The Representation of Family and Women in Popular Romance Novels: Dağların Esrarı

Yıl 2025, Cilt: 26 Sayı: Özel Sayı, 2663 - 2680, 30.12.2025

Ebru Değe Güven

Öz

The modernization process of Turkish society, which began with the Tanzimat Edict, gained momentum with the proclamation of the Republic. Kemalism influenced every aspect of life; the most significant changes occurred in the family and in the status of women. Popular romance novels were used to promote the innovations brought by Republican modernization. Muazzez Tahsin Berkand addresses the transformations experienced by Turkish women and the Turkish family structure during the modernization process in her novel Dağların Esrarı. In this study, after discussing the development trajectory of modernization in Turkish society, the novel Dağların Esrarı is analyzed under the subheadings of education, marriage, nationalism, clothing, balls and invitations, music and dance, criticism of excessive modernity, and the preservation of the patriarchal system.

Anahtar Kelimeler

Modernization , Family , Women , Popular Romance Novels , Dağların Esrarı

Popüler Aşk Romanlarında Aile ve Kadın Temsili Bağlamında Dağların Esrarı Romanı

Öz

Tanzimat Fermanı ile başlayan Türk toplumunun modernleşme süreci cumhuriyetin ilanıyla hız kazanır. Atatürk’ün modernleşme ve batılılaşma projesi olarak ifade ettiği Kemalizm devlet yapısından gündelik yaşama değin her alanda etkisini gösterirken en önemli değişim aile ve kadın üzerinde yaşanır. Cumhuriyet modernleşmesinin getirdiği yeniliklerin halk arasında yaygınlık kazanabilmesi için popüler aşk romanlarından faydalanılır. Popüler roman yazarlarından biri olan Muazzez Tahsin Berkand Türk kadını ile Türk aile yapısının modernleşme sürecinde yaşadığı değişimleri Dağların Esrarı başlıklı romanında ele alır. Bu çalışmada Türk toplumunda modernleşmenin gelişim çizgisinden bahsedildikten sonra Dağların Esrarı romanı eğitim, evlilik, milliyetçilik, kıyafet, balo ve davetler, müzik ve dans, aşırı modernlik eleştirisi ve ataerkil sistemin korunması alt başlıklarında incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Modernleşme , Aile , Kadın , Popüler Aşk Romanları , Dağların Esrarı

Etik Beyan

Yoktur

Destekleyen Kurum

Yoktur

Teşekkür

Yoktur

Kaynakça

• Altıntaş, Ö. (2021). İlk Türk popüler edebiyat eserlerinde çeviri yoluyla milli kimlik inşası. Folklor/Edebiyat, 27(107), 839–855.
• Arat, F. Z. (1998). Kemalizm ve Türk kadını. 75 yılda kadınlar ve erkekler içinde (s. 51–70). İstanbul: Tarih Vakfı Yayınları.
• Beauvoir, S. (1993). Kadın ikinci cins I: genç kızlık çağı (B. Onaran, Çev.). İstanbul: Payel Yayınları.
• Berkand, M. T. (1963). Dağların esrarı. İstanbul: İnkılâp ve Aka Kitabevi.
• Berkes, N. (2003). Türkiye’de çağdaşlaşma. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
• Berktay, F. (2010). Tarihin cinsiyeti. İstanbul: Metis Yayınları.
• Bourdieu, P. ve Passeron, J. C. (2015). Yeniden üretim (A. Sümer, L. Ünsaldı, Ö. Akkaya, Çev.). İstanbul: Heretik Yayınları.
• Butler, J. (2014). Cinsiyet belası (B. Ertür, Çev.). İstanbul: Metis Yayınları.
• Çakmakcı, S. (2012). Popüler roman ve Muazzez Tahsin Berkand [Yayımlanmamış doktora tezi]. Fırat Üniversitesi.
• Çakmakcı, S. (2013). Cumhuriyet dönemi popüler aşk romancılarından Muazzez Tahsin’in romanlarında batılı yaşam tarzının sosyal yaşamdaki yansımaları. Turkish Studies, 8(1), 1181–1203.
• Dede, K. (2014). Toplumsal cinsiyet rollerinin yeniden üretiminde aşk romanlarının rolü: Muazzez Tahsin Berkand’la izdivaç. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 28(4), 193–212.
• Demir, S. (2017). Cumhuriyet dönemi popüler Türk romanında adabımuaşeret, kılık-kıyafet ve moda [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Yüzüncü Yıl Üniversitesi.
• Demirtepe, Ü. (1984). Muazzez Tahsin Berkand ile bir konuşma. Sanat Olayı, (23), 26–29.
• Dicle, E. (2009). Suat Derviş ve Muazzez Tahsin Berkand’ın romanlarında kadın figürü. Varlık, (1219), 9–14.
• Durakbaşa, A. (1998). Cumhuriyet döneminde modern kadın ve erkek kimliklerinin oluşumu: Kemalist kadın kimliği ve münevver erkekler. 75 yılda kadınlar ve erkekler içinde (s. 29–50). İstanbul: Tarih Vakfı Yayınları.
• Ercilasun, B. (2013). Türk edebiyatında popülerlik kavramı ve başlıca eserler. Edebiyat Tarihi ve Tenkit içinde (s. 158–174). İstanbul: Dergâh Yayınları.
• Güneş, A. (2005). Kemalist modernleşmenin adâb-ı muaşeret romanları: popüler aşk anlatıları [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Bilkent Üniversitesi.
• İnalcık, H. (2006). Tanzimat nedir? Tanzimat – değişim sürecinde Osmanlı İmparatorluğu içinde (s. 13–36). Ankara: Phoenix Yayınları.
• Kandiyoti, D. (2013). Cariyeler, bacılar, yurttaşlar (A. Bora, F. Sayılan, Ş. Tekeli, H. Tapınç, F. Özbay, Çev.). İstanbul: Metis Yayınları.
• Lekesiz, Ö. (2002). Osmanlı’dan bugüne popüler romanlar. Hece Dergisi – Türk Romanı Özel Sayısı II, 6(65/66/67), 545–556.
• Mardin, Ş. (1991). Türk modernleşmesi. İstanbul: İletişim Yayınları.
• Okay, M. O. (2004). Popüler edebiyata dair. Bilim ve Aklın Aydınlığında Eğitim Dergisi – Popüler Kültür ve Gençlik Özel Sayısı, (57), 24–25.
• Polat Atan, Ö. (2008). Kerime Nadir ve Muazzez Tahsin Berkand’ın romanlarından sinemaya kadın imgesi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Marmara Üniversitesi.
• Polat, G. (2009). Cumhuriyet dönemi popüler aşk romanlarında kadın temsilleri [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Ankara Üniversitesi.
• Sağlık, Ş. (2002). Tarihi popüler Türk romanlarında yüceltilen bir “değer” olarak Türk kimliği. İlmi Araştırmalar, (14), 145–165.
• Sağlık, Ş. (2010). Popüler roman / estetik roman. Ankara: Akçağ Yayınları.
• Sancar, S. (2014). Türk modernleşmesinin cinsiyeti. İstanbul: İletişim Yayınları.
• Scott, J. W. (2010). Toplumsal cinsiyet: faydalı bir tarihsel analiz kategorisi (D. Demirler & F. Dinçer, Çev.). Kültür ve Siyasette Feminist Yaklaşımlar, (12), 112–138.
• Tezesen, F. E. (2008). Türk modernleşme sürecinde kadının değişen toplumsal rolü [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Dumlupınar Üniversitesi.
• Türkeş, A. Ö. (2002). Cumhuriyet’in ilk dönem romanlarıyla aşk yaşamımız nasıl batılı oldu? Popüler Tarih, (21), 50–55.
• Uygur, N. (1977). Yığın edebiyatı. İnsan açısından edebiyat içinde (s. 104–199). İstanbul: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları.
• Yalçın, A. (2002). Siyasal ve sosyal değişmeler açısından cumhuriyet dönemi Türk romanı (1920–1946). Ankara: Akçağ Yayınları.
• Yalçın, S. D. (1998). XIX. yüzyıl Türk edebiyatında popüler roman [Yayımlanmamış doktora tezi]. Hacettepe Üniversitesi.
• Yıldız, A. D. (2005). 1930–1950 dönemi popüler Türk romanları üzerinde tematik bir inceleme [Doktora tezi]. Ondokuz Mayıs Üniversitesi.
• Yıldız, A. D. (2023). Erken cumhuriyet dönemi popüler aşk romanlarında makbul kadın. Türk Dili, 72(862), 219–229.
• Yuval-Davis, N. (2014). Cinsiyet ve millet (A. Bektaş, Çev.). İstanbul: İletişim Yayınları.
• Zambak, F. (2014). Dört kadın yazarın romanlarında makbul aile [Yayımlanmamış doktora tezi]. Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi.