Ailenin Temel Direği: Güney Sibirya Yazıtlarında Kadın -Leksik Bir İnceleme-

Since 1893, when the letters were deciphered, thousands of studies have been conducted on old Turkic inscriptions written in the Turkic Runic alphabet, which are considered to be the first written documents of the Turkish language. Members of many fields, primarily Turkish language studies, but also history, culture, art, sociology, and religious studies, worked intensively on every finding obtained from these texts. One of the important aspects of these inscriptions is that they provide the first examples of the ancient Turkish family structure. This article will focus on words related to women in inscriptions found in the Tuva, Khakassia, and Mountainous Altai Republics of the Russian Federation, also known as the South Siberian inscriptions. The findings will be examined in terms of sound, form, meaning, and lexicon; in addition, an assessment will be made regarding the latest developments concerning the origin of the word.

Türkçenin ilk yazılı belgeleri olan Türk Runik harfli eski Türk yazıtları üzerinde, harflerin çözüldüğü 1893’ten bugüne kadar binlerce çalışma yapıldı. Türk dili alanı başta olmak üzere, tarih, kültür, sanat, sosyoloji ve din bilimleri gibi birçok alanın mensupları bu metinlerden elde edilen her bulgu üzerinde yoğun mesai harcadı. Bu yazıtların önemli taraflarından biri de eski Türk aile yapısının ilk örneklerinin elde edilmiş olmasıdır. Bu makalede Rusya Federasyonu’nun Tuva, Hakasya ve Dağlık Altay Cumhuriyetlerinde bulunan ve Güney Sibirya yazıtları adıyla da bilinen yazıtlardaki kadınla ilgili kelimeler üzerinde durulacaktır. Bulgular; ses, şekil, anlam ve leksik bakımdan incelenecek; ayrıca kelimenin kökeni ile ilgili gelinen son durum hakkında da değerlendirme yapılacaktır.