Simin Daneshvar'ın Entekhab ve Nezihe Meriç'in Gülün İçinde Bülbül Sesi Var Öykü Seçkilerinde Kadının Konumuna Dair Karşılaştırmalı Bir Bakış

Yıl 2025, Cilt: 26 Sayı: Özel Sayı, 1859 - 1871, 30.12.2025

Saba Farshad , Elnaz Maleki

Öz

Bu çalışmada, İranlı ve Türk iki ünlü kadın yazarın söz konusu öykülerinde kurguladıkları kadınlar ve konumlarını karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır. Zikredilen eserlerde geleneksel yapıya sahip olan toplumlarda verdikleri mücadele doğrultusunda incelenen kadın imgelerinin, diğer toplumlardaki kadınlardan farklı bir görünümü yansıttıkları söylenebilir. Söz konusu eserlerde yer alan kadınlar, yaşadıkları toplumun bakış açılarınca fedakâr anne rolüyle özdeş, kocasına hizmet eden itaatkâr bir bireylerdir. Bu doğrultuda kurgulanan kadın karakterler aracılığıyla toplum tarafından şekillenen dönemin aile yapısına ve toplumun aile kavramına bakış açısına getirilen örtük eleştiriler de müşahede edilebilir. Bu bağlamda yazarların incelenen öykülerinde, geleneksel toplumlarda kadının bilinçlenmesi ve kendi değerinin farkına varması gerekliliği; toplumdaki eşitsizliğe ve kadın haklarının ihlaline karşı mücadele verilmesi ve güçlü bir tavır sergilenmesi gibi paralel izleklerin bulunduğu iddia edilebilir.

Anahtar Kelimeler

İran Öykücülüğü , Türk Öykücülüğü , Ataerkil Toplumda Kadın , Simin Daneshvar , Nezihe Meriç.

A Comparative View of the Position of Women in the Short Story Selections Entekhab (Choice) by Simin Daneşvar and Gülün İçinde Bülbül Sesi Var (There is a nightingale's voice inside the rose) by Nezihe Merich

Öz

This study examines the women and their positions portrayed in the stories of two Iranian and Turkish female writers. It can be argued that the images of women in these works, examined their struggles in traditional societies, reflect a different perspective than those of women in other societies. From the perspective of their respective societies, the women in these works are portrayed as obedient individuals serving their husbands, identified with the role of self-sacrificing mothers. Implicit critiques of the family structure of the period, shaped by society, and the society's perspective on the concept of family can also be observed through the female characters constructed in this vein. In this context, it can be argued that the authors' stories share parallel themes, such as the need for women in traditional societies to become conscious of their own worth; the need to fight against inequality and violations of women's rights in society; and the need to take a strong stand against them.

Anahtar Kelimeler

Iranian Storytelling , Turkish Storytelling , Women in Patriarchal Society , Simin Daneshvar , Nezihe Merich.

Kaynakça

• Abedini, H. M. (1400 hş./2021). Sad sal Dastan Nevisi-e İran [One Hundred Years of Iranian Storytelling] (7. Baskı). Tehran: Cheshmeh Yayınevi.
• Altan, H. Z. (2019). Varlığında Yokluğunda Kadın (Bir Toplumsal Cinsiyet Eleştirisi). İstanbul: Humanist Yayıncılık.
• Andaç, F. (1997). Söz Uçar, Yazı Kalır. İstanbul: Toplumsal Dönüşüm Yayınları.
• Beauvoir, S. d. (1981). İkinci Cins (Evlilik Çağı) (B. Onaran, Çev.). İstanbul: Payel Yayınları.
• Beauvoir, S. d. (2019). İkinci Cinsiyet (G. Acar Savran, Çev.). İstanbul: Koç Üniversitesi Yayınları.
• Berktay, F. (2016). Tek Tanrılı Dinler Karşısında Kadın. İstanbul: Metis Yayınları.
• Bezirci, A. (1999). Nezihe Meriç (Monografi). İstanbul: Evrensel Basım Yayın.
• Daneshvar, S. (1401 hş./2023). Entekhab [Seçim]. Tehran: Nashr-e Ghatre.
• Erenci, D. (2011). Nezihe Meriç'in Eserlerinde Kadın Kimlikleri ve 1950'lerin Kadın Sorunları [Yüksek lisans tezi, Ankara Üniversitesi].
• Golshiri, H. (1376 hş./1998). Jedal-e Naqsh ba Naqqash dar Asar-e Simin Daneshvar [The Conflict between the Character and the Painter in the Works of Simin Daneshvar]. Tehran: Niloufar Yayınları.
• Keller, E. F. (2016). Toplumsal Cinsiyet ve Bilim Üzerine Düşünceler (F. B. Aydar, Çev.). İstanbul: Metis Yayınları.
• Meriç, N. (2019). Gülün İçinde Bülbül Sesi Var. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
• Mohseni, M. (1384 hş./2006). Simin Daneshvar: Avvalin va Barjastetarin Nevisande-ye Zan dar Pahne-ye Adab-e Farsi [The First and Most Prominent Female Writer in the Field of Persian Literature]. Pazhouheshgah-e Oloum-e Ensani va Motaleat-e Farhangi, 57–60.
• Tavassoli, N. (1380 hş./2002). Zendeginame-ye Dr. Simin Daneshvar [Biography of Dr. Simin Daneshvar]. Nafeh, 20–21.
• Touraine, A. (2007). Kadınların Dünyası (M. Moralı, Çev.). İstanbul: Kırmızı Yayınları.
• Yousefi, L. (1378 hş./2000). Barrasi Asar Dastani-e Simin Daneshvar [A Review of Simin Daneshvar's Fiction Works]. Pazhouheshgah-e Olum-e Ensani, 1–15.