v2025i88554.1630418
• Alkan, T. (1979). Siyasal toplumsallaşma: Siyasal bilincin gelişmesinde ailenin, okulun ve toplumsal sınıfların etkisi. Kültür Bakanlığı Yayınları.
• Almond, G. A., & Verba, S. (1963). The civic culture: Political attitudes and democracy in five nations. Princeton University Press.
• Altun, E. (2014). Aile ve siyasetin yeniden üretimi: Siyasal toplumsallaşmada ailenin etkisi (Yüksek lisans tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir.
• Aydın, K., & Özbek, V. (2004). Ailenin seçmen davranışları üzerindeki etkisi. Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8, 144–167.
• Beşirli, H. (2005). Politik sosyalizasyon araştırmaları ve politik sosyalizasyon sürecinin bir unsuru olarak kışla. Sosyoloji Konferansları Dergisi, 31, 251–261.
• Can, Y. (2023). Aile ve evliliğe ilişkin tutum ve beklentilerdeki değişim. Ş. Türköz & M. Coşgun (Ed.), Türkiye’de toplum ve siyaset: Teoriden pratiğe güncel meseleler (ss. 1–25) içinde. Nobel Bilimsel Eserler.
• Chaffee, S. H., Ward, L. S., & Tipton, L. P. (1970). Mass communication and political socialization. Journalism Quarterly, 47(4), 647–666.
• Conway, M. M., Wyckoff, M. L., Feldbaum, E., & Ahern, D. (1981). The news media in children’s political socialization. Public Opinion Quarterly, 45(2), 164–178.
• Dalhouse, M., & Frideres, J. S. (1996). Intergenerational congruency: The role of the family in political attitudes of youth. Journal of Family Issues, 17(2), 227–248.
• Davies, J. C. (1965). The family’s role in political socialization. The Annals of the American Academy of Political and Social Science, 361(1), 10–19.
• Dowse, R. E., & Hughes, J. (1971). The family, the school, and the political socialization process. Sociology, 5(1), 21–45.
• Easton, D., & Hess, R. D. (1962). The child’s political world. Midwest Journal of Political Science, 6(3), 229–246.
• Easton, D., & Dennis, J. (1965). The child’s image of government. The Annals of the American Academy of Political and Social Science, 361(1), 40–57.
• Giddens, A., & Sutton, P. W. (2016). Sosyoloji (M. Şenol, Çev.; 7. bs.). İstanbul: Kırmızı Yayınları.
• González, R. S., & Chiodi, A. D. (2021). O impacto das mídias digitais como agentes de socialização dos estudantes de escolas públicas em Porto Alegre. Conexão Política, 10(1), 160–189.
• Gorodova, J., Pachina, N., Perfilova, A., & Pachin, G. (2023, June). Digital competence as a factor of political socialization of youth. 2023 3rd International Conference on Technology Enhanced Learning in Higher Education (TELE) (ss. 241–245).
• Haegel, F. (2020). Political socialization: Out of purgatory? European Journal of Sociology, 61(3), 333–364.
• Hatemi, P. K., Medland, S. E., Klemmensen, R., Oskarsson, S., Littvay, L., Dawes, C. T., & Martin, N. G. (2014). Genetic influences on political ideologies. Behaviour Genetics, 44(3), 282–294.
• Healy, A., & Malhotra, N. (2013). Childhood socialization and political attitudes. The Journal of Politics, 75(4), 1023–1037.
• Hekma, G., & Giami, A. (2014). Sexual revolutions: An introduction. Sexual Revolutions (ss. 1–24) içinde. Palgrave Macmillan.
• Hener, T., Rainer, H., & Siedler, T. (2016). Political socialization in flux? Journal of the Royal Statistical Society Series A, 179(3), 633–656.
• Hoffmann, D. (2025). The socialization relevance of digital media practices in adolescence. Zeitschrift für Bildungsforschung, 15(1), 21–32.
• Huft, J., Nieri, T., & Grindal, M. (2024). Ethnic-racial socialization in White American families. Journal of Race, Ethnicity, and Politics, 9(2), 377–398.
• Hyman, H. H. (1959). Political socialization: Study in the psychology of political behaviour. Free Press.
• Jennings, M. K., Stoker, L., & Bowers, J. (2009). Politics across generations. The Journal of Politics, 71(3), 782–799.
• Kaplan, A. (2021). Türkiye’de aile yapısında ve kültüründe yakın gelecekte önem kazanacak gelişmeler. Uluslararası Sosyal Hizmet Araştırmaları Dergisi, 1(2), 70–80.
• Karakoç, İ. (2000). Türkiye’de siyasal parti kimliği (Doktora tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir.
• Karataş, K. (2001). Toplumsal değişme ve aile. Toplum ve Sosyal Hizmet, 12(2), 89–98.
• Karataş, E., & Tarhan, A. (2024). Y ve Z kuşağının siyasal tutum ve davranışları. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 24(1), 393–414.
• Kiecolt, K. J., & Acock, A. C. (1988). The long-term effects of family structure. Journal of Marriage and the Family, 709–717.
• Lauglo, J. (2011). Ailede siyasal sosyalleşme. British Journal of Sociology of Education, 32(1), 53–74.
• Langton, K. P. (1967). Peer group and school and the political socialization process. American Political Science Review, 61(3), 751–758.
• Langton, K. P., & Jennings, M. K. (1968). Political socialization and the high school civics curriculum. American Political Science Review, 62(3), 852–867.
• Letsa, N. W. (2025). Partisanship and political socialization in electoral autocracies. American Political Science Review, 119(1), 208–223.
• Lipset, S. M., & Man, P. (1960). The social bases of politics. Johns Hopkins University Press.
• Martins, N. I. (2023). Digital media and political socialization. Aurelia, 2(1), 1–6.
• McFarland, D. A., & Thomas, R. J. (2006). Bowling young. American Sociological Review, 71(3), 401–425.
• McDevitt, M., & Chaffee, S. (2002). From top-down to trickle-up influence. Political Communication, 19(3), 281–301. https://doi.org/10.1080/01957470290055501
• Murray, R. G., & Mulvaney, M. K. (2012). Parenting styles and political ideology. Politics & Policy, 40(6), 1106–1130.
• Neundorf, A., & Smets, K. (2016). Political socialization and the making of citizens. Oxford Handbooks Online.
• Niemi, R. G., & Hepburn, M. A. (1995). The rebirth of political socialization. Perspectives on Political Science, 24(1), 7–16.
• Okçu, T. N. (2007). Self-esteem, political efficacy, and perceived parental attitudes (Yüksek lisans tezi). Sabancı Üniversitesi, İstanbul.
• Öztürk, O. (2020). Aile kurumunun Z kuşağının siyasal katılım davranışına etkisi (Yüksek lisans tezi). Necmettin Erbakan Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.
• Prewitt, K., Von Der Muhll, G., & Court, D. (1970). School experiences and political socialization. Comparative Political Studies, 3(2), 203–225.
• Robertson, C. E., Del Rosario, K. S., & Van Bavel, J. J. (2024). Inside the funhouse mirror factory. Current Opinion in Psychology, 60, 101918.
• Sapiro, V. (2004). Not your parents’ political socialization. Annual Review of Political Science, 7(1), 1–23.
• Shulman, H. C., & DeAndrea, D. C. (2014). Predicting success. Communication Monographs, 81(3), 386–406.
• Stattin, H., Eckstein, K., & Amnå, E. (2022). Why are some adolescents open to parents’ political communication. Journal of Youth and Adolescence, 51(11), 2235–2247.
• Şerifsoy, S. (1999). The family in the Kemalist project of modernity in Türkiye (1928–1950) (Yüksek lisans tezi). Boğaziçi Üniversitesi, İstanbul.
• TGSS. (2025). Türkiye’nin toplumsal haritası: TGSS 2024 (Z. Nişancı & M. T. Kılavuz, Ed.). İSAR Yayınları.
• Thomson, E., & McLanahan, S. S. (2012). Reflections on family structure and child well-being. Social Forces, 91(1), 45–53.
• TUIK. (2025). Evlenme ve boşanma istatistikleri 2024. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Evlenme-ve-Bosanma-Istatistikleri-2024-54194
• Turan, E., & Tıraş, Ö. (2017). Family’s impact on political attitudes. Psycho-Educational Research Reviews, 6(2), 103–110.
• Türkkahraman, M. (2000). Siyasal sosyalleşme ve siyasal sembolizm. Birey Yayıncılık.
• Türköz, Ş. (2016). Siyasal toplumsallaşma sürecinde kitle iletişim araçları. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 18(1), 97–114.
• Türköz, Ş. (2021). Siyasal toplumsallaşma sürecinde imam hatip liseleri. Nobel Bilimsel Eserler.
• Van Ditmars, M. M. (2023). Political socialization and gender gaps. European Journal of Political Research, 62(1), 3–24.
• Van Ditmars, M. M., & Bernardi, F. (2023). Political socialization and parental separation. Frontiers in Political Science, 5, 1089671.
• Verhulst, B., Eaves, L. J., & Hatemi, P. K. (2012). Correlation not causation. American Journal of Political Science, 56(1), 34–51.
• Wells, C. (2015). The civic organization and the digital citizen. Oxford University Press.
• Willoughby, E. A., Giannelis, A., Ludeke, S., Klemmensen, R., Nørgaard, A. S., Iacono, W. G., Lee, J. J., & McGue, M. (2021). Parent contributions to political attitudes. Psychological Science, 32(12), 2023–2034.
• Wray-Lake, L. (2019). How do young people become politically engaged? Child Development Perspectives, 13(2), 127–132.
• Ziblatt, D. (1965). High school extracurricular activities and political socialization. The Annals of the American Academy of Political and Social Science, 361(1), 20–31.