Samsun’da Koruyucu Ailelerin Profili Üzerine Bir Araştırma

Yıl 2025, Cilt: 26 Sayı: Özel Sayı, 2806 - 2824, 30.12.2025

Ahmet Gökçen , Yaşar Yeşilyurt

Öz

Policies and practices aimed at supporting children in need of protection have varied throughout history. Today, one of the most common approaches is the foster family system, in which children are temporarily placed with families that meet specific criteria. Although the foundations of this system can be traced to the Ottoman Empire through the Himaye-i Etfal Society, it is currently administered by the Foster Family Unit under the Ministry of Family and Social Services. Foster care is also implemented in Samsun. The declaration of 2025 as the “Year of Family” in Türkiye highlights the significance of this issue. This study is the first to analyze the general profile of foster families in Samsun using institutional data through descriptive analysis. Findings reveal that foster families are predominantly middle-aged, with low education and low-to-middle income levels.

Anahtar Kelimeler

Foster Family , Child in Need of Protection , Family , Samsun , Descriptive Analysis

Samsun’da Koruyucu Ailelerin Profili Üzerine Bir Araştırma

Öz

Çeşitli sebeplerle korunmaya muhtaç duruma düşen çocuklara yönelik politikalar ve uygulamalar tarih boyunca değişiklik göstermiştir. Günümüzde en yaygın yöntem, çocukların belirli koşulları sağlayan ailelere geçici sürelerle verilmesini ifade eden koruyucu aile sistemidir. Osmanlı’da Himaye-i Etfal Cemiyeti bünyesinde temelleri bulunsa da, günümüzde süreç Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’na bağlı Koruyucu Aile Birimi tarafından yürütülmektedir. Samsun’da da bu hizmet uygulanmaktadır. 2025’in Türkiye’de “Aile Yılı” ilan edilmesi, konunun önemini vurgulamaktadır. Bu çalışma, Samsun’daki koruyucu ailelerin genel profilini kurumsal verilerle betimsel analiz yoluyla inceleyen ilk araştırmadır. Bulgular, koruyucu ailelerin çoğunlukla orta yaş, düşük eğitim ve düşük-orta gelir grubunda yoğunlaştığını göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Koruyucu Aile , Korunmaya Muhtaç Çocuk , Aile , Samsun , Betimsel Analiz

Teşekkür

Hanife Elif Al'a katkılarından dolayı teşekkür ederiz.

Kaynakça

• Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. (t.y.). Kurum hakkında. https://www.aile.gov.tr/chgm/teskilat-yapisi/kurum-hakkinda/ (24 Ocak 2025 tarihinde erişilmiştir).
• Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. (t.y.). İllere göre koruyucu aile istatistikleri. https://aile.gov.tr/koruyucuaile/illere-gore-koruyucu-aile-istatistikleri/ (24 Ocak 2025 tarihinde erişilmiştir).
• Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. (t.y.). Koruyucu aile hizmeti. https://www.aile.gov.tr/sss/cocuk-hizmetleri-genel-mudurlugu/koruyucu-aile-hizmeti/ (24 Ocak 2025 tarihinde erişilmiştir).
• Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. (t.y.). Koruyucu aile. https://aile.gov.tr/koruyucuaile/koruyucu-aile (02 Şubat 2025 tarihinde erişilmiştir).
• Akatlı, R., & Tunçay, G. Y. (2022). Ebeveynlerin bağlanma biçimlerinin çocuk yetiştirme tutumları üzerindeki yordayıcı rolü. Erken Çocukluk Çalışmaları Dergisi, 6(1), 175–203. https://doi.org/10.24130/eccdjecs.1967202261360
• Ataç, İ. (2022). Sosyal politika uygulaması olarak Türkiye’de koruyucu aile sistemi: Karşılaştırmalı bir analiz (Yüksek lisans tezi). Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
• Atar, G. (2023). Application of statistical methods in the analyses of foster family (Master’s thesis). Middle East Technical University, Graduate School of Natural and Applied Sciences, Ankara.
• Berrick, J. D. (2017). The impossible imperative: Navigating the competing principles of child protection. Oxford University Press.
• Bostan, B. C. (2024). Koruyucu aileleri güçlendirmeye yönelik psikoeğitim programının geliştirilmesi ve etkililiğinin test edilmesi (Doktora tezi). Pamukkale Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Denizli.
• Bulut, M. (2022). Mâli bakış açısından Türkiye’de koruyucu aile uygulaması. Anasay, (20), 97–122. https://doi.org/10.33404/anasay.1103361
• Çavuş, F., & Çalış, N. (2021). İhmal ve istismarı önlemeye yönelik çocuk koruma politikalarında uzmanlaşmış koruyucu aile modelinin yeri. Toplum ve Sosyal Hizmet, 32(4), 1565–1586. https://doi.org/10.33417/tsh.900655
• Dal, V. (2018). Koruyucu aile hizmetinin geliştirilmesinde koruyucu aile derneklerinin rolü (Doktora tezi). Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
• Doğan, R. (2013). Bir koruma tedbiri olarak koruyucu aile kurumu ve koruyucu aile yönetmeliği. Ankara Barosu Dergisi, 71(2), 145–170.
• Erbay, E., & Çalış, N. (2021). Türkiye’de koruyucu aile hizmetlerine yönelik uzman görüşleri. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20(40), 439–462. https://doi.org/10.46928/iticusbe.793311
• Ertürk, A. (2020). Koruyucu ailelerin gözünden koruyucu aile uygulamaları: Gebze örneği (Yüksek lisans tezi). Üsküdar Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
• Gökdoğan Şahin, E. (2019). Koruyucu ailelerin koruyucu aile hizmetine ilişkin değerlendirmeleri: Zonguldak ili örneği (Yüksek lisans tezi). Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
• Gökkaya, V. B. (2014). Ailelerin koruyucu aile olma nedenleri (Sivas ili örneği). International Journal of Human Sciences, 11(1), 603–620.
• Gözün Kahraman, Ö., Ceylan, Ş., & Korkmaz, E. (2016). 0–3 yaş arası çocukların gelişimsel değerlendirmelerinin bazı değişkenler açısından incelenmesi. Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 9(2), 60–69.
• Haliboğlu, S. (2022). Koruyucu aile olmaya karar vermede etkili olan faktörler (Yüksek lisans tezi). Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Burdur.
• Hız, Ö. (2018). Türkiye’de çocuk refahı kapsamında koruyucu aile hizmeti: Denizli ili örneği (Yüksek lisans tezi). Sakarya Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sakarya.
• İzci, L., Sarı, K. S., & Uyanık, M. N. (2021). Aile odaklı hizmet modeli olarak koruyucu aile uygulaması. Ankara: Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı.
• Karatay, A. (2017). Türkiye’de koruyucu aile: Kökenleri, gelişimi ve bugünü. Üsküdar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (5), 389–427.
• Koruyucu Aile Yönetmeliği. (2012, 14 Aralık). Resmî Gazete (Sayı: 28497). https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2012/12/20121214-2.htm
• Schofield, G., & Beek, M. (2014). The secure base model: Promoting attachment and resilience in foster care. BAAF.
• Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2011). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (8. baskı). Seçkin Yayınevi.