Dijital Finansallaşma Sürecinde Hanehalkı Geçim Maliyetleri: Fourier ve Toda-Yamamoto Analizlerinden Kanıtlar
Öz
Türkiye’de yaşam maliyetinin göstergesi olan geçinme endeksi hızla artmakta iken hanehalkının alternatif ödeme araçlarına olan yönelimi dikkat çekmektedir. Nakitsiz toplum olarak nitelendirilen bu süreçte dijital ödeme araçlarına talep artmış ve harcama davranışlarında değişiklikler gözlemlenmiştir. Bu çalışma geçinme indeksindeki değişimlerin, dijital ödeme araçları kullanımı üzerindeki etkisini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Hanehalkının artan geçim yükü ile beraber dijital araç eğilimlerini belirlemek üzere 2015-03-2025-06 dönemleri arasında Fourier ADL yöntemi kullanılarak geçinme endeksi ve kredi kartı kullanım tutarı, kartlı ödeme endeksi, mobil bankacılık kullanan müşteri sayısı, otomatik vezne makine sayısı arasındaki eşbütünleşme ilişkisi beş farklı modelde incelenmiştir. Analiz bulguları, geçinme endeksindeki olası artışın dijital göstergeler üzerinde pozitif ve anlamlı etkiler yarattığını ortaya koymakta olup bu sonuç geçinme endeksinin nakitsiz toplum üzerinde belirleyici rolünü destekler niteliktedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Adriana, D. (2014). Revisiting the relationship between unemployment rates and shadow economy: A Toda–Yamamoto approach for the case of Romania. Procedia Economics and Finance, 10, 227–236.
- Ay, İ. C., & Daşdemir, E. (2022). Serbest bankacılık teorisi örneği olarak kripto para piyasaları. Öneri Dergisi, 17(57), 1–20.
- Aytekin, A., & Yücel, Y. B. (2017). Yeni ödeme teknolojilerinin iş hayatına etkileri. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 4(12), 11–33.
- Banerjee, P., Arčabić, V., & Lee, H. (2017). Fourier ADL co-integration test to approximate smooth breaks with new evidence from the crude oil market. Economic Modelling, 67, 114–124.
- Ben Romdhane, Y., Kammoun, S., & Loukil, S. (2024). The impact of fintech on inflation and unemployment: The case of Asia. Arab Gulf Journal of Scientific Research, 42(1), 161–181.
- Bankalararası Kart Merkezi. (2024). Yerli kredi kartlarının yurt içi ve yurt dışı bireysel/ticari kullanımı. https://bkm.com.tr/yerlikartlarin-yurt-ici-ve-yurt-disi-bireyselticari-kullanimi/
- Bankalararası Kart Merkezi. (2025). 2025 yılı Ağustos ayı basın bülteni. https://bkm.com.tr/wp-content/uploads/2025/09/BKM-Agustos-2025-Basin-Bulteni.pdf
- Ekşioğlu, E. (2025). Türkiye’de kredi kartına dayalı ödemeler ve ihtiyaç kredisi faizinin enflasyona etkisi üzerine bir uygulama. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 25(1).
- Enders, W., & Lee, J. (2012). The flexible Fourier form and Dickey–Fuller type unit root tests. Economics Letters, 117(1), 196–199.
- Göv, A., & Salihoglu, E. (2020). Türkiye’de ekonomik göstergeler ve para arzının bireysel kredi kartı kullanımına etkileri. The Journal of International Scientific Researches, 5(1), 50–63.