Neoliberal Emek Rejiminde Aile, Toplumsal Yeniden Üretim ve Kadın Emeği: Türkiye Üzerine Kuramsal ve Ampirik Bir Değerlendirme

Emrulah Tekin

doi:10.17494/ogusbd.1764195

TR EN

Neoliberal Emek Rejiminde Aile, Toplumsal Yeniden Üretim ve Kadın Emeği: Türkiye Üzerine Kuramsal ve Ampirik Bir Değerlendirme

Öz

Bu çalışma, neoliberal emek rejiminin Türkiye’de aile yapıları, kadın emeği ve toplumsal yeniden üretim süreçleri üzerindeki etkilerini incelemektedir. Toplumsal yeniden üretim kuramı çerçevesinde, kadınların ev içi emek, bakım yükü ve istihdamdaki konumları neoliberal politikalar bağlamında analiz edilmektedir. Beş ana başlık altında, aile politikalarının cinsiyetçi etkileri, sosyal yardım sisteminin ataerkil yeniden üretimi, kadın istihdamı-aile dinamikleri ilişkisi ve toplumsal cinsiyet rejiminin kurumsallaşması ele alınmaktadır. KEİG, ILO ve TÜİK verilerine dayalı ikincil analizlerle, kadın emeğinin görünmezliği, bakım krizi ve refah politikalarının eşitsizlik üretici niteliği ortaya konulmakta; bulgular, politika önerileriyle tamamlanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kadınların Görünmeyen Emeği, Cinsiyetçi Sosyal Politikalar, Feminist Ekonomi Politik

Destekleyen Kurum

Araştırma herhangi bir kurum veya kuruluş tarafından desteklenmemiştir

Etik Beyan

Kullanılan tüm veriler kamuya açık kaynaklardan temin edilmiştir ve özgünlük ilkesine uygun biçimde atıf yapılmıştır. Ayrıca, çalışma herhangi bir doğrudan katılımcı içermediği için etik kurul izni gerektirmemektedir.

Kaynakça

Acar, F., & Altunok, G. (2012). The politics of intimacy at the intersection of neoliberalism and neoconservatism: The case of Turkey. Women’s Studies International Forum, 35(4), 209–219.
Acar-Savran, G. (2008). Kadının görünmeyen emeği: Maddeci bir feminizm üzerine. İstanbul: Yordam Kitap.
Acker, J. (1990). Hierarchies, jobs, bodies: A theory of gendered organizations. Gender & Society, 4(2), 139–158. https://doi.org/10.1177/089124390004002002
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. (2022). Evde bakım yardımı istatistik bülteni (Mart 2022). Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü.
Anderson, B. (2000). Different roots in common ground: Transnationalism and migrant domestic workers in London. Journal of Ethnic and Migration Studies, 26(3), 409–425. https://doi.org/10.1080/13691830050084953
Bhattacharya, T. (Ed.). (2017). Social reproduction theory: Remapping class, recentering oppression. London: Pluto Press.
Bourdieu, P. (1990). The logic of practice (R. Nice, Trans.). Stanford, CA: Stanford University Press.
Buğra, A., & Keyder, Ç. (Der.). (2006). Sosyal politika yazıları. İstanbul: İletişim Yayınları.
Chant, S., & Sweetman, C. (2012). Fixing women or fixing the world? “Smart economics”, efficiency approaches, and gender equality in development. Gender & Development, 20(3), 517–529. https://doi.org/10.1080/13552074.2012.731812
Connell, R. (2009). Gender. Cambridge: Polity Press.

Connell, R. W. (1998). Toplumsal cinsiyet ve iktidar (C. Soydemir, Çev.). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
Çağatay, N., & Ertürk, K. (2004). Gender and globalization: A macroeconomic perspective. International Labour Review, 143(1–2), 129–159.
Çarkoğlu, A., & Kalaycıoğlu, E. (2020). Toplumsal kaynaklar ve toplumsal ağlar: Karşılaştırmalı Türkiye örneği. İstanbul: İstanbul Politikalar Merkezi.
Çetinkaya, E., & Yıldırımalp, S. (2010). Türkiye’de kadınların kayıt dışı istihdamdaki durumu. TÜHİS İş Hukuku ve İktisat Dergisi, 22(4–5), 70–85.
Daly, M., & Lewis, J. (2000). The concept of social care and the analysis of contemporary welfare states. The British Journal of Sociology, 51(2), 281–298. https://doi.org/10.1111/j.1468-4446.2000.00281.x
Dedeoğlu, S., & Elveren, A. Y. (2012). Gender and society in Turkey: The impact of neoliberal policies, political Islam and EU accession. London: I.B. Tauris.
DİSK/Genel-İş. (2024). EMAR: Kadın emeği raporu. DİSK Araştırma Merkezi.
Duffy, M. (2011). Making care count: A century of gender, race, and paid care work. New Brunswick, NJ: Rutgers University Press.
Ecevit, Y. (2007). Türkiye’de kadın girişimciliğine eleştirel bir yaklaşım. Ankara: ILO.
Ecevit, Y. (2012). Feminist sosyal politika bağlamında Türkiye’de çocuk bakımı ve eğitimine iki paradigmadan bakmak. A. Makal & G. Toksöz (Ed.), Geçmişten günümüze Türkiye’de kadın emeği içinde (ss. 185–219). Ankara: Ankara Üniversitesi Yayınevi.
Ecevit, Y. (2021). Toplumsal cinsiyet eşitliğinin temel kavramları [PDF]. Cinsiyet Eşitliği İzleme Derneği (CEİD).
Elson, D., & Çağatay, N. (2000). The social content of macroeconomic policies. World Development, 28(7), 1347–1364. https://doi.org/10.1016/S0305-750X(00)00021-8
England, P., Budig, M. J., & Folbre, N. (2002). Wages of virtue: The relative pay of care work. Social Problems, 49(4), 455–473. https://doi.org/10.1525/sp.2002.49.4.455
Ergin, M. (2021). Kadınların ev içi alanda göstermiş oldukları duygusal emeğin feminist perspektiften incelenmesi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi, İzmir.
Eurostat. (2021). Part-time employment as percentage of the total employment, by sex and age (%).
Eurostat. (2023). Reconciliation of work and family life – Statistics.
Federici, S. (2004). Caliban and the witch: Women, the body and primitive accumulation. New York, NY: Autonomedia.
Folbre, N. (2001). The invisible heart: Economics and family values. New York, NY: The New Press.
Fraser, N. (2016). Contradictions of capital and care. New Left Review, 100, 99–117.
Gill, R., & Orgad, S. (2015). The confidence cult(ure). Australian Feminist Studies, 30(86), 324–344. https://doi.org/10.1080/08164649.2016.1148001
Harvey, D. (2005). A brief history of neoliberalism. Oxford: Oxford University Press.
Hochschild, A. R. (2012). The managed heart: Commercialization of human feeling. Berkeley, CA: University of California Press.
International Labour Organization. (2018). Care work and care jobs for the future of decent work. Geneva: ILO.
International Labour Organization. (2021). World employment and social outlook: Trends 2021. Geneva: ILO.
Jenson, J. (2009). Lost in translation: The social investment perspective and gender equality. Social Politics, 16(4), 446–483. https://doi.org/10.1093/sp/jxp019
Jessop, B. (2002). The future of the capitalist state. Cambridge: Polity Press.
Kabeer, N. (2000). The power to choose: Bangladeshi women and labour market decisions in London and Dhaka. London: Verso.
Kadın Emeği ve İstihdamı Girişimi (KEİG). (2022). Kadınların istihdam ve emek deneyimlerine bakış. KEİG Platformu.
Kandiyoti, D. (1988). Bargaining with patriarchy. Gender & Society, 2(3), 274–290.
Kandiyoti, D. (2012). The travails of the secular: Puzzle and paradox in Turkey. Economy and Society, 41(4), 513–531.
Karamessini, M., & Rubery, J. (2013). Women and austerity. London: Routledge.
Lister, R. (1994). She has other duties: Women, citizenship and social security. Social Security and Social Change, 31–44.
Lister, R. (2017). Citizenship: Feminist perspectives. London: Bloomsbury.
OECD. (2022). LMF1.6: Gender differences in employment outcomes. OECD Family Database.
Orloff, A. S. (1993). Gender and the social rights of citizenship. American Sociological Review, 58(3), 303–328. https://doi.org/10.2307/2095903
Parreñas, R. S. (2001). Servants of globalization: Women, migration, and domestic work. Stanford, CA: Stanford University Press.
Razavi, Ş. (2007). The political and social economy of care in a development context (Programme Paper No. 3). UNRISD.
Roberts, A., & Soederberg, S. (2012). Gender equality as smart economics? Third World Quarterly, 33(5), 949–968. https://doi.org/10.1080/01436597.2012.677310
Rubery, J., & Fagan, C. (1998). Equal opportunities and employment in the European Union. J. Humphries & J. Rubery (Ed.), The economics of equal opportunities içinde (ss. 62–90). Manchester: Manchester University Press.
Standing, G. (2011). The precariat: The new dangerous class. London: Bloomsbury Academic.
Toksöz, G. (2012). Neoliberal piyasa, özel ve kamusal patriarka çıkmazında kadın emeği. Türkiye’de Kadın İstihdamı.
Türkiye İstatistik Kurumu. (2021). İstatistiklerle kadın, 2021.
Türkiye İstatistik Kurumu. (2022). Toplumsal cinsiyet istatistikleri 2022.
Türkiye İstatistik Kurumu. (2023). İşgücü istatistikleri, 2023.
Türkiye İstatistik Kurumu. (2024). Hanehalkı işgücü araştırması: 2023 yılı işgücü istatistikleri. Ankara: TÜİK.
Ünlütürk Ulutaş, Ç. (2014). Türkiye’de iş ve aile yaşamının uyumlaştırılması mı? Esnek kadın istihdamı mı? Başka Bir Aile Anlayışı Mümkün mü, 80–90.
Walby, S. (1990). Theorizing patriarchy. Oxford: Basil Blackwell.
Walby, S. (2004). The European Union and gender equality. Social Politics, 11(1), 4–29. https://doi.org/10.1093/sp/jxh024
Yücesan-Özdemir, G., & Coşar, S. (Ed.). (2012). Silent violence: Neoliberalism, Islamist politics and the AKP years in Turkey. Ottawa: Red Quill Books.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Politika ve Yönetim (Diğer), Siyaset Bilimi (Diğer), Sosyoloji (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Emrulah Tekin ^*
0000-0001-9350-5769
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

30 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

13 Ağustos 2025

Kabul Tarihi

22 Ekim 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 26 Sayı: Özel Sayı

DOI

https://doi.org/10.17494/ogusbd.1764195

IZ

https://izlik.org/JA66WN88NW

APA

Tekin, E. (2025). Neoliberal Emek Rejiminde Aile, Toplumsal Yeniden Üretim ve Kadın Emeği: Türkiye Üzerine Kuramsal ve Ampirik Bir Değerlendirme. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 26(Özel Sayı), 1671-1702. https://doi.org/10.17494/ogusbd.1764195

AMA

1.Tekin E. Neoliberal Emek Rejiminde Aile, Toplumsal Yeniden Üretim ve Kadın Emeği: Türkiye Üzerine Kuramsal ve Ampirik Bir Değerlendirme. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2025;26(Özel Sayı):1671-1702. doi:10.17494/ogusbd.1764195

Chicago

Tekin, Emrulah. 2025. “Neoliberal Emek Rejiminde Aile, Toplumsal Yeniden Üretim ve Kadın Emeği: Türkiye Üzerine Kuramsal ve Ampirik Bir Değerlendirme”. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 26 (Özel Sayı): 1671-1702. https://doi.org/10.17494/ogusbd.1764195.

EndNote

Tekin E (01 Aralık 2025) Neoliberal Emek Rejiminde Aile, Toplumsal Yeniden Üretim ve Kadın Emeği: Türkiye Üzerine Kuramsal ve Ampirik Bir Değerlendirme. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 26 Özel Sayı 1671–1702.

IEEE

[1]E. Tekin, “Neoliberal Emek Rejiminde Aile, Toplumsal Yeniden Üretim ve Kadın Emeği: Türkiye Üzerine Kuramsal ve Ampirik Bir Değerlendirme”, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 26, sy Özel Sayı, ss. 1671–1702, Ara. 2025, doi: 10.17494/ogusbd.1764195.

ISNAD

Tekin, Emrulah. “Neoliberal Emek Rejiminde Aile, Toplumsal Yeniden Üretim ve Kadın Emeği: Türkiye Üzerine Kuramsal ve Ampirik Bir Değerlendirme”. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 26/Özel Sayı (01 Aralık 2025): 1671-1702. https://doi.org/10.17494/ogusbd.1764195.

JAMA

1.Tekin E. Neoliberal Emek Rejiminde Aile, Toplumsal Yeniden Üretim ve Kadın Emeği: Türkiye Üzerine Kuramsal ve Ampirik Bir Değerlendirme. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2025;26:1671–1702.

MLA

Tekin, Emrulah. “Neoliberal Emek Rejiminde Aile, Toplumsal Yeniden Üretim ve Kadın Emeği: Türkiye Üzerine Kuramsal ve Ampirik Bir Değerlendirme”. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 26, sy Özel Sayı, Aralık 2025, ss. 1671-02, doi:10.17494/ogusbd.1764195.

Vancouver

1.Emrulah Tekin. Neoliberal Emek Rejiminde Aile, Toplumsal Yeniden Üretim ve Kadın Emeği: Türkiye Üzerine Kuramsal ve Ampirik Bir Değerlendirme. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 01 Aralık 2025;26(Özel Sayı):1671-702. doi:10.17494/ogusbd.1764195

Neoliberal Emek Rejiminde Aile, Toplumsal Yeniden Üretim ve Kadın Emeği: Türkiye Üzerine Kuramsal ve Ampirik Bir Değerlendirme

Neoliberal Emek Rejiminde Aile, Toplumsal Yeniden Üretim ve Kadın Emeği: Türkiye Üzerine Kuramsal ve Ampirik Bir Değerlendirme

Öz

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Etik Beyan

Family, Social Reproduction, and Women’s Labor in the Neoliberal Labor Regime: A Theoretical and Empirical Analysis on Türkiye

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster