Aile Gelirinin Gelir Vergisi Kapsamında Vergilendirilmesinde Karşılaştırmalı Bir Yaklaşım: Almanya ve Türkiye Örneği

Yıl 2025, Cilt: 26 Sayı: Özel Sayı, 2603 - 2623, 30.12.2025

Orçun Avcı , Dilruba Vidinel

Öz

Bu çalışmanın amacı Almanya ve Türkiye’yi gelir vergisi bağlamında aile gelirinin vergilendirilmesi hususunda karşılaştırmalı olarak incelemektir. Bu amaç doğrultusunda bulgular, nitel araştırma tekniklerinden doküman analiz yöntemi kullanılarak elde edilmiştir. Yapılan inceleme sonucunda her iki ülkede de aileye yönelik çeşitli vergi indirimleri ve teşvikler tespit edilmiştir. Ayrıca gelir vergisini Almanya’dan esinlenen Türkiye uygulamasının farklı olduğu görülmektedir. Zira Türkiye’de aile gelirinin vergilendirilmesine ilişkin gelir vergisi modeli Almanya’dan farklı olarak aile üyelerinin bağımsız vergilendirilmesine dayanmaktadır. İlaveten Almanya’da Türkiye’ye kıyasla çocuk sahibi olmayı teşvik etmek amacıyla verilen yardımların daha çeşitli ve kapsamlı olduğu tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Evlilik , Aile Geliri , Gelir Vergisi , Vergilendirme

A Comparative Approach to the Taxation of Family Income within the Context of Income Tax: The Case of Germany and Türkiye

Öz

The aim of this study is to comparatively examine Germany and Türkiye in terms of the taxation of family income within the context of income tax. For this purpose, the findings were obtained through the document analysis method, one of the qualitative research techniques. The examination revealed that various tax deductions and incentives for families exist in both countries. Furthermore, it was observed that Türkiye’s income tax practice, inspired by Germany, differs in its implementation. Specifically, unlike Germany, the income tax model regarding the taxation of family income in Türkiye is based on the independent taxation of family members. In addition, it was determined that in Germany, compared to Türkiye, the aids provided to encourage having children are more diverse and comprehensive.

Anahtar Kelimeler

Marriage , Family Income , Income Tax , Taxation

Kaynakça

• Aile Yılı. (2025). Aile yılı hakkında. https://aileyili.gov.tr/kategoriler/aile-yili-hakkinda/ adresinden 18 Temmuz 2025 tarihinde alınmıştır.
• Akdoğan, A. (2023). Kamu maliyesi (23. Baskı). Ankara: Gazi Kitabevi.
• Akgül Yılmaz, G. (2020). Kamu maliyesi teori ve Türkiye uygulaması (6. Baskı). İstanbul: Türkmen Kitabevi.
• Allen, M. (1998, 25 May). Cardinal sees marriage harm in partners bill. https://www.nytimes.com/1998/05/25/nyregion/cardinal-sees-marriage-harm-in-partners-bill.html adresinden 11 Temmuz 2025 tarihinde alınmıştır.
• Alm, J. (2008). Taxation of the family. S. N. Durlauf ve L. E. Blume (Ed.), The new palgrave dictionary of economics (s. 1–7) içinde. London: Palgrave Macmillan.
• Asen, E. (2021, 27 May). Tax relief for families in Europe. https://taxfoundation.org/data/all/eu/tax-relief-for-families-europe-2021/ adresinden 14 Temmuz 2025 tarihinde alınmıştır.
• Avcı, O. ve Yeniçeri, H. (2021). Gelir Vergisi Kanunu’nda 7194 sayılı Kanun ile yapılan tarife değişikliğinin muhtemel sonuçları. Legal Mali Hukuk Dergisi, 17(193), 55–78.
• Baclet, A., Dell, F. ve Wrohlich, K. (2005). Income taxation and household size: Would french family splitting make german families better off? (DIW Discussion Papers No. 542). https://www.diw.de/de/diw_01.c.449707.de/publikationen/diskussionspapiere/2005_0542/income_taxation_and_household_size__would_french_family_splitting_make_german_families_better_off.html
• BBC News Türkçe. (2025, 15 Ocak). Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın açıkladığı evlilik kredisine başvuru şartları neler?. https://www.bbc.com/turkce/articles/cx2pnndee0wo adresinden 11 Temmuz 2025 tarihinde alınmıştır.
• Beblo, M., Beninger, D. ve Laisney, F. (2003). Family tax splitting: A microsimulation of its potential labour supply and intra-household welfare effects in Germany (Discussion Paper No. 03-32). https://ideas.repec.org/p/hal/wpaper/hal-00279012.html
• Bronson, M. A., Haanwinckel, D. ve Mazzocco, M. (2024). Taxation and household decisions: An intertemporal analysis (Working Paper No. 32861). https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=4936897
• Bundesministerium der Finanzen. (2017). Die wichtigsten Steuern im internationalen Vergleich. https://www.bundesfinanzministerium.de/Monatsberichte/2017/06/Inhalte/Kapitel-3-Analysen/3-4-Die-wichtigsten-Steuern-im-internationalen-Vergleich.html adresinden 3 Temmuz 2025 tarihinde alınmıştır.
• Bundesministerium für Bildung, Familie, Senioren, Frauen und Jugend. (2025). Freibeträge für Kinder. https://www.bmbfsfj.bund.de/bmbfsfj/themen/familie/familienleistungen/freibetraege-fuer-kinder/ adresinden 7 Temmuz 2025 tarihinde alınmıştır.
• Destatis. (2025). Bevölkerungsvorausberechnung. https://www.destatis.de/DE/Themen/GesellschaftUmwelt/Bevoelkerung/Bevoelkerungsvorausberechnung/_inhalt.html
• Dirican, H. ve Akgül Yılmaz, G. (2025). Gelir vergilemesinde adaleti sağlayan müesseseler ile bozan durumlar: Ülke örnekleri üzerinden bir inceleme. 11th International Aegean Congress on Social Sciences & Humanities (s. 579–605) içinde. https://tr.aegeanconference.com/_files/ugd/614b1f_5b68005af0584b6ea368d8da83eb72dd.pdf
• European Commission. (2022, 1 June). Taxation trends in the EU. https://taxation-customs.ec.europa.eu/taxation/economic-analysis/data-taxation-trends/taxation-trends-eu_en adresinden 28 Haziran 2025 tarihinde alınmıştır.
• Fink, A. (2020). German income taxation and the timing of marriage. Applied Economics, 52(5), 475–489. https://doi.org/10.1080/00036846.2019.1646873
• Gökbunar, A. R. (2001). Ailenin korunmasına yönelik vergi politikaları. Yönetim ve Ekonomi, 8(2), 1–6.
• Günbegi, F. (2025). Ekonomik birim olarak aile kurumunun sürdürülebilir kalkınma hedefleri çerçevesinde değerlendirilmesi. International Journal of Economics, Politics, Humanities & Social Sciences, 8(2), 179–191. https://doi.org/10.59445/ijephss.1646685
• McIntyre, M. J. ve Oldman, O. (1977). Taxation of the family in a comprehensive and simplified income tax. Harvard Law Review, 90(8), 1573–1630. https://doi.org/10.2307/1340487
• Morgan, P. (2008). The impact of tax and benefits on family structure (Occasional Paper No. 38).
• Muc Consulting. (2020, 1 July). Viewing family from tax perspective. https://muc.co.id/en/article/viewing-family-from-tax-perspective adresinden 28 Haziran 2025 tarihinde alınmıştır.
• Muter, N. B., Çelebi, K. ve Sakınç, S. (2012). Kamu maliyesi (4. Baskı). Manisa: Emek Matbaacılık ve Yayıncılık.
• Natascha. (2024, 23 September). Child benefits (Kindergeld) and child allowances (Kinderfreibetrag). https://germantaxes.de/tax-tips/child-allowance-and-child-tax-exemptions/ adresinden 29 Haziran 2025 tarihinde alınmıştır.
• OECD. (2025, 30 April). Taxing Wages 2025: Decomposition of personal income taxes and the role of tax reliefs. https://www.oecd.org/en/publications/taxing-wages-2025_b3a95829-en.html adresinden 6 Temmuz 2025 tarihinde alınmıştır.
• Özdiler Küçük, E. (2016). Taxation of family income in Turkey: Reconsidering distributive measures. Hacettepe Hukuk Fakültesi Dergisi, 6(1), 63–76.
• Özdiler Küçük, E. (2018). Ailenin vergilendirilmesi (1. Baskı). Ankara: Adalet Yayınevi.
• PwC. (2025, 30 June). Germany individual taxes on personal income. https://taxsummaries.pwc.com/germany/individual/taxes-on-personal-income adresinden 18 Temmuz 2025 tarihinde alınmıştır.
• Rosen, H. S. ve Gayer, T. (2022). Kamu maliyesi (M. Sakal, M. Karadeniz, Çev.). Konya: Eğitim Yayınevi.
• Saraçoğlu, F. (2016). Ücretlerin vergilendirilmesinde ayırma ilkesi uygulamasının değerlendirilmesi. İş ve Hayat, 2(3), 41–55.
• Soler Roch, M. T. (1999). Family taxation in Europe. Netherlands: Kluwer Law International.
• Steiner, V. ve Wrohlich, K. (2008). Introducing family tax splitting in Germany: How would it affect the income distribution, work incentives, and household welfare?. Mohr Siebeck GmbH & Co. KG, 64(1), 115–142.
• Şen, H. ve Sağbaş, İ. (2023). Vergi teorisi ve politikası (5. Baskı). Bursa: Ekin Yayınevi.
• Şensoy Boztepe, A. (2025, 15 Ocak). 10 soruda “aile yılı” desteklerinin merak edilenleri. https://www.aa.com.tr/tr/ekonomi/10-soruda-aile-yili-desteklerinin-merak-edilenleri/3449958 adresinden 1 Ağustos 2025 tarihinde alınmıştır.
• T.C. Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı. (2025, 15 Ocak). Aile yılı kapsamında sağlanacak destek paketine ilişkin açıklama. https://www.iletisim.gov.tr/turkce/haberler/detay/aile-yili-kapsaminda-saglanacak-destek-paketine-iliskin-aciklama adresinden 1 Ağustos 2025 tarihinde alınmıştır.
• Tosuner, M., Arıkan, Z. ve Bay, H. (2025). Türk vergi sistemi. İzmir: Kanyılmaz Matbaası.
• Tuncer, A. C. (2025, 6 Ocak). Erdoğan, doğurganlık seviyesinin düştüğüne işaret edip 2025’i aile yılı ilan etti. https://tr.euronews.com/2025/01/06/erdogan-dogurganlik-seviyesinin-dustugune-isaret-edip-2025i-aile-yili-ilan-etti adresinden 27 Temmuz 2025 tarihinde alınmıştır.
• UN Women. (2017). A contemporary view of “family” in international human rights law and implications for the Sustainable Development Goals (SDGs) (No. 21). https://www.unwomen.org/en/digital-library/publications/2017/12/a-contemporary-view-of-family-in-international-human-rights-law
• UNStats. (2025). Demographic and social statistics: Households and families. https://unstats.un.org/unsd/demographic-social/sconcerns/family/#docs adresinden 27 Temmuz 2025 tarihinde alınmıştır.
• Van Bueren, G. (1995). The international protection of family members’ rights as the 21st century approaches. Human Rights Quarterly, 17(4), 732–765.
• Yaltı Soydan, B. (1995). Gelir vergisinde tartışmalı bir vergi statüsü: Aile vergilendirmesi – I (kadının konumu açısından bir değerlendirme). Vergi Sorunları Dergisi, (81). https://www.vergisorunlari.com.tr/makale/gelir-vergisinde-tartismali-bir-vergi-statusu-aile-vergilendirmesi-%E2%80%93-i--kadinin-konumu-acisindan-bir-degerlendirme-/3641 adresinden 16 Temmuz 2025 tarihinde alınmıştır.
• Yegen, B. (2022). Asgari geçim indirimi uygulamasından vazgeçilmesinin vergi teorisi bakımından değerlendirilmesi. Sakarya Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 10(1), 173–193.
• Yeniay, A. (2022). Karşılaştırmalı hukuk açısından Almanya ve Türkiye’de vergi kaçakçılığı uygulamaları. Eurasian Academy of Sciences Social Sciences Journal, 45, 86–96. https://doi.org/10.17740/eas.soc.2022.V45-07