Koruyucu Aile Uygulamaları Hakkında Kadın Görüşlerinin Kuşaklar Temelinde İncelenmesi: Nitel Bir Çalışma

Yıl 2025, Cilt: 26 Sayı: Özel Sayı, 2759 - 2780, 30.12.2025

Ruşen Ayata Küçükbükücü , Uzay Geysu Yaşa

Öz

Koruyucu aile modeline ilişkin toplumsal tutumlar yaş, cinsiyet, kültür, aile yapısı vb. faktörlerle ilişkilidir. Bu çalışma Baby Boomer, X, Y ve Z kuşağındaki kadınların koruyucu aileliğe ilişkin tanımlarını, başvuru kriterlerine yönelik farkındalıklarını ve motivasyonlarını incelemeyi amaçlamaktadır. Betimsel fenomenoloji deseniyle yürütülen araştırmada, her kuşaktan üç kadın olmak üzere 12 katılımcıyla yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Bulgular, modelin çoğunlukla evlat edinme ile karıştırıldığını, bilgi eksikliklerinin ve önyargıların olduğunu göstermektedir. Geleneksel kuşaklarda maneviyat ve toplumsal dayanışmanın ön plana çıktığı görülürken, genç kuşaklar psikolojik iyi oluş ve bireysel koşullara vurgu yapmıştır. Sonuçlar, kuşak farklılıklarını gözeten bilgilendirme ve destek politikalarının gerekliliğine işaret etmektedir.

Anahtar Kelimeler

Koruyucu Aile , Kuşak , Kadın

A Qualitative Study on Women’s Perspectives on Foster Family Practices from a Generational Perspective

Öz

Social attitudes towards the foster family model are associated with factors such as age, gender, culture, and family structure. This study explores how Baby Boomer women and members of Generations X, Y, and Z perceive foster care, as well as their awareness of application criteria and underlying motivations. Using a descriptive phenomenological design, researchers conducted semi-structured interviews with 12 participants, comprising three women from each generation. The findings indicate that the model is often confused with adoption, and that there are prejudices and knowledge gaps. While traditional generations prioritize spirituality and social solidarity, younger generations tend to emphasize psychological well-being and personal circumstances. The results highlight the need for information and support policies

Anahtar Kelimeler

Foster Family , Genaration , Women

Kaynakça

• Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (ASHB). (2024a). ASHB istatistik bülteni. https://aile.gov.tr/sgbd/istatistik-sayfalari/aylik-istatistik-bulteni/
• Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (ASHB). (2024b). Emine Erdoğan Hanımefendi ve Bakanımız Mahinur Özdemir Göktaş, Gönül Elçileri ve koruyucu ailelerle bir araya geldi. https://www.aile.gov.tr/koruyucuaile/haberler/koruyucu-aile-gunu-1/
• Alkış, M. ve Alpaslan-Ünalan, A. (2022). Evlat edinme ve korunmaya muhtaç çocuklar konusunun İslam hukuku ve insan psikolojisi açısından değerlendirilmesi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 39, 1–49. https://doi.org/10.35209/ksuifd.1080433
• Aygün, N. ve Söylev, Ö. F. (2023). Z kuşağı ekseninde ailede yaşanan kuşak çatışmalarına yönelik manevi danışmanlık ve rehberlik hizmetleri. Current Research in Social Sciences and Humanities, 2(3), 33–48. https://currentsocialjournal.com/index.php/pub/article/view/35/19
• Ayhün, S. E. (2013). Kuşaklar arasındaki farklılıklar ve örgütsel yansımaları. Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi, 2(1), 93–112.
• Bass, G. (2017). The role of foster parents in improving educational outcomes for youth in foster care (Doktora tezi). University of Massachusetts Amherst. https://hdl.handle.net/20.500.14394/20122
• Baysal, A. E. (2017). Koruyucu aile uygulamaları ve sonuçları: İstanbul örneği (Yüksek lisans tezi). İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü. YÖKTez (Tez No: 461405).
• Biçer Olgun, H. (2021). Kültürün sosyal inşası ve benliğin kültürel kuruluşu: Sosyalizasyon sürecinde aile, benlik ve kültür ilişkisi. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 14(39). https://doi.org/10.14520/adyusbd.1000824
• Bulut, M. (2022). Mali bakış açısından Türkiye’de koruyucu aile uygulaması. Anasay, 20, 97–122. https://doi.org/10.33404/anasay.1103361
• Certel, N. (2019). Koruyucu aile derneklerine üye olan koruyucu ailelerin bu modele ilişkin deneyim ve değerlendirmeleri. Toplum ve Sosyal Hizmet, 30(1), 147–165. https://doi.org/10.33417/tsh.516772
• Chen, H. (2010). Advertising and generational identity: A theoretical model. American Academy of Advertising Conference Proceedings içinde (s. 132–140). American Academy of Advertising. https://www.proquest.com/openview/6b09dcaa97dc33f2a0cffcd69ffb2dfd/
• Creswell, J. W. (2021). Beş nitel araştırma yaklaşımı (Çev. M. Aydın). S. B. Demir ve M. Bütün (Ed.), Nitel araştırma yöntemleri: Beş yaklaşıma göre nitel araştırma ve araştırma deseni (s. 71–113) içinde. Ankara: Siyasal Kitabevi. (Orijinal eser 2013’te yayımlanmıştır)
• Çalış, N. ve Erbay, E. (2021). Türkiye’de koruyucu aile hizmetlerine yönelik uzman görüşleri. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20(40), 439–462. https://doi.org/10.46928/iticusbe.793311
• Çınar Alevli, S. (2024). Strauss ve Howe kuşak paradigması ve verili kuşak kimliklerinin sosyal kimlik bağlamında analizi. Üsküdar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (18), 101–122. https://dergipark.org.tr/en/pub/uskudarsbd/issue/85943/1332325
• Eurochild. (2024). Children’s realities in Europe: Progress & gaps. https://eurochild.org/resource/childrens-realities-in-europe-progress-gaps/
• Forward, S. ve Buck, C. (2015). Zor bir ailede büyümek. İstanbul: İletişim Yayınları.
• Fostering People. (2023). Finding your purpose through fostering. https://www.fosteringpeople.co.uk/resources/blogs/latest-blogs/empty-nest-syndrome/
• Görgülü, Ü. (2014). Koruyucu aile uygulamasının İslam hukuku açısından değerlendirilmesi. İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi, (23), 45–58.
• Howell-Moroney, M. (2014). The empirical ties between religious motivation and altruism in foster parents. Religions, 5(3), 720–737. https://doi.org/10.3390/rel5030720
• Hthayat. (2020, 29 Aralık). Koruyucu aile olma ve evlat edinme hakkında her şey. https://hthayat.haberturk.com/koruyucu-aile-olma-ve-evlat-edinme-hakkinda-her-sey-1075705
• Karatay, A. (2017). Türkiye’de koruyucu aile: Kökenleri, gelişimi ve bugünü. Üsküdar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (5), 389–427. https://doi.org/10.32739/uskudarsbd.3.5.30
• Kaymakcı, Y. S. (2021). Koruyucu aile hizmet modeli ile ilgili yapılan çalışmaların sosyal sermaye bağlamında analizi. Toplumsal Politika Dergisi, 2(2), 122–136. https://dergipark.org.tr/tr/pub/tpd/issue/66013/1059699
• Kazan, H. ve Sarısoy, S. (2021). Anne-çocuk ilişkisi bağlamında okul öncesi dönemde iletişim becerileri üzerine bir araştırma. İstanbul Aydın Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 13(2), 441–472. https://dergipark.org.tr/tr/pub/iausos/issue/61127/899172
• Kılınç, A. N. (2020). Türk hukukunda koruyucu aile sözleşmesi. Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 28(3), 1217–1261. https://doi.org/10.15337/suhfd.741192
• Merdin, E. (2023). Farklı kuşakların hayatında çocuğun yeri. Early Childhood Education Researches, 1(1), 36–52. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ecer/issue/82912/1426471
• Neagoe, A., Neag, D. L. M. ve Lucheș, D. (2019). Reasons to care. PLoS One, 14(9), e0222716. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0222716
• Özbesler, C. (2009). Koruyucu aile hizmetlerinde değerlendirme süreci. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 16(16), 86–94. https://doi.org/10.21560/spcd.69682
• Özer, Y. ve Aslan, S. (2023). Evlat sorumluluğu beklentisi ve aile bütünlük duygusu. Uluslararası Anadolu Sosyal Bilimler Dergisi, 7(1), 55–75. https://doi.org/10.47525/ulasbid.1206884
• Öztürk, H. K. (2017). Çocukluğun tarihsel gelişimi üzerine düşünceler. Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (13), 253–276. https://dergipark.org.tr/tr/pub/igdirsosbilder/issue/66818/1044985
• Pak Güre, M., Aydeniz, Ü. ve Uğurlu, Z. (2024). Türkiye’de koruyucu aile ve evlat edinme ile ilgili çalışmalar. Sosyal Çalışma Dergisi, 8. https://doi.org/10.70989/scd.1587368
• Reimer, D. (2021). Better quality in foster care in Europe: How can it be achieved? DG Employment, Social Affairs and Inclusion.
• Soyer, C. ve Akca, Ü. (2021). Isparta’da koruyucu aile uygulaması. 8gen-ART, 1, 111–152. https://doi.org/10.53463/8genart.20210088
• Tezel, Z., Demirel, B. ve Kaya, Z. Ş. (2018). Ailelerin koruyucu aile olmaya karar vermelerinde etkili etmenler. Sosyal ve Beşeri Bilimler Araştırmaları Dergisi, 19(43), 15–36. https://dergipark.org.tr/tr/pub/sobbiad/issue/39955/504122
• Tos, O. ve Batu, M. (2022). Kültürel değişim temelinde X ve Z kuşağının ebeveynlik algısı. Akdeniz Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, (38), 194–217. https://doi.org/10.31123/akil.1172893
• Jose, K., Hafeeq, B., Mumtaz, S., Anjali, P. ve Uvais, N. (2018). Foster parents’ motivations regarding foster care: A cross-sectional study from South India. IJHSRP, 3(3), 135–142. https://doi.org/10.23884/ijhsrp.2018.3.3.05
• Yılmaztürk, G. (1991). İnfertil ailelerin evlat edinme ve koruyucu aile olma konularındaki bilgi ve tutumları (Yüksek lisans tezi). Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü.
• Zengin, O. ve Kibaroğlu, S. (2024). Koruyucu aile hizmet modeline ilişkin görüşler. Toplum ve Sosyal Hizmet, 35(4), 661–683. https://doi.org/10.33417/tsh.1269615
• Zeybekoğlu Akbaş, Ö. (2013). Günümüzde erkeklerin gözünden babalık ve aile. Akdeniz İnsani Bilimler Dergisi, 3(2), 297–328. https://dergipark.org.tr/tr/pub/mjh/issue/83146/1433252