Kültürlerarası Evliliklerde Ailelerin Çocuk Yetiştirme Pratikleri ve Kültürel Kimlik İnşası: Siirt Örneği

Yıl 2025, Cilt: 26 Sayı: Özel Sayı, 2624 - 2644, 30.12.2025

Murat Toprak

Öz

Bu araştırma, farklı etnik, dini veya kültürel kökenlerden bireylerin kurduğu kültürlerarası evliliklerde çocuk yetiştirme pratiklerini ve aile içi dinamiklerini anlamaya yönelik fenomenolojik bir yaklaşımla gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın amacı, kültürel çeşitliliğin çocukların dil, kimlik, değer aktarımı ve ebeveynlik rolleri üzerindeki etkilerini derinlemesine incelemektir. Bu araştırmada, nitel araştırma deseni kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma alanını, sosyo-kültürel açıdan çeşitlilik gösteren Siirt ili oluşturmaktadır. Katılımcılar, kartopu örnekleme ile belirlenmiş, toplamda 14 kişi ile çalışılmıştır. Veriler, yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla toplanmıştır. Veriler, dil aktarımındaki tercihlerin, ebeveynler arası rol paylaşımının ve geniş aile etkilerinin kültürel kimlik oluşumu üzerindeki belirleyici rolünü ortaya koymaktadır. Çalışmanın bulguları, kültürlerarası evliliklerin sadece farklılıklarla başa çıkma süreci olmadığını, aynı zamanda çoklu aidiyetlerin, kimlik müzakerelerinin ve esnek ebeveynlik pratiklerinin geliştiği dinamik yapıda olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Kültürlerarası Evlilik , Çocuk Yetiştirme , Dil Aktarımı , Kültürel Kimlik , Aile

Parenting Practices and Cultural Identity Construction in Intercultural Marriages: The Case of Siirt

Öz

This phenomenological research explores child-rearing practices and intra-family dynamics within intercultural marriages involving individuals from diverse ethnic, religious, or cultural backgrounds. The primary aim is to examine the effects of cultural diversity on children's language development, identity construction, value transmission, and parental role distribution. The study adopts a qualitative research design and was conducted in Siirt, a province characterized by significant socio-cultural diversity. Fourteen participants were selected through snowball sampling, and data were collected using a semi-structured interview form. The findings demonstrate that language preferences, interparental role negotiation, and the involvement of extended family members play a crucial role in shaping children's cultural identity. Furthermore, the study reveals that intercultural marriages constitute dynamic spaces where individuals experience multiple affiliations, engage in identity negotiations, and develop flexible and responsive parenting strategies beyond simply coping with cultural differences.

Anahtar Kelimeler

İntercultural Marriage , Child-Rearing , Language Transmission , Cultural İdentity , Family

Kaynakça

• Badinter, E. (2020). Kadınlık mı? Annelik mi? (A. Ekmekçi, Çev.). İstanbul: İletişim Yayınları.
• Bayezit, G. (2021). Sosyoloji bölümü öğrencilerinin toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin tutumlarının sosyokültürel faktörler açısından incelenmesi (Bingöl Üniversitesi örneği). Bingöl Araştırmaları Dergisi, 8(1), 67–100. https://doi.org/10.53440/bad.1012856
• Berger, P. L. ve Luckmann, T. (2018). Gerçekliğin sosyal inşası: Bir bilgi sosyolojisi incelemesi (V. S. Öğütle, Çev.). Ankara: Atıf Yayınları.
• Bornstein, M. H. (2013). Parenting and child mental health: A cross-cultural perspective. World Psychiatry, 12(3), 258–265.
• Bornstein, M. H., Putnick, D. L., Park, Y., Suwalsky, J. T. D. ve Haynes, O. M. (2017). Human infancy and parenting in global perspective: Specificity. Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences, 284(1869), 20172168. https://doi.org/10.1098/rspb.2017.2168
• Burç, P. E. (2018). Evlilik ve aile olguları üzerinden gündelik hayata sosyo-kültürel bir bakış. Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 5(13), 135–141.
• Creswell, J. W. (2014). Nitel araştırma yöntemleri (M. Bütün ve S. B. Demir, Çev.). Ankara: Siyasal Kitabevi.
• Hall, S. (2021). Cultural identity and diaspora. USA: Duke University Press.
• Ho, M. K. (1990). Intermarried couples in therapy. Springfield, IL: Charles Thomas Publisher.
• Keller, H. (2007). Cultures of infancy. New Jersey: Lawrence Erlbaum Associates Publishers.
• Lamb, M. E. (2012). Mothers, fathers, families, and circumstances: Factors affecting children’s adjustment. Applied Developmental Science, 16(2), 98–111. https://doi.org/10.1080/10888691.2012.667344
• Lansford, J. E. ve Deater‐Deckard, K. (2012). Childrearing discipline and violence in developing countries. Child Development, 83(1), 62–75.
• Leyendecker, B. (2015). Child care and development across cultures. International Encyclopedia of the Social & Behavioral Sciences (2. Baskı, Cilt 3, s. 395–398). https://doi.org/10.1016/B978-0-08-097086-8.23220-0
• McFadden, J. (2001). Intercultural marriage and intimacy: Beyond the racial divide. The Family Journal: Counseling and Therapy for Couples and Families, 9(1), 39–42. https://doi.org/10.1023/A:1014420107362
• Mercan, Z. ve Şahin, F. T. (2017). Babalık rolü ve babalık rolü algısı. Uluslararası Erken Çocukluk Eğitimi Çalışmaları Dergisi, 2(2), 1–10.
• Olver, K. (2012). Multicultural couples: Seeing the world through different lenses. P. A. Robey, R. E. Wubbolding ve J. Carlson (Ed.), Contemporary issues in couples counseling: A choice theory and reality therapy approach (s. 33–47) içinde. New York: Routledge.
• Patton, M. Q. (2014). Nitel araştırma ve değerlendirme yöntemleri (M. Bütün ve S. B. Demir, Çev.). Ankara: Pegem Akademi Yayınları.
• Pines, A. M. (2024). Âşık olmak: Sevgililerimizi neye göre seçeriz? (M. Yurdakuler, Çev.). İstanbul: İletişim Yayınları.
• Rayana, S. ve Atak, H. (2022). Gestalt terapi perspektifinden güncel ebeveynlik yaklaşımları: Pozitif, bağ odaklı ve yeterince iyi ebeveynlik. Eğitimde Yeni Yaklaşımlar Dergisi, 5(2), 101–114.
• Çelik, H. E. ve Sala, B. (2021). An analysis of interactions in intercultural marriages: A field study of Alanya. İnsan ve Toplum, 11(4), 137–155.
• Schütz, A. (2018). Fenomenoloji ve toplumsal ilişkiler (A. Akan ve S. Kesikoğlu, Çev.). Ankara: Heretik Yayıncılık.
• Süverdem, F. B. ve Ertek, B. (2020). İki dillilik ve iki kültürlülük: Göç, kimlik ve aidiyet. The Journal of International Lingual Social and Educational Sciences, 6(2), 183–207. https://doi.org/10.34137/jilses.826142
• Şahan, B. ve Akbaş, T. (2018). Kültürel olarak farklı ailelerle psikolojik danışma ve Türk aile yapısında kültürün rolü. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, (46), 217–239.
• Şanlı, D. ve Öztürk, C. (2015). Anne babaların çocuk yetiştirme tutumları ve tutumlar üzerine kültürün etkisi. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 8(4), 240–246.
• Sullivan, C. ve Cottone, R. R. (2006). Culturally based couple therapy and intercultural relationships: A review of the literature. The Family Journal: Counseling and Therapy for Couples and Families, 14(3), 221–225. https://doi.org/10.1177/10664807062872
• Tan, M. (2024). Kimlik üzerine teorik bir inceleme: Kavramdan kurama. S. İlhan, M. Tan ve M. Fırat (Ed.), Sosyoloji alanında uluslararası araştırma ve değerlendirmeler (s. 55–68) içinde. İstanbul: Serüven Yayınları.
• Tan, M. ve Toprak, M. (2025). Kültürlerarası evliliklerde ailelerin etkisi: Deneyimler, stratejiler ve dönüşümler. Abant Sosyal Bilimler Dergisi, 25(3), 1444–1462. https://doi.org/10.11616/asbi.1742546
• Tili, T. R. ve Barker, G. G. (2015). Communication in intercultural marriages: Managing cultural differences and conflicts. Southern Communication Journal, 80(3), 189–210. https://doi.org/10.1080/1041794X.2015.1023826
• Tolan, B. (1996). Toplum bilimlerine giriş (4. Baskı). Ankara: Murat-Adım Yayınları.
• Toprak, M. (2019). Değişmeyen kimliğin değişen toplumsal olgusu. Nişantaşı Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(1), 110–123.
• Toprak, M. (2025). Prematüre çocuklara yaklaşımların ebeveynler üzerindeki etkisine yönelik sosyolojik bir analiz. Fırat University Journal of Social Sciences, 35(1), 95–106. https://doi.org/10.18069/firatsbed.1496273
• Turner, B. S. (2015). Klasik sosyoloji (İ. Çetin, Çev.). İstanbul: İletişim Yayınları.
• Yalçın, E. (2022). Birlikte yaşama kültürü bağlamında kültürlerarası etkileşimler üzerine bir araştırma. İçtimaiyat Sosyal Bilimler Dergisi, Göç ve Mültecilik Özel Sayısı, 147–164. https://doi.org/10.33709/ictimaiyat.1087743