Türkiye’de Tek Ebeveynli Aile Konulu Lisansüstü Tezlerin Sistematik İncelemesi

Yıl 2025, Cilt: 26 Sayı: Özel Sayı, 2528 - 2544, 30.12.2025

Duygu Güdekli

Öz

Dünya genelinde tek ebeveynli ailelerin sayısında artış yaşanmaktadır. Türkiye’de tek ebeveynli hanelere ilişkin geniş bir literatür olmasına karşın, konuya ilişkin genel eğilimi, konunun nasıl ele alındığını, hangi konulara ağırlık verilip hangi alanların ihmal edildiğini görebilmemizi sağlayan bir sistematik derleme araştırması bulunmamaktadır. YÖK Ulusal Tez Merkezi’nde yer alan konuya ilişkin 97 tezin sistematik olarak derlenmesi ve betimsel içerik analizine tabi tutulması ile gerçekleştirilen bu çalışmada, en çok tezin 2024 yılında üretildiği, yüksek lisans derecesinde üretilen tezlerin doktora derecesinden fazla olduğu, eğitim bilimleri ve sosyal hizmet anabilim dallarının ön plana çıktığı, hem ebeveynleri hem de çocukları odağa alan çalışmaların var olduğu ve bekar kadın ebeveyne odaklanılarak bekar babanın ihmal edildiği tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Tek Ebeveynli Aile , Boşanmış Aile , Parçalanmış Aile , Bekar Anne , Bekar Baba

A Systematic Review of Postgraduate Theses on Single-Parent Families in Turkey

Öz

There has been an increase in the number of single-parent families worldwide. Despite the extensive literature on single-parent households in Turkey, there is no systematic review study that provides an overview of the general trends on the subject, how it is addressed, which issues are emphasized, and which areas are neglected. This study, which was conducted by systematically compiling 97 theses on the subject available at the YÖK National Thesis Center and subjecting them to descriptive content analysis,found that the majority of theses were produced in 2024, master's degree theses outnumbered doctoral theses, education sciences and social services were the leading fields of study, studies focusing on both parents and children were present, and single mothers were the primary focus, with single fathers being neglected.

Anahtar Kelimeler

Single-Parent Family , Divorced Family , Broken Family , Single Mother , Single Father

Kaynakça

• Akduman, G., Akduman, B. ve Cantürk, G. (2007). Ergen suçluluğunda bazı kişisel ve ailesel özelliklerin incelenmesi. Türk Pediatri Arşivi, 42(4), 156–161.
• Alkan, E. Ö. (2018). Aile parçalanmasının çocuğun okul başarısına etkisi: Trabzon örneği. Karadeniz Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, 4(5), 167–225. https://doi.org/10.31765/karen.438376
• Amato, P. R. (2005). The impact of family formation change on the cognitive, social, and emotional well-being of the next generation. The Future of Children, 15(2), 75–96. https://doi.org/10.1353/foc.2005.0012
• Amato, P. R., Patterson, S., & Beattie, B. (2015). Single-parent households and children's educational achievement: A state-level analysis. Social Science Research, 53, 191–202. https://doi.org/10.1016/j.ssresearch.2015.05.012
• Aydıner Boylu, A., & Öztop, H. (2013). Tek ebeveynli aileler: Sorunlar ve çözüm önerileri. Sosyoekonomi, 19(19), 208–220. https://doi.org/10.17233/se.37916
• Bingöl, Ü. (2022). Tek ebeveyn kadının sosyal dışlanmışlık durumları ve etkileyen faktörler [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Mersin Üniversitesi.
• Burciu, R. D., & Parolin, Z. (2024). Diverging paths: Heterogeneities in single parenthood and consequences for child poverty. Socius, 10. https://doi.org/10.1177/23780231241299013
• Brown, S. L. (2010). Marriage and child well-being: Research and policy perspectives. Journal of Marriage and Family, 72(5), 1059–1077. https://doi.org/10.1111/j.1741-3737.2010.00750.x
• Castles, S., & Miller, M. J. (2008). Göçler çağı: Modern dünyada göç hareketleri (B. Uğur Bal & İ. Akbulut, Çev.). İstanbul: Bilgi Üniversitesi Yayınları.
• Changyan, C., Lim, B., Topimin, S., Fabeil, N., & Hasan, H. (2023). A bibliometric analysis of single mothers. e-Bangi: Journal of Social Sciences & Humanities, 20(4). https://doi.org/10.17576/ebangi.2023.2004.02
• Chavda, K., & Nisarga, V. (2023). Tek ebeveynlik: Çocuğun gelişimi üzerindeki etkisi. Indian Journal of Child and Adolescent Mental Health, 19(1), 14–20. https://doi.org/10.1177/09731342231179017
• Demir, S., & Çelebi, Ş. (2017). Tek ebeveynli ailelerin sorunları: Nitel bir araştırma. Yalova Sosyal Bilimler Dergisi, 7(13), 111–128. https://doi.org/10.17828/yalovasosbil.333891
• Dickson, R., Cherry, M. G., & Boland, A. (2017). Carrying out a systematic review as a master’s thesis. In A. Boland, M. Gemma-Cherry & R. Dickson (Eds.), Doing a systematic review: A student’s guide (ss. 22–50). SAGE.
• Fadel, L., Boertien, D., & Schnor, C. (2025). The gendered economic consequences of forming a single-parent household after separation. Journal of Marriage and Family, 87(3), 1060–1083. https://doi.org/10.1111/jomf.13061
• Gönüllü Atakan, A. (2018). Toplumsal cinsiyet eşitliği ve bakım emeği. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 16(3), 125–136. https://doi.org/10.18026/cbayarsos.465717
• Güngör, A. (2023). Tek ebeveynli aileler: Sosyal psikolojik bir değerlendirme. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 23(58), 129–155. https://doi.org/10.21560/spcd.vi.1154433
• Güngör, A., & Haskan Avcı, Ö. (2025). Zorluklardan güçlü yönlere: Türkiye'de tek ebeveynli ailelerin günlük yaşam ve kriz dönemlerindeki zorlukları ve adaptasyonları. Journal of Child and Family Studies. https://doi.org/10.1007/s10826-025-03214-9
• Harper, S., & Ruicheva, I. (2010). Grandmothers as replacement parents and partners: The role of grandmotherhood in single parent families. Journal of Intergenerational Relationships, 8, 219–233. https://doi.org/10.1080/15350770.2010.498779
• Karakuş, S. (2023). Anne babası boşanmış ve boşanmamış çocukların depresyon düzeylerinin incelenmesi ve okul başarısına yansıması [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Dokuz Eylül Üniversitesi.
• Kümbetoğlu, B. (2002). Afetler sonrası kadınlar ve yoksulluk. Türkiye İnsan Hakları Hareketi Konferansı 2002 Bildirileri içinde (ss. 129–142). Ankara: TODAİ.
• Lindwall, J. J., Bailer, B. A., & Daly, B. P. (2011). Single parent families. In S. Goldstein & J. A. Naglieri (Eds.), Encyclopedia of Child Behavior and Development. Springer. https://doi.org/10.1007/978-0-387-79061-9_2651
• Nieuwenhuis, R., & Maldonado, L. C. (2018). Single-parent families and in-work poverty. In H. Lohmann & I. Marx (Eds.), Handbook on In-Work Poverty. Edward Elgar.
• Mürdük, M. G., Karadağ, G., & Bilgiç, D. (2024). İncinebilir/savunmasız/dezavantajlı kadınlar ve şiddet. Social Science Studies Journal, 10(119), 117–227. https://doi.org/10.5281/zenodo.105
• OECD. (2021). OECD Family Database. https://webfs.oecd.org/Els-com/Family_Database/SF_1_1_Family_size_an_composition.pdf
• Pearce, D. (1978). The feminization of poverty: Women, work and welfare. Urban & Social Change Review, 11(1), 28–36.
• Pulat, B. (2018). İlköğretim sürecinde parçalanmış ailelerin çocuklarında görülen istenmeyen davranışların incelenmesi [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Marmara Üniversitesi.
• Richardson, S., & McCabe, M. P. (2001). Parental divorce during adolescence and adjustment in early adulthood. Adolescence, 36(143), 467–489.
• Sancaklı, D. (2014). Boşanmış annelerin ve çocuklarının boşanma sürecine ilişkin yaşantıları [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Maltepe Üniversitesi.
• Shakunthala. (2015). The dynamics of family structures in modern society: A sociological inquiry. International Journal of Research and Analytical Reviews, 2(2), 896–900.
• Tian, T., Fang, J., Liu, D., Qin, Y., Zhu, H., Li, J., Li, Y., & Zhu, W. (2024). Long-term effects of childhood single-parent family structure on brain connectivity and psychological well-being. Brain Imaging and Behavior, 18(5), 1010–1018. https://doi.org/10.1007/s11682-024-00887-6
• Ültay, E., Akyurt, H., & Ültay, N. (2021). Sosyal bilimlerde betimsel içerik analizi. IBAD Sosyal Bilimler Dergisi, (10), 188–201.
• TÜİK. (2012). İstatistiklerle Aile. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Istatistiklerle-Aile-2012-13662
• TÜİK. (2024). İstatistiklerle Aile. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Istatistiklerle-Aile-2024-53898
• Van Gasse, D., & Mortelmans, D. (2023). Accepting social support in single-parent families in Belgium. Journal of Family Studies, 29(5), 2314–2334. https://doi.org/10.1080/13229400.2023.2165962
• Varga, I. (2021). The impact of single-parent families' social vulnerabilities on children. The Annals of the University of Oradea. Economic Sciences, 30(2). https://doi.org/10.47535/1991AUOES30(2)018
• Yang, M., Chen, I., Song, Y., & Wang, X. (2021). Comparison of intergenerational transmission of gender roles between single-parent families and two-parent families. Children and Youth Services Review, 125, 105985. https://doi.org/10.1016/j.childyouth.2021.105985