Türkiye’de Koruyucu Ailelerin Eğitim ve Sağlık Giderlerini Vergi Matrahından İndirememesi Sorunu ve Reform Önerisi

Yıl 2025, Cilt: 26 Sayı: Özel Sayı, 1771 - 1783, 30.12.2025

Güngör Özcan , Pelin Mastar Özcan

Öz

Koruyucu aile modeli, biyolojik ailelerin yanında kalamayan korunma ihtiyacı olan çocuklara kurum imkânları dışında aile ortamında yetiştirilmesini hedefleyen bu sayede topluma entegrasyonun daha iyi sağlanabileceği, çocukların karşı karşıya kaldığı travmaların izlerinin en aza indirilebileceği bir modeldir. Koruyucu aile yaygınlaştırılması hedeflenmekle birlikte, Türk Vergi Sisteminde koruyucu ailelerin bakımını üstlendikleri çocuklara yönelik eğitim ve sağlık harcamalarının gelir vergisi matrahından indirilmesine imkân sağlanmaması hem koruyucu ailelerin mali yükünü arttırmakta hem de modelin yaygınlaşmasını engellemektedir. Çalışmada koruyucu ailelerin eğitim ve sağlık harcamalarının durumu özelge kapsamında değerlendirilmektedir. Sonuçta kanun önünde eşitlik, sosyal devlet ve vergi adaleti açısından eğitim ve sağlık harcamaları matrahtan indirilmeli ayrıca Gelir Vergisi Kanununa koruyucu aile yanında kalan çocuk terimi eklenmelidir.

Anahtar Kelimeler

Koruyucu Aile , Sosyal Devlet , Vergi Adaleti , Eğitim ve Sağlık Harcamaları

The Problem of Foster Families in Turkey Being Unable to Deduct Education and Health Expenses from Their Tax Base, and a Proposed Reform

Öz

The foster family model is a model that aims to raise children in need of protection who cannot stay with their biological families in a family environment outside of institutional facilities, so that better integration into society can be achieved and the traces of the traumas faced by children can be minimised. Although it is aimed to make foster families widespread, the fact that the Turkish Tax System does not allow for the deduction of education and health expenditures of foster families for the children under their care from the income tax base both increases the financial burden of foster families and prevents the spread of the model. In this study, the status of the education and health expenditures of foster families is evaluated within the scope of the speciality. As a result, in terms of equality before the law, social state and tax justice, education and health expenditures should be deducted from the tax base and the term ‘foster child’ should be added to the Income Tax Law.

Anahtar Kelimeler

Foster Family , Social State , Tax Justice , Education and Health Expenditures

Kaynakça

• Birleşmiş Milletler. (2025, 08 08). Çocuk Haklarına Dair Sözleşme. UNICEF: https://www.unicef.org/turkiye/%C3%A7ocuk-haklar%C4%B1na-dair-s%C3%B6zle%C5%9Fme
• Doğan, R. (2013). Bir Koruma Tedbiri Olarak Koruyucu Aile Kurumu ve Koruyucu Aile Yönetmeliği. Ankara Barosu Dergisi, (2), 145–170.
• Erdem, J. (2017). Yargı Kararlarında Kanun Önünde Eşitlik İlkesi ve Kadın Erkek Eşitliği. Akademik Hassasiyetler, 4(8), 19–44.
• Erükçü Akbaş, G., & Öztürk, B. (2022). Türkiye ve Amerika Birleşik Devletleri’nde Koruyucu Aile Sistemi: Fırsatlar ve Güçlükler. Türkiye Sosyal Hizmet Araştırmaları Dergisi, 6(1), 83–99.
• Karatay, A. (2017). Türkiye’de Koruyucu Aile: Kökenleri, Gelişimi ve Bugünü. Üsküdar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (5), 389–427.
• Kılıç, Ö. (2018). Türkiye'de Vergi Adaleti. Uluslararası Hakemli Sosyal Bilimler E-Dergisi, (66), 396–411.
• Kılınç, A. (2020). Türk Hukukunda Koruyucu Aile Sözleşmesi ve Koruyucu Aile ile Çocuk Arasındaki Hukuki İlişkinin Değerlendirilmesi. Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 28(3), 1217–1261.
• Magalhaes, E., Costa, P., d'Eça, L., Matoso, M., Pinto, V., Ferreira, S., … Graça, J. (2025). Profiles of adults most likely to become a foster family: A latent profile analysis. Child Abuse & Neglect, (165), 1–12.
• Pak Güre, M., Aydeniz, Ü., & Uğurlu, Z. (2024). Türkiye’de Koruyucu Aile ve Evlat Edinme ile İlgili Çalışmalar: Sistematik Bir İnceleme. Sosyal Çalışma Dergisi, 8(2), 52–66.
• Serdar, İ. (2000). Koruyucu Aile. Prof. Dr. Seyfullah Edis’e Armağan, 467–508.
• Sönmez, S. (2023). Türk Gelir Vergisi Tarife Yapısının Sosyal Adalet Eksenli Vergi Adaleti Kapsamında İncelenmesi. YUHFD, 1, 115–163.
• T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. (2012). Koruyucu Aile Yönetmeliği. Ankara: Resmi Gazete.
• T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. (2025, 08 08). Koruyucu Aile. https://aile.gov.tr/koruyucuaile/koruyucu-aile
• T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. (2025, 08 11). Koruyucu Aile Hizmeti. https://www.aile.gov.tr/sss/cocuk-hizmetleri-genel-mudurlugu/koruyucu-aile-hizmeti/
• T.C. Cumhurbaşkanlığı. (2018). 1 Nolu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi. Ankara: Resmi Gazete.
• T.C. Gelir İdaresi Başkanlığı. (2017). Koruyucu aile olarak yapılan eğitim ve sağlık harcamalarının indirim konusu yapılıp yapılamayacağı hakkında. Ankara: Özelge Sistemi.
• TBMM. (1926). 743 Sayılı Türk Kanunu Medenisi (Mülga). Ankara: Resmi Gazete.
• TBMM. (1983). 2828 Sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu. Ankara: Resmi Gazete.
• TBMM. (2001). 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu. Ankara: Resmi Gazete.
• TÜİK. (2025, 08 08). Çocuk Bakımına Yönelik Hizmetler. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Istatistiklerle-Aile-2024-53898
• TÜİK. (2025, 08 08). Yoksulluk ve Yaşam Koşulları İstatistikleri, 2024. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Yoksulluk-ve-Yasam-Kosullari-Istatistikleri-2024-53714
• Üstüner, S., Erol, N., & Şimşek, Z. (2005). Koruyucu Aile Bakımı Altındaki Çocukların Davranış ve Duygusal Sorunları. Çocuk ve Gençlik Ruh Sağlığı Dergisi, 12(3), 130–140.
• Wulleman, L., Grietens, H., Noens, I., & Vliegen, N. (2023). (Re)defining family: A systematic review and meta-synthesis of foster children’s views of family in non-kinship foster care. Children and Youth Services Review, (155), 1–13.
• Yıldırım, T., & Göçgül, M. (2016). İdarenin Düzenleyici İşlemlerinde Eşitlik İlkesi. İstanbul Medipol Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 3(2), 39–60.