Aile İçi İletişimde Yeni Bir Tehdit Olan Ebeveyn Sosyotelizminin Çocuk Üzerindeki Etkileri ve Müdahale Modeli Önerisi
Öz
Dijitalleşme ile birlikte teknolojik cihazların hayatın her alanında kaçınılmaz bir biçimde yer alması, aile yapısını da çeşitli yönlerden etkileyerek yeni sorun alanlarını doğurmuştur. Bu çalışmada, dijitalleşmenin aile içi ilişkilere etkisi bağlamında ortaya çıkan “ebeveyn sosyotelizmi” kavramı ve bu durumun çocuklar üzerindeki olumsuz etkileri incelenmektedir. Bu konuda yapılan araştırmalar ebeveyn sosyotelizminin çocuklarda ebeveyne güvenli bağlanmanın gelişmesi bakımından risk oluşturduğunu, sosyal geri çekilme, depresyon, düşük öz saygı, yalnızlığı tercih etme, aşırı davranışsal tepkiler, öfke nöbetleri gibi çeşitli davranış sorunlarına yol açabildiğini ortaya koymuştur. Literatür derlemesi türündeki bu çalışmada ebeveyn sosyotelizmi sorununa yönelik Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı, Milli Eğitim Bakanlığı, üniversiteler ve sivil toplum kuruluşlarının iş birliğinde yürütülecek önleyici ve destekleyici müdahaleleri ve somut faaliyet önerilerini içeren bütüncül bir model geliştirilmiştir.
Anahtar Kelimeler
dijital bağımlılık, sosyotelizm, ebeveyn sosyotelizmi, sosyal hizmet, aile içi iletişim
Kaynakça
- Afdal, A., Alizamar, A., Ifdil, I., Ardi, Z., Sukmawati, I., Zikra, Z., Ilyas, A., Fikri, M., & Syahputra, Y. (2019). An analysis of phubbing behaviour: preliminary research from counseling perspective. Advances in Social Science, Education and Humanities Research, 295, 270–273.
- Al-Saggaf, Y., & O'Donnell, S. (2019). Phubbing: Perceptions, reasons behind, predictors, and impacts. Human Behavior and Emerging Technologies, 1(2), 132–140.
- Al-Saggaf, Y., & MacCulloch, R. (2019). Phubbing and social relationships: Results from an Australian sample. Journal of Relationships Research, (10). https://doi.org/10.1017/jrr.2019.9
- Bai, Q., Lei, L., Hsueh, F. H., et al. (2020). Parent adolescent congruence in phubbing and adolescents’ depressive symptoms: A moderated polynomial regression with response surface analyses. Journal of Affective Disorders, 275, 127–135. https://doi.org/10.1016/j.jad.2020.03.156
- Braune, K. K., Schneebeli, L., Pehlke-Milde, J., Gemperle, M., Koch, R., & von Wyl, A. (2021). Smartphones in the nursery: Parental smartphone use and parental sensitivity and responsiveness within parent-child interaction in early childhood (0–5 years): A scoping review. Infant Mental Health Journal, 42(2), 161–175. https://doi.org/10.1002/imhj.21908
- Brooks-Gunn, J., & Markman, L. (2005). The contribution of parenting to ethnic and racial gaps in school readiness. The Future of Children, 15(1), 139–168.
- Blachnio, A., & Przepiórka, A. (2019). Be aware! If you start using Facebook problematically you will feel lonely: Phubbing, loneliness, self-esteem, and Facebook intrusion. A cross-sectional study. Social Science Computer Review, 37, 270–278.
- Chang, Y. O. (2015). The effects of mothers' smartphone addiction on parenting efficacy and parenting attitude. Journal of Korean Child Care and Education, 11(2), 109–129. https://doi.org/10.14698/jkcce.2015.11.2.109
- Chotpitayasunondh, V., & Douglas, K. M. (2016). How “phubbing” becomes the norm: The antecedents and consequences of snubbing via smartphone. Computers in Human Behavior, 63, 9–18. https://doi.org/10.1016/j.chb.2016.05.018
- Dong, W., Li, S., & Wang, X. (2023). Parental phubbing and Chinese adolescents’ SNS addiction: Loneliness as a mediator and self-esteem as a moderator. Current Psychology, 42(19), 16560–16572. https://doi.org/10.1007/s12144-022-04066-y