Evli Çiftlerde Çocukluk Çağı Psikolojik Kötü Muamele ve Depresyon Duyarlılığı: Aktör-Partner Karşılıklı Bağımlılık Modeli

Beste Erdinç

doi:10.17494/ogusbd.1757276

EN TR

Evli Çiftlerde Çocukluk Çağı Psikolojik Kötü Muamele ve Depresyon Duyarlılığı: Aktör-Partner Karşılıklı Bağımlılık Modeli

Öz

Çocukluk döneminde psikolojik istismar görmüş olan bireyler depresyona daha duyarlı olabilirler. Bu kişiler erken dönem yaşantılarından edindikleri deneyimlerin etkisini yalnızca bireysel düzeyde değil, aynı zamanda evliliklerinde de hissedebilirler. Mevcut araştırmanın amacı evli çiftlerde psikolojik kötü muamelenin depresyon duyarlılığı ile ilişkisini aktör-partner karşılıklı bağımlılık modeli kullanılarak ikili (dyadic) bir yaklaşımla incelemektir. Araştırmaya 246 (N = 492) evli çift katılım sağlamıştır. Analiz sonuçlarında psikolojik kötü muamele ve depresyon duyarlılığı arasındaki ilişki kadınlar ve erkekler için anlamlıdır. Partner etkileri kapsamında ise hem kadınların hem de erkeklerin psikolojik kötü muamele düzeylerinin birbirlerinin depresyon duyarlılığını pozitif yönde yordamakta olduğu ortaya çıkmıştır. Dolayısıyla evli çiftlere bireysel ruh sağlığı ve aile yapısının korunması açısından yapılacak olan müdahale çalışmalarında psikolojik kötü muameleye odaklanılması önerimektedir.

Anahtar Kelimeler

Psikolojik kötü muamele, depresyon duyarlılığı, aktör-partner karşılıklı bağımlılık modeli

Kaynakça

Arslan, G. (2015). Psikolojik İstismar Ölçeği (PİÖ) geliştirme çalışması: Ergenlerde psikometrik özelliklerinin incelenmesi. Bartın University Journal of Faculty of Education, 4(2), 727–738. https://doi.org/10.14686/buefad.v4i2.5000146983
Arslan, G. (2017). Psychological maltreatment, coping strategies, and mental health problems: A brief and effective measure of psychological maltreatment in adolescents. Child Abuse & Neglect, 68, 96–106. https://doi.org/10.1016/j.chiabu.2017.03.023
Beck, A. T. (2008). The evolution of the cognitive model of depression and its neurobiological correlates. American Journal of Psychiatry, 165(8), 969–977. https://doi.org/10.1176/appi.ajp.2008.08050721
Bırni, G., Satıcı, S. A., & Deniz, M. E. (2023). Self-criticism and romantic relationship satisfaction as serial mediators of links between childhood psychological maltreatment and loneliness. Child Abuse & Neglect, 139, 106112. https://doi.org/10.1016/j.chiabu.2023.106112
Bodenmann, G., Randall, A. K., & Falconier, M. K. (2016). Coping in couples: The systemic transactional model (STM). In Couples coping with stress (pp. 5–22). Routledge.
Capron, D. W., Allan, N. P., & Schmidt, N. B. (2021). The Depression Sensitivity Index: Initial development and tests of convergent and construct validity. Journal of Affective Disorders, 287, 417–426. https://doi.org/10.1016/j.jad.2021.03.051
Chen, J. H., Waite, L. J., & Lauderdale, D. S. (2015). Marriage, relationship quality, and sleep among US older adults. Journal of Health and Social Behavior, 56(3), 356–377. https://doi.org/10.1177/0022146515594631
Çıtak, Ş., Taş, H. İ., & Karaman, O. (2024). Depresyon Duyarlılık İndeksinin Türkçe uyarlama, geçerlik ve güvenirlik çalışması. Celal Bayar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 11(2), 224–231. https://doi.org/10.34087/cbusbed.1395450
Dalton, E. J., Greenman, P. S., Classen, C. C., & Johnson, S. M. (2013). Nurturing connections in the aftermath of childhood trauma: A randomized controlled trial of emotionally focused couple therapy for female survivors of childhood abuse. Couple and Family Psychology: Research and Practice, 2(3), 209–221. https://doi.org/10.1037/a0032772
Dünya Sağlık Örgütü. (2023, 31 Mart). Depresif bozukluk (depresyon). https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/depression

Erdinç, B., Deniz, M. E., Dindaroğlu, E., Satıcı, S. A., & Akyıl, Y. (2025). Psychological maltreatment and well-being in parent–child relationships: A dyadic longitudinal study. Psychiatric Quarterly, 1–14. https://doi.org/10.1007/s11126-025-10202-1
Fitzgerald, M., & Morgan, A. A. (2023). Marital quality and depression as mediators linking childhood maltreatment to adult physical health. Child Abuse & Neglect, 141, 106189. https://doi.org/10.1016/j.chiabu.2023.106189
Gilmour, A. L., Whisman, M. A., & Whitton, S. W. (2022). A dyadic analysis of relationship satisfaction and depressive symptoms among same-sex couples. Journal of Family Psychology, 36(3), 372–377. https://doi.org/10.1037/fam0000912
Goff, B. S. N., & Smith, D. B. (2005). Systemic traumatic stress: The couple adaptation to traumatic stress model. Journal of Marital and Family Therapy, 31(2), 145–157. https://doi.org/10.1111/j.1752-0606.2005.tb01552.x
Gruhn, M. A., & Compas, B. E. (2020). Effects of maltreatment on coping and emotion regulation in childhood and adolescence: A meta-analytic review. Child Abuse & Neglect, 103, 104446. https://doi.org/10.1016/j.chiabu.2020.104446
Hibbard, R., Barlow, J., & MacMillan, H. (2012). Psychological maltreatment. Pediatrics, 130(2), 372–378. http://www.pediatrics.org/cgi/doi/10.1542/peds.2012-1552
Holt-Lunstad, J., Birmingham, W., & Jones, B. Q. (2008). Is there something unique about marriage? The relative impact of marital status, relationship quality, and network social support on ambulatory blood pressure and mental health. Annals of Behavioral Medicine, 35(2), 239–244.
Hu, L. T., & Bentler, P. M. (1999). Cutoff criteria for fit indexes in covariance structure analysis: Conventional criteria versus new alternatives. Structural Equation Modeling, 6(1), 1–55. https://doi.org/10.1080/10705519909540118
Infurna, M. R., Reichl, C., Parzer, P., Schimmenti, A., Bifulco, A., & Kaess, M. (2016). Associations between depression and specific childhood experiences of abuse and neglect: A meta-analysis. Journal of Affective Disorders, 190, 47–55. https://doi.org/10.1016/j.jad.2015.09.006
İme, Y., Akyıl, Y., & Çağlar, A. (2025). The link between psychological maltreatment and resilience: Self-compassion as a mediator. Psychological Reports, 00332941251351236. https://doi.org/10.1177/00332941251351236
Kenny, D. A., Kashy, D. A., & Cook, W. L. (2020). Dyadic data analysis. Guilford Publications.
Kim, Y., Lee, H., & Park, A. (2022). Patterns of adverse childhood experiences and depressive symptoms: Self-esteem as a mediating mechanism. Social Psychiatry and Psychiatric Epidemiology, 1–11. https://doi.org/10.1007/s00127-021-02129-2
Lippard, E. T., & Nemeroff, C. B. (2023). The devastating clinical consequences of child abuse and neglect: Increased disease vulnerability and poor treatment response in mood disorders. American Journal of Psychiatry, 180(8), 548–564. https://doi.org/10.1176/appi.ajp.19010020
Mackinnon, S. P., Sherry, S. B., Antony, M. M., Stewart, S. H., Sherry, D. L., & Hartling, N. (2012). Caught in a bad romance: Perfectionism, conflict, and depression in romantic relationships. Journal of Family Psychology, 26(2), 215–225. https://doi.org/10.1037/a0027402
McKay, M. T., Cannon, M., Chambers, D., Conroy, R. M., Coughlan, H., Dodd, P., … Clarke, M. C. (2021). Childhood trauma and adult mental disorder: A systematic review and meta-analysis of longitudinal cohort studies. Acta Psychiatrica Scandinavica, 143(3), 189–205. https://doi.org/10.1111/acps.13268
Mernitz, S. E., & Kamp, C. D. (2016). Emotional health across the transition to first and second unions among emerging adults. Journal of Family Psychology, 30(2), 233–244.
National Institute of Mental Health. (2012). Depression. http://www.nimh.nih.gov/health/publications/depression/index.shtml
Nelson, B. S., & Wampler, K. S. (2000). Systemic effects of trauma in clinic couples: An exploratory study of secondary trauma resulting from childhood abuse. Journal of Marital and Family Therapy, 26(2), 171–184. https://doi.org/10.1111/j.1752-0606.2000.tb00287.x
Nelson, J., Klumparendt, A., Doebler, P., & Ehring, T. (2017). Childhood maltreatment and characteristics of adult depression: Meta-analysis. The British Journal of Psychiatry, 210(2), 96–104.
Nolen-Hoeksema, S. (1991). Responses to depression and their effects on the duration of depressive episodes. Journal of Abnormal Psychology, 100(4), 569–582.
Peterson, C. M., Peugh, J., Loucks, L., & Shaffer, A. (2018). Emotional maltreatment in family of origin and young adult romantic relationship satisfaction: A dyadic data analysis. Journal of Social and Personal Relationships, 35(6), 872–888. https://doi.org/10.1177/0265407517700300
Reis, H. T., & Judd, C. M. (Eds.). (2000). Handbook of research methods in social and personality psychology. Cambridge University Press.
Repetti, R. L., Taylor, S. E., & Seeman, T. E. (2002). Risky families: Family social environments and the mental and physical health of offspring. Psychological Bulletin, 128(2), 330. https://doi.org/10.1037/0033-2909.128.2.330
Shahab, M. K., de Ridder, J. A., Spinhoven, P., Penninx, B. W., Mook-Kanamori, D. O., & Elzinga, B. M. (2021). A tangled start: The link between childhood maltreatment, psychopathology, and relationships in adulthood. Child Abuse & Neglect, 121, 105228. https://doi.org/10.1016/j.chiabu.2021.105228
Spinhoven, P., Elzinga, B. M., Van Hemert, A. M., de Rooij, M., & Penninx, B. W. (2016). Childhood maltreatment, maladaptive personality types and level and course of psychological distress: A six-year longitudinal study. Journal of Affective Disorders, 191, 100–108. https://doi.org/10.1016/j.jad.2015.11.036
Su, Y., D'Arcy, C., Yuan, S., & Meng, X. (2019). How does childhood maltreatment influence ensuing cognitive functioning among people with the exposure of childhood maltreatment? A systematic review of prospective cohort studies. Journal of Affective Disorders, 252, 278–293. https://doi.org/10.1016/j.jad.2019.04.026
Vaillancourt-Morel, M. P., Bussières, È. L., Nolin, M. C., & Daspe, M. È. (2024). Partner effects of childhood maltreatment: A systematic review and meta-analysis. Trauma, Violence, & Abuse, 25(2), 1150–1167. https://doi.org/10.1177/15248380231173427
Vaillancourt-Morel, M. P., Byers, E. S., Péloquin, K., & Bergeron, S. (2021). A dyadic longitudinal study of child maltreatment and sexual well-being in adult couples: The buffering effect of a satisfying relationship. The Journal of Sex Research, 58(2), 248–260. https://doi.org/10.1080/00224499.2020.1792396
World Health Organization. (2005). Promoting mental health: Concepts, emerging evidence, practice. https://apps.who.int/iris/handle/10665/43286
World Health Organization. (2024, November 5). Child maltreatment. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/child-maltreatment
Xiao, Z., Murat Baldwin, M., Wong, S. C., Obsuth, I., Meinck, F., & Murray, A. L. (2023). The impact of childhood psychological maltreatment on mental health outcomes in adulthood: A systematic review and meta-analysis. Trauma, Violence, & Abuse, 24(5), 3049–3064. https://doi.org/10.1177/15248380221122816

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sosyal ve Kişilik Psikolojisi (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Beste Erdinç ^*
0009-0006-4795-1593
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

30 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

3 Ağustos 2025

Kabul Tarihi

3 Ekim 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 26 Sayı: Özel Sayı

DOI

https://doi.org/10.17494/ogusbd.1757276

IZ

https://izlik.org/JA47AF22AK

APA

Erdinç, B. (2025). Evli Çiftlerde Çocukluk Çağı Psikolojik Kötü Muamele ve Depresyon Duyarlılığı: Aktör-Partner Karşılıklı Bağımlılık Modeli. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 26(Özel Sayı), 1591-1604. https://doi.org/10.17494/ogusbd.1757276

AMA

1.Erdinç B. Evli Çiftlerde Çocukluk Çağı Psikolojik Kötü Muamele ve Depresyon Duyarlılığı: Aktör-Partner Karşılıklı Bağımlılık Modeli. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2025;26(Özel Sayı):1591-1604. doi:10.17494/ogusbd.1757276

Chicago

Erdinç, Beste. 2025. “Evli Çiftlerde Çocukluk Çağı Psikolojik Kötü Muamele ve Depresyon Duyarlılığı: Aktör-Partner Karşılıklı Bağımlılık Modeli”. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 26 (Özel Sayı): 1591-1604. https://doi.org/10.17494/ogusbd.1757276.

EndNote

Erdinç B (01 Aralık 2025) Evli Çiftlerde Çocukluk Çağı Psikolojik Kötü Muamele ve Depresyon Duyarlılığı: Aktör-Partner Karşılıklı Bağımlılık Modeli. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 26 Özel Sayı 1591–1604.

IEEE

[1]B. Erdinç, “Evli Çiftlerde Çocukluk Çağı Psikolojik Kötü Muamele ve Depresyon Duyarlılığı: Aktör-Partner Karşılıklı Bağımlılık Modeli”, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 26, sy Özel Sayı, ss. 1591–1604, Ara. 2025, doi: 10.17494/ogusbd.1757276.

ISNAD

Erdinç, Beste. “Evli Çiftlerde Çocukluk Çağı Psikolojik Kötü Muamele ve Depresyon Duyarlılığı: Aktör-Partner Karşılıklı Bağımlılık Modeli”. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 26/Özel Sayı (01 Aralık 2025): 1591-1604. https://doi.org/10.17494/ogusbd.1757276.

JAMA

1.Erdinç B. Evli Çiftlerde Çocukluk Çağı Psikolojik Kötü Muamele ve Depresyon Duyarlılığı: Aktör-Partner Karşılıklı Bağımlılık Modeli. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2025;26:1591–1604.

MLA

Erdinç, Beste. “Evli Çiftlerde Çocukluk Çağı Psikolojik Kötü Muamele ve Depresyon Duyarlılığı: Aktör-Partner Karşılıklı Bağımlılık Modeli”. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 26, sy Özel Sayı, Aralık 2025, ss. 1591-04, doi:10.17494/ogusbd.1757276.

Vancouver

1.Beste Erdinç. Evli Çiftlerde Çocukluk Çağı Psikolojik Kötü Muamele ve Depresyon Duyarlılığı: Aktör-Partner Karşılıklı Bağımlılık Modeli. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 01 Aralık 2025;26(Özel Sayı):1591-604. doi:10.17494/ogusbd.1757276

Evli Çiftlerde Çocukluk Çağı Psikolojik Kötü Muamele ve Depresyon Duyarlılığı: Aktör-Partner Karşılıklı Bağımlılık Modeli

Childhood Psychological Maltreatment and Depression Sensitivity in Married Couples: Actor–Partner Interdependence Model

Öz

Anahtar Kelimeler

Evli Çiftlerde Çocukluk Çağı Psikolojik Kötü Muamele ve Depresyon Duyarlılığı: Aktör-Partner Karşılıklı Bağımlılık Modeli

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster