İklim Krizinde Ailenin Dönüşümü ve Toplumsal Cinsiyet Rolleri

Berkan Güngör

doi:10.17494/ogusbd.1752405

TR EN

İklim Krizinde Ailenin Dönüşümü ve Toplumsal Cinsiyet Rolleri

Öz

İklim krizi yalnızca çevresel bir kriz değil, sosyal eşitsizlikler meydana getiren ve var olanları da giderek derinleştiren bir krizdir. İklim krizi kaynaklı yoksullaşma, işsizlik, göç ve sağlık sorunlarının aile içi gerilimleri artırdığı; boşanma oranlarını yükselttiği, evlilik ve çocuk sahibi olma motivasyonunu zayıflattığı görülmektedir. İstenmeyen gebelikler, doğurganlık sorunları, cinsel yolla bulaşan hastalıklar ve ruh sağlığı problemleri ciddi halk sağlığı riskleri doğurmaktadır. Ayrıca, cinsel şiddet, istismar, insan ticareti ve erken yaşta evlilik riski artarken; sosyal dışlanma, aidiyet krizi ve kimlik bunalımı gibi psikososyal sorunlar derinleşmektedir. Kadınlar bu krizden erkeklere nazaran daha fazla olumsuz yönde etkilenirken, erkekler de geleneksel cinsiyet rolleri nedeniyle farklı biçimlerde kırılganlıklar yaşamaktadır. Çalışma, iklim politikalarının aile politikalarıyla uyumlu bir şekilde ve toplumsal cinsiyet eşitliği perspektifiyle yeniden kurgulanması gerektiğini savunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

iklim adaleti, göç, sosyal eşitsizlik, şiddet, refah

Kaynakça

Ahmadzai, H., & Morrissey, O. (2025). Climate shocks, household food security and welfare in Afghanistan. Food Policy, 134, 102910. https://doi.org/10.1016/j.foodpol.2025.102910
Ahmed, S. (2020). Women left behind: Migration, agency, and the Pakistani woman. Gender & Society, 34(4), 597–619. https://doi.org/10.1177/0891243220930698
Arı, Y. (2023). Aile kurumunun işlevleri nelerdir ve neden önemlidir? Sosyolojik bir araştırma. In K. Ertaş (Ed.), İlahiyat alanında uluslararası araştırma ve değerlendirmeler (pp. 127–139). Serüven Yayınevi.
Aydoğdu, M. H. (2023). İklim değişikliğinin sosyal ve ekonomik yapı üzerine etkilerinin genel değerlendirmesi. In B. Güngör & Ö. Küçük (Eds.), Sürdürülebilir gelecek için iklim perspektifleri (pp. 65–82). Özgür Yayınları. https://doi.org/10.58830/ozgur.pub564.c2270
Butler, J. (2002). Gender trouble. Routledge.
Castañeda Camey, I., Sabater, L., Owren, C., & Boyer, A. E. (2021). Gender-based violence and environment linkages: Summary for policymakers. International Union for Conservation of Nature.
Chanter, T. (2019). Toplumsal cinsiyet. Fol.
Cho, E. (2017). 5 ways climate change affects people living in poverty. https://onedayswages.org/2017/06/09/5-ways-climate-change-affects-poverty/
Clausing, K. A., Knittel, C. R., & Wolfram, C. (2025). Who bears the burden of climate inaction? (NBER Working Paper No. 34525). https://doi.org/10.3386/w34525
COBD. (n.d.). Population pressure and the climate crisis. https://www.biologicaldiversity.org/programs/population_and_sustainability/climate/

Cuartas, J., Spitzer, J., Ramírez Varela, L., Brieant, A., Ghazanfar, A., Lansford, J. E., Mulatie, M., Opiyo, R., Sanson, A., & Aref, A. (2024). Climate change, families, and human development. Doha International Family Institute.
Cullen, C., Joshi, S., Vecci, J., & Talbot-Jones, J. (2024). Female empowerment and male backlash (IZA Discussion Paper). Institute of Labor Economics.
Çapcıoğlu, İ. (2018). Sekülerleşen toplumda bireyselleşen aile. Turkish Studies, 13(2), 19–34. https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.13343
Dankelman, I. (2016). Action not words. UN Women.
Dhimal, M., Kramer, I. M., Phuyal, P., Budhathoki, S. S., Hartke, J., Ahrens, B., & Müller, R. (2021). Climate change and vector-borne diseases. Advances in Climate Change Research, 12(3), 421–429. https://doi.org/10.1016/j.accre.2021.05.003
Dodman, D., Hayward, B., Pelling, M., Castán Broto, V., Chow, W., Chu, E., Dawson, R., Khirfan, L., McPhearson, T., Prakash, A., Zheng, Y., & Ziervogel, G. (2022). Cities, settlements and key infrastructure. In H.-O. Pörtner et al. (Eds.), Climate change 2022: Impacts, adaptation and vulnerability (pp. 907–1040). Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/9781009325844.008
Doğan, B. K., & Aykara, A. (2024). İklim krizi bir kadın hakları krizi mi? Sakarya Üniversitesi Kadın Araştırmaları Dergisi, 3(2), 155–170. https://doi.org/10.61158/saukad.1481144
Dökmen, Z. (2004). Toplumsal cinsiyet. Sistem Yayıncılık.
Erdem, T. (2020). Sosyoloji notları (5th ed.). Otorite Kitap.
Erdem, T., & Saygılı Balcı, H. (2023). Göç ve yoksulluk ilişkisi. In B. Güngör & Ö. Küçük (Eds.), İklimin geleceği (pp. 43–59). Palet Yayınları.
Fan, W., & Zlatnik, M. G. (2023). Climate change and pregnancy. Obstetrical & Gynecological Survey, 78(4), 223–236. https://doi.org/10.1097/OGX.0000000000001116
Günbegi, F. (2025). Ekonomik birim olarak aile. International Journal of Economics, Politics, Humanities & Social Sciences, 8(2), 179–191. https://doi.org/10.59445/ijephss.1646685
Haase, D., & Dushkova, D. (2025). Kindergartens and climate-resilient cities. Urban Forestry & Urban Greening, 113, 129094. https://doi.org/10.1016/j.ufug.2025.129094
He, C., & Ye, J. (2014). Left-behind elderly in rural China. Population, Space and Place, 20(4), 352–369. https://doi.org/10.1002/psp.1829
Heinz, A., & Brandt, L. (2024). Climate change and mental health. The Lancet Regional Health – Europe, 43, 100969. https://doi.org/10.1016/j.lanepe.2024.100969
Hoang, L. A., & Yeoh, B. S. (2011). Breadwinning wives. Gender & Society, 25(6), 717–739. https://doi.org/10.1177/0891243211430636
Huang, Y. H., & Ma, Y. (2024). Climate change and divorce behavior. Innovation and Green Development, 3(1), 1–8. https://doi.org/10.1016/j.igd.2023.100115
Kadio, K., Filippi, V., Congo, M., Scorgie, F., Roos, N., Lusambili, A., Nakstad, B., Kovats, S., & Kouanda, S. (2024). Extreme heat and pregnancy. BMJ Global Health, 8(3), e014230. https://doi.org/10.1136/bmjgh-2023-014230
Lei, L., & Desai, S. (2021). Male out-migration and wives’ health. Social Science & Medicine, 280, 113982. https://doi.org/10.1016/j.socscimed.2021.113982
Li, H., Liu, M., & Lu, Q. (2024). Climate change and household resilience. Journal of Cleaner Production, 434, 139689. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2023.139689
Mudzingiri, C., Mudiriza, G., Jana, G., & Sunge, R. (2024). Climate and household consumption. Humanities and Social Sciences Communications, 11, 652. https://doi.org/10.1057/s41599-024-03167-2
Ripple, W. J., Wolf, C., Newsome, T. M., Barnard, P., & Moomaw, W. R. (2020). World scientists’ warning of a climate emergency. BioScience, 70(1), 8–12. https://doi.org/10.1093/biosci/biz088
Romanello, M., McGushin, A., Di Napoli, C., Drummond, P., Hughes, N., Jamart, L., & Hamilton, I. (2021). The 2021 Lancet Countdown. The Lancet, 398(10311), 1619–1662. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(21)01787-6
Schwaab, L., Gebhardt, N., Friederich, H. C., & Nikendei, C. (2022). Climate anxiety among medical students. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(15), 9142. https://doi.org/10.3390/ijerph19159142
Spencer, N., & Strobl, E. (2025). Extreme climate events and household welfare. Environmental and Resource Economics, 88, 921–964. https://doi.org/10.1007/s10640-025-00955-5
Zhu, Y., He, C., Bell, M., Zhang, Y., Fatmi, Z., Bachwenkizi, J., Liu, C., Zhou, L., Chen, R., & Kan, H. (2023). Ambient temperature and intimate partner violence. JAMA Psychiatry, 80(9), 952–961. https://doi.org/10.1001/jamapsychiatry.2023.1958

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Siyaset Bilimi (Diğer), Sosyoloji (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Berkan Güngör ^*
0000-0002-6135-2793
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

30 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

28 Temmuz 2025

Kabul Tarihi

9 Aralık 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 26 Sayı: Özel Sayı

DOI

https://doi.org/10.17494/ogusbd.1752405

IZ

https://izlik.org/JA73PJ89UM

APA

Güngör, B. (2025). İklim Krizinde Ailenin Dönüşümü ve Toplumsal Cinsiyet Rolleri. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 26(Özel Sayı), 2265-2294. https://doi.org/10.17494/ogusbd.1752405

AMA

1.Güngör B. İklim Krizinde Ailenin Dönüşümü ve Toplumsal Cinsiyet Rolleri. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2025;26(Özel Sayı):2265-2294. doi:10.17494/ogusbd.1752405

Chicago

Güngör, Berkan. 2025. “İklim Krizinde Ailenin Dönüşümü ve Toplumsal Cinsiyet Rolleri”. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 26 (Özel Sayı): 2265-94. https://doi.org/10.17494/ogusbd.1752405.

EndNote

Güngör B (01 Aralık 2025) İklim Krizinde Ailenin Dönüşümü ve Toplumsal Cinsiyet Rolleri. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 26 Özel Sayı 2265–2294.

IEEE

[1]B. Güngör, “İklim Krizinde Ailenin Dönüşümü ve Toplumsal Cinsiyet Rolleri”, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 26, sy Özel Sayı, ss. 2265–2294, Ara. 2025, doi: 10.17494/ogusbd.1752405.

ISNAD

Güngör, Berkan. “İklim Krizinde Ailenin Dönüşümü ve Toplumsal Cinsiyet Rolleri”. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 26/Özel Sayı (01 Aralık 2025): 2265-2294. https://doi.org/10.17494/ogusbd.1752405.

JAMA

1.Güngör B. İklim Krizinde Ailenin Dönüşümü ve Toplumsal Cinsiyet Rolleri. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2025;26:2265–2294.

MLA

Güngör, Berkan. “İklim Krizinde Ailenin Dönüşümü ve Toplumsal Cinsiyet Rolleri”. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 26, sy Özel Sayı, Aralık 2025, ss. 2265-94, doi:10.17494/ogusbd.1752405.

Vancouver

1.Berkan Güngör. İklim Krizinde Ailenin Dönüşümü ve Toplumsal Cinsiyet Rolleri. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 01 Aralık 2025;26(Özel Sayı):2265-94. doi:10.17494/ogusbd.1752405

İklim Krizinde Ailenin Dönüşümü ve Toplumsal Cinsiyet Rolleri

İklim Krizinde Ailenin Dönüşümü ve Toplumsal Cinsiyet Rolleri

Öz

Anahtar Kelimeler

The Transformation of the Family and Gender Roles in the Climate Crisis

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster