Transformation of Family Structure in the Context of the Climate Crisis: A Thematic Analysis of Social and Economic Impacts

Yıl 2025, Cilt: 26 Sayı: Özel Sayı, 2701 - 2727, 30.12.2025

Çiğdem Tuğaç

Öz

The climate crisis produces multidimensional outcomes that affect family structures both economically and socially. This study aims to analyze the economic and social impacts of the climate crisis on families in both global and Turkish contexts and to provide concrete social policy recommendations for Turkey. Using a thematic qualitative content analysis method, the study examines relevant literature, policy documents, and strategic plans. It compares the transformation in Turkey’s family structure due to climate change with international trends. The findings indicate that the climate crisis leads to significant transformations in families through dynamics such as agricultural income loss, rising cost of living, gender inequality, changes in fertility, and climate-induced migration. In the Turkish context, rural-to-urban migration and changes in family structure resulting from climate change have received limited attention in the literature. Furthermore, family-oriented social policy tools are found to be insufficient. Accordingly, it is essential to strengthen social protection systems for families within the context of the climate crisis and to develop new policy instruments.

Anahtar Kelimeler

Family , Climate Crisis , Social Policy , Socioeconomic Effects , Vulnerability

İklim Krizi Bağlamında Aile Yapısının Dönüşümü: Sosyal ve Ekonomik Etkiler Üzerinden Tematik Bir Analiz

Öz

İklim krizi, aile yapısını ekonomik ve sosyal açılardan etkileyen çok boyutlu sonuçlar doğurmaktadır. Bu çalışma, iklim krizinin dünyada ve Türkiye'de aileler üzerindeki ekonomik ve toplumsal etkilerini analiz etmeyi ve Türkiye’ye yönelik somut sosyal politika önerileri sunmayı amaçlamaktadır. Tematik nitel içerik analizi yöntemiyle literatür, politika belgeleri ve stratejik planlar incelenmiş; Türkiye’de aile yapısında iklim değişikliğine bağlı yaşanan dönüşüm, uluslararası eğilimlerle karşılaştırılmıştır. Bulgular, iklim krizinin tarımsal gelir kaybı, yaşam maliyetlerinde artış, toplumsal cinsiyet eşitsizliği, doğurganlıkta değişim ve iklim kaynaklı göç gibi dinamikler aracılığıyla aile yapısında dönüşümlere yol açtığını ortaya koymaktadır. Türkiye bağlamında, iklim kaynaklı kırdan kente göçlerin ve aile yapısındaki değişimlerin literatürde yeterince ele alınmadığı; ayrıca aile odaklı sosyal politika araçlarının sınırlı kaldığı tespit edilmiştir. Bu doğrultuda, ailelere yönelik sosyal koruma sistemlerinin iklim krizi bağlamında güçlendirilmesi ve yeni politika araçlarının hayata geçirilmesi gereklidir.

Anahtar Kelimeler

Aile , İklim Krizi , Sosyal Politika , Sosyoekonomik Etkiler , Kırılganlık

Etik Beyan

Bu çalışmada etik kurul izin belgesine gerek yoktur. Çalışmada herhangi bir potansiyel çıkar çatışması söz konusu değildir.

Destekleyen Kurum

Araştırmada herhangi bir kurumdan destek alınmamıştır.

Kaynakça

• Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. (2024). 2024–2028 Stratejik Planı. Ankara: ASHB Yayınları.
• Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. (2025). Sosyal yardım programlarımız. https://www.aile.gov.tr/sygm/programlarimiz/sosyal-yardim-programlarimiz/
• Akca, A., Bilgehan, T., Karşıgil, P., Dünder, E., & Ayaz‐Alkaya, S. (2025). Physical symptoms and coping strategies with earthquake stress among adults living in tent cities: A cross‐sectional study. Journal of Advanced Nursing, 81(7), 3848–3858. https://doi.org/10.1111/jan.16536
• Akın, G. (2014). İnsan sağlığı ve çevre etkileşimi. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi, 54(1), 105–116.
• Alantor, Ö. ve Yorulmaz, Ü. (2023, Mart 15). Sel felaketinin yaşandığı Bozkurt'ta TOKİ konutlarının teslimine başlanacak. Anadolu Ajansı. https://www.aa.com.tr/tr/gundem/sel-felaketinin-yasandigi-bozkurtta-toki-konutlarinin-teslimine-baslanacak/2846061
• Alston, M., Fuller, S., ve Kwarney, N. (2025). Women and climate change in Vanuatu, Pacific Islands Region. Gender, Place & Culture, 32(1), 83–104. https://doi.org/10.1080/0966369X.2023.2229530
• Amekpor, F., Sakariyau, W., Kengo, N. E., … Darko, G. (2025). Integrating maternal and child health into climate change: A holistic approach. Public Health Reviews, 45, 1607553. https://doi.org/10.3389/phrs.2024.1607553
• Ar, H. ve Gülçubuk, B. (2014). Aile çiftçilerinin gözünden iklim değişikliği riski. B. Gülçubuk, Ö. Köksal ve Y. Ataseven (Ed.), Ulusal Aile Çiftçiliği Sempozyumu Bildiri Metinleri içinde (s. 261–267). Ankara: FAO Türkiye Temsilciliği.
• Artan, T. (2024). Yeşil adaletin sesi: İklim değişikliği karşısında sosyal hizmetin rolü ve mücadelesi. İstanbul: IUC University Press.
• Babuç, Z. T., & Gökçe, A. (2024). 6 Şubat deprem afetinin aile ve sosyal ilişkilere etkisi üzerine nitel bir analiz. Uluslararası Anadolu Sosyal Bilimler Dergisi, 8(3), 789–813. https://doi.org/10.47525/ulasbid.1532281
• Bahadır, B. ve Uysal, Ş. (2024). İklim değişikliğine karşı tarım işletmelerinin geçim kaynakları etkilenebilirliğinin sermaye unsurları açısından değerlendirilmesi: Türkiye’de üzüm üreticileri örneği. Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi, 21(5), 1112–1129. https://doi.org/10.33462/jotaf.1375013
• Barışcan, S. (2025). Küresel iklim krizi ve aile: Ekososyal riskler, etkiler ve eğitim perspektifleri. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 27(Aile Özel Sayısı), 486–501. https://doi.org/10.32709/akusosbil.1724602
• Beck, U. (2014). Risk toplumu: Başka bir modernliğe doğru (K. Özdoğan & B. Doğan, Çev.). İstanbul: İthaki.
• Berry, L. H., Waite, T. D., Dear, K. B. G., Capon, A. G. ve Murray, V. (2018). The case for systems thinking about climate change and mental health. Nature Climate Change, 8, 282–290. https://doi.org/10.1038/s41558-018-0102-4
• Bilben, M. S. I. (2019). Dünyadan örnekler ışığında iklim değişikliği kaynaklı göçleri anlamak. Mediterranean Journal of Humanities, 9(2), 335–355. https://doi.org/10.13114/MJH.2019.494
• Bostan, O., Aslan, S., & Şirik, M. (2024). Assessing post-earthquake living conditions and quality of life in chronic spontaneous urticaria patients. Asthma Allergy Immunology, 22, 324–328. https://doi.org/10.21911/aai.2024.668
• Bostan, Y., & Demirtaş, Y. (2025). Quality of life among earthquake survivors living in prefabricated houses in Adıyaman. Frontiers in Public Health, 13. https://doi.org/10.3389/fpubh.2025.1567881