Gözetim Kapitalizmi ve Çocukların Dijital Temsili: Instagram Aile İçeriklerinin Eleştirel Bir Analizi
Öz
Bu çalışma, Instagram’da geniş erişime sahip ebeveyn hesaplarında çocukların nasıl temsil edildiğini ve bu temsillerin kültürel, söylemsel ve ekonomik bağlamlarda nasıl üretildiğini eleştirel olarak incelemektedir. NVivo 15 ile yürütülen tematik analiz, dijital ebeveynliğin mahremiyet ihlalleri, duygusal emek ve algoritmik görünürlük etrafında biçimlenen çok katmanlı bir pratik olduğunu ortaya koymuştur. Zuboff’un gözetim kapitalizmi, Nissenbaum’un bağlamsal mahremiyet ve Goffman ile Winnicott’un temsiliyet kuramları aracılığıyla geliştirilen analiz çerçevesi, çocukların sosyal medyada estetikleştirilmiş ve idealize edilmiş dijital temsillere dönüştürüldüğünü göstermektedir. Sharenting, bu temsillerin çocuğun açık rızası olmadan üretimini ve dolaşıma sokulmasını meşrulaştırmaktadır. Çalışma, dijital ebeveynliğin etik, kültürel ve sosyolojik boyutlarını yeniden değerlendirmeyi önermektedir.
Anahtar Kelimeler
sharenting, dijital ebeveynlik, mahremiyet, dijital emek, çocuk temsili
Kaynakça
- Abidin, C. (2017). #familygoals: Family influencers, calibrated amateurism, and justifying young digital labor. Social Media + Society, 3(2), 1–15. https://doi.org/10.1177/2056305117707191
- Adıyaman, D. (2006). Şöhret, medya ve gösteri. 08 Nisan 2022 tarihinde https://marmara.academia.edu/DenizAd%C4%B1yaman adresinden erişildi.
- Aktaş, G. (2019). Günümüz toplumlarında anneliğin değişen biçimlerini sosyal medya kullanıcıları üzerinden değerlendirmek. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 36(2), 253–270.
- Alemdar, E., & Kahraman, S. (2023). Annelerin paylaşan ebeveynlik (sharenting) eylemlerini inceleyen ölçek geliştirme çalışması. International Journal of Social Sciences and Education Research, 9(1), 70–82. https://doi.org/10.24289/ijsser.1220169
- Altman, I. (1975). The environment and social behavior: Privacy, personal space, territory, and crowding. Brooks/Cole.
- Arı, İ., & Çakır, V. (2024). Nüfuz pazarlaması bağlamında paylaşeyn ve Instamom kavramlarının incelenmesi. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 13(5), 2028–2056. https://doi.org/10.15869/itobiad.1499444
- Baloğlu, E. (2023). Instagram çağının dijital ebeveynleri: Sharenting bağlamında bir inceleme. TRT Akademi, 8(19), 766–785. https://doi.org/10.37679/trta.1328354
- Bartholomew, M. K., Schoppe-Sullivan, S. J., Glassman, M., & Dush, C. M. (2012). New parents' Facebook use at the transition to parenthood. Family Relations, 61(3), 455–469. https://doi.org/10.1111/j.1741-3729.2012.00708.x
- Baştemur, Ş., & Kurşuncu, M. A. (2022). Sharenting: Why parents share their children’s photos on social media? Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 12(3), 2911–2928. https://doi.org/10.48146/odusobiad.1137855
- Bayhan, V. (2016). Mahremiyetin kültürel kodları: Türkiye örneği. Kültür ve İletişim, 19(2), 55–70.