Instagram Story’lerinde Pasif-Agresif İletişim: Aile ve Yakın Sosyal Çevre Perspektifinden Metaforik Paylaşımlar

Yıl 2025, Cilt: 26 Sayı: Özel Sayı, 1703 - 1726, 30.12.2025

Mustafa Yağbasan , Esma Nur Erduran

Öz

Sosyal medya platformlarındaki paylaşımlar, iletilen mesajların metaforik bir form ile yansıtılmasını mümkün kılabilmektedir. Bireylerarası gerilimlerin çatışmaya dönüşmeden duyguların ifade edilmesine veya bireyin deşarj olmasına fırsat tanıyan ancak paylaşım yapanın yakın çevresi tarafından anlamlandırılabilen Instagramdaki ‘story’ler (hikâyeler); kırgınlık, sitem, öfke veya hayal kırıklığı gibi olumsuz duyguların kısa metinler ya da alıntılar yoluyla ifade edilebildiği bir alan olarak dikkat çekmektedir. Bu araştırma kapsamda araştırmacının akran ve aile çevresinden random yöntemiyle ve amaçlı örneklem esasına dayalı olarak belirlediği 25 Instagram kullanıcısının yaptıkları hikâye paylaşımlarının ekran görüntüsü alınarak paylaşımlarda kullanılan ‘dilsel yapılar’, ‘anlatım stratejileri’, ‘örtük mesajlar’ ve ‘ilişkisel bağlamlar’ söylem çözümlemesi yöntemiyle incelenmeye çalışılmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen bulgulara göre, hikâye paylaşımlarının yalnızca gündelik yaşamdan kesitler sunmadığını, aynı zamanda sosyal ilişkilerde pozisyon alma, duygusal mesafe kurma ve tepki verme gibi işlevler üstlendiğini ortaya koymuştur.

Anahtar Kelimeler

Instagram , story , pasif-agresif iletişim , dolaylı anlatım , sosyal medya

Passive-Aggressive Communication in Instagram Stories: Sarcasm and Resentment in Metaphorical Posts from the Perspective of Family and Close Social Circles

Öz

Posts on social media platforms make it possible to reflect the messages conveyed in a metaphorical form. 'Stories' on Instagram, which allow the expression of emotions or discharge of emotions without turning interpersonal tensions into conflicts, but can only be made sense of by the close circle of the sharer, draw attention as an area where negative emotions such as resentment, reproach, anger or disappointment can be expressed through short texts or quotations. Within the scope of this study, the ‘linguistic structures’, ‘narrative strategies’, ‘implicit messages’ and ‘relational contexts’ used in the posts were analyzed through discourse analysis method by taking screenshots of the story posts made by 25 Instagram users who were selected by the researcher from their peer and family circle based on random method and purposive sampling. According to the findings obtained as a result of the research, it has been revealed that story posts not only present slices of daily life, but also assume functions such as taking a position in social relations, establishing emotional distance and reacting.

Anahtar Kelimeler

Instagram , story , passive-aggressive communication , indirect expression , social media

Kaynakça

• Ahmed, A. A. M. (2014). Self-presentation strategies among users of social networking sites. International Journal of Interactive Communication Systems and Technologies, 4(2), 64–78. https://doi.org/10.4018/IJICST.2014070105
• Akkaş, C., Bakırtaş, H., ve Çiftçi, S. (2020). “Narsistagram”: Instagram kullanımında narsisizm. Selçuk İletişim, 13(1), 130–157.
• Altıntaş Arıkan, H. (2023). Sosyal medya ve online benlik sunumu: Instagram kullanıcılarının benlik sunumlarının incelenmesi. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi. Aksaray Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Ayçiçek Yazıcıoğlu, İ. G. (2025, Ocak 3). Pasif agresif davranışlar: Nasıl tanınır ve yönetilir? Hiwell. https://www.hiwellapp.com/blog/pasif-agresif-davranislar
• Babacan, M. E. (2014). Sosyal medya sonrası yeni toplumsal hareketler. Birey ve Toplum Sosyal Bilimler Dergisi, 135–160. https://doi.org/10.20493/bt.55255
• Budak, H. (2018). Sosyal medya iletişiminde mahremiyetin serüveni. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 7(1). https://doi.org/10.15869/itobiad.350161-443981
• Çalışkan, M. ve Mencik, Y. (2015). Değişen dünyanın yeni yüzü: Sosyal medya. Akademik Bakış Uluslararası Hakemli Sosyal Bilimler Dergisi, 50, 254–277.
• Fondevila-Gascón, J.-F., Gutiérrez-Aragón, Ó., Copeiro, M., Villalba-Palacín, V., & Polo-López, M. (2020). Influence of Instagram stories in attention and emotion depending on gender. Comunicar, 28(63), 41–50. https://doi.org/10.3916/C63-2020-04
• Günay, V. D. (2008). Görsel okuryazarlık ve imgenin anlamlandırılması. Art-e Sanat Dergisi, 1(1), 1–29.
• Hülür, A. B. (2017). Erving Goffman: Günlük yaşamda benliğin sunumu (Kitap eleştirisi). Abant Kültürel Araştırmalar Dergisi, 2(4), 158–165.
• İşlek, M. S. (2012). Sosyal medyanın tüketici davranışlarına etkileri: Türkiye’deki sosyal medya kullanıcıları üzerine bir araştırma. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Karabulut, A. (2020). Kendi olma serüveninin ontik sancısı: Çirkin ördek yavrusu. Akademik Hassasiyetler Dergisi, 7(14), 95–120.
• Karaca, M. ve İnce, F. (2015). Örgütlerde kişilerarası iletişim stili olarak agresif iletişim: Kavramsal bir çalışma. III. Uluslararası KOP Bölgesel Kalkınma Sempozyumu, Aksaray.
• Kaya, S. (2024). Yapay zekâ çağında Walter Benjamin’i yeniden okumak: Dijital yeniden üretilebilirlik çağında sanat eseri. İstanbul Arel Üniversitesi İletişim Çalışmaları Dergisi, 13(25), 77–100.
• Kaya, Ü. Ü. (2021). Pasif-agresif iletişim tarzı. Ü. Ü. Kaya & K. N. Fidan (Dü.), İletişim Becerileri (ss. 58–60). Eğiten Kitap.
• Kıran, Ö. (2021). Dijital ortamlarda benlik sunumu ve kimlik inşası. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 10(3), 2038–2065. https://doi.org/10.15869/itobiad.874349
• Kırık, A. M. ve Yazıcı, N. (2017). Instagram örneği üzerinden sosyal medyada hikâye anlatıcılığı. Erciyes İletişim Dergisi, 82–99. https://doi.org/10.17680/erciyesakademia.314167
• Koca, S. ve Öcal, D. (2024). Sosyal medya ekseninde kişilerarası iletişim ve benlik sunumu. Communicata, 27, 1–14. https://doi.org/10.32952/communicata.1441454
• Konuk, N. (2019). Bir sosyal medya aracı olarak Instagram kullanımı ve kişisel iletişim kaygısı üzerine üniversite öğrencileri ile araştırma. European Journal of Managerial Research, 3(4), 1–26.
• Kundakçı, E. H. (2017). Dijital medyada transkültürel iletişim: Alman YouTube. A. B. (Dü.), Dijital Dünyada Kültürel Çalışmalar (ss. 69–117). AI.Labs Publishing.
• Kunter, Z. (1995). Gestalt terapisi. M.Ü. Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 7, 189–197.
• Kurtyılmaz, D. (2023). Dijitalleşme, mekân ve bellek aksında bir unutkanlık meselesi olarak (post)modern kent. Y. Söğüt & M. Birol (Dü.), Gelenekselden Dijitale: Kültür mü? Kültürsüzlük mü? (ss. 11–46). Litertürk Academia.
• Pasif agresif iletişim. (2020, Ocak 20). Psikoloji Dergisi. https://psikolojidergisi.com/pasif-agresif-iletisim/
• Paslanmaz, İ. ve Narmanlıoğlu, H. (2019). Instagram hikâyelerinde benliğin sunumu: Influencer’lar üzerine bir araştırma. AJIT-e, 10(39), 23–51. https://doi.org/10.5824/ajit-e.2019.04.002
• Söğüt, Y. (2022). Ağ toplumunda sosyal medya ve parasosyal ilişki: Twitter yorumlarında Survivor örneği. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler MYO Dergisi, 25(2), 668–681. https://doi.org/10.29249/selcuksbmyd.1167348
• Söğüt, Y. ve Aktaş, C. (2018). Şehbal dergisinden günümüze tüketim kültürü ve magazin dergiciliği analizi. Kent Akademisi, 11(1), 173–185.
• Söğüt, Y. ve Öngel, A. (2022). Examination of TikTok application in the axis of uses and gratifications approach, user experience and entertainment culture. Erciyes İletişim Dergisi, 9(2), 667–690. https://doi.org/10.17680/erciyesiletisim.1030922
• Söğüt, Y. ve Ünlü, B. H. (2025). Medyada şiddet merkezli kimlik önermeleri: Tatlı Sert örneği. Ahi Evran Akademi, 6(1), 30–43.
• Sönmez, G. vd. (2022). Dijital hikâye anlatısı olarak Instagram kimliği: “Biyografi” yazma kültürü üzerine inceleme. Yeni Medya, 13, 127–147. https://doi.org/10.55609/yenimedya.1150306
• Şişman Bal, S., Taşçı, A., Alptekin, S. ve Akçeşme, B. (2022). Instagram, duygu karmaşası ve aleksitimi: Deneysel bir araştırma. Gelişim ve Psikoloji Dergisi, 6, 143–166. https://doi.org/10.51503/gpd.982870
• Tripathi, V., & Farooqi, S. (2023). Social media usage: Implications for empathy, passive aggressive behavior, and impulsiveness. The Scientific Temper, 14(4), 1482–1497. https://doi.org/10.58414/Scientifictemper.2023.14.4.62
• Vázquez-Herrero, J. vd. (2019). Ephemeral journalism: News distribution through Instagram stories. Social Media + Society, 5(4). https://doi.org/10.1177/205630511988865
• Yağbasan, H. F. (2025). Yerel medya çalışanlarının dezenformasyona karşı geliştirdikleri stratejiler ve motivasyonlar. Tarih Okulu Dergisi, 74, 802–834. https://doi.org/10.29228/joh.78596
• Yağbasan, M. ve Yağbasan, H. F. (2022). Haberlerde dezenformasyonla oluş(turulur)an panfobiya (Die Welt gazetesi özelinde Türkiye algısı). Euroasia Journal of Social Sciences & Humanities, 9(29), 75–90. https://doi.org/10.5281/zenodo.7497274
• Zeng, Z. (2023). The presentation of self in social media: Re-analysis of front and backstage concepts. Proceedings of the International Conference on Social Psychology and Humanity Studies, 230–236. https://doi.org/10.54254/2753-7048/9/20230183