Sanat Uygulamalarına Disiplinlerarası Bir Yaklaşım Aile Sanat Terapisi

Yıl 2025, Cilt: 26 Sayı: Özel Sayı, 2024 - 2038, 30.12.2025

N. Müge Selçuk

Öz

Sanat, geçmişten günümüze her toplum ve dönemde farklı biçimlerde var olmuş, anlamlı bilgi akışı sağlayan bir alan olmuştur. Tarih boyunca sanatın kullanım alanları ve sanat yapma motivasyonları değişkenlik göstermiş, özellikle Endüstri Devrimi sonrası toplum yapısındaki dönüşüm, sanatın konumunu, üretim biçimini ve amacını yeniden tanımlamıştır. Modern toplumlarda yalnızlaşan ve yabancılaşan birey ile dönüşüm sürecindeki aile yapısı, sanatın işlevine dair ihtiyaçların da değişmesine yol açmıştır. Günümüzde sanat, farklı disiplinlerle bağı sayesinde, bireyin duygusal ifade, kimlik arayışı ve sosyal bağ kurma süreçlerinde çeşitli yaklaşımlar sunmaktadır. Bu bağlamda sanat terapisi, sanat ve psikolojinin etkileşimiyle ortaya çıkan, bireyin duygusal ve bilişsel süreçlerini ifade etmesine imkân tanıyan yaratıcı bir yöntemdir. Bu çalışma, sanatın tarihsel ve insani işlevleri ile sanat terapisinin ortaya çıkışını ilişkilendiren bir literatür taramasıdır. Ampirik veriler sunmak yerine, sanatın bireysel ve toplumsal düzeydeki işlevlerini ortaya koyan kuramsal yaklaşımlar incelenmiş ve bu yaklaşımlar aile sanat terapisinin temel motivasyonlarıyla bağlantılandırılmıştır. Böylece çalışma, kuramsal bir çerçeve oluşturarak alanın kavramsal temellerini görünür kılmayı amaçlamaktadır. Literatür, sanat temelli müdahalelerin aile içi empati, anlayış ve duygusal paylaşımı artırabileceğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

sanat yapma motivasyonu , sanat terapisi , aile sanat terapisi

An Interdisciplinary Approach to Art Practices: Family Art Therapy

Öz

Art has existed in different forms in every society and period from past to present, providing a space for the flow of meaningful information. Throughout history, the uses of art and the motivations for art-making have varied. The transformation in social structure, particularly after the Industrial Revolution, has redefined the position, mode of production, and purpose of art. In modern societies, the isolation and alienation of individuals and the transformation of family structures have led to a shift in the needs for the function of art. In today's world, art, through its connections with different disciplines, offers various approaches to emotional expression, identity exploration, and social bonding processes. In this context, art therapy is a creative method that emerges from the interaction of art and psychology, enabling individuals to express their emotional and cognitive processes. This study is a literature survey that connects the historical and human functions of art with the emergence of art therapy. Instead of presenting empirical data, it examines theoretical approaches that reveal the individual and social functions of art, and links these approaches to the core motivations of family art therapy. In doing so, the study aims to construct a theoretical framework that makes the conceptual foundations of the field visible. The literature indicates that art-based interventions can enhance empathy, understanding, and emotional sharing within families.

Anahtar Kelimeler

motivation for making art , art therapy , family art therapy

Kaynakça

• Adorno, T. W. (2008). Estetik teori (A. Tümertekin, Çev.). İstanbul: Metis Yayınları. (Orijinal eserin basım tarihi, 1970)
• Aktaş, E. (2010). Ergenlerle sanat terapisi uygulamaları. İstanbul: Nobel Akademik Yayıncılık.
• Allen, P. B. (1995). Art is a way of knowing. [Adobe Digital Editions]. Shambhala Publications. Erişim adresi: booksgoogle.com.tr
• Baker, F. (2009). The arts and psychotherapy: A systemic review. British Journal of Guidance & Counselling, 37(2), 179–194. https://doi.org/10.1080/03069880902728552
• Csikszentmihalyi, M. (2004). Akış: Mutluluğun psikolojisi (A. N. Babaoğlu, Çev.). İstanbul: Optimist Yayınları. (Orijinal eserin basım tarihi, 1990)
• Danto, A. (2010). Sanatın sonundan sonra (Z. Demirsü, Çev.). İstanbul: Sanat ve Kuram. (Orijinal eserin basım tarihi, 1997)
• Durkheim, E. (2005). Dini hayatın ilkel biçimleri (Ö. Ozankaya, Çev.). Ankara: Dost Kitabevi Yayınları. (Orijinal eserin basım tarihi, 1912)
• Erdoğan, A. ve Yalçın, A. (2018). Sanat terapisi uygulamaları ve aile çalışmaları. İstanbul: Nobel Yayınları.
• Freud, S. (1979). Sanat ve sanatçılar üzerine (K. Şipal, Çev.). İstanbul: Bozak Yayınları. (Orijinal eserin basım tarihi, 1908)
• Hodder, I. (2006). The leopard’s tale: Revealing the mysteries of Çatalhöyük. London: Thames & Hudson.
• Jung, C. G. (2009). İnsan ve sembolleri (A. N. Babaoğlu, Çev.). İstanbul: OkuyanUs Yayınları. (Orijinal eserin basım tarihi, 1964)
• Kavak, B. (2015). Aile terapisi ve sanat yoluyla değerlendirme. Ankara: Pegem Akademi.
• Kaya, A. (2014). Sanat terapisi: Kuram ve uygulama. Ankara: Nobel Yayıncılık.
• Kozlowska, K. (2018). Visual arts in psychotherapy: An integrative approach. Routledge. Erişim adresi: Internet Archive
• Kramer, E. (2000). Art as therapy with children. Brunner-Routledge. Erişim adresi: booksgoogle.com.tr
• Malchiodi, C. A. (2012). Yaratıcı terapiler süreci: Sanatın terapi sürecinde kullanımı (E. Öztürk, Çev.). İstanbul: Say Yayınları.
• McNutt, J. (2012). An open art studio model. C. A. Malchiodi (Ed.), Handbook of art therapy (s. 281) içinde. Erişim adresi: Internet Archive
• Mithen, S. (1996). The prehistory of the mind: A search for the origins of art, religion and science. London: Thames & Hudson.
• Naumburg, M. (1966). Dynamically oriented art therapy: Its principles and practice. Grune & Stratton. Erişim adresi: Internet Archive
• Öztürk, E. (2013). Sanat terapisi: Yaratıcı süreçlerle psikolojik destek. İstanbul: Say Yayınları.
• Panofsky, E. (1996). Görsel sanatta anlam (H. Baykara, Çev.). İstanbul: Metis Yayınları. (Orijinal eserin basım tarihi, 1955)
• Platon. (1980). Devlet (M. Cimcoz & S. Eyüboğlu, Çev.). İstanbul: Remzi Kitabevi. (Orijinal eserin basım tarihi, ?)
• Russell, B. (2019). Batı felsefesi tarihi (A. Fethi, Çev.). İstanbul: Alfa Yayım. (Orijinal eserin basım tarihi, 1996)
• Sartre, J.-P. (2021). Varlık ve hiçlik (T. Ilgaz & G. Çankaya Eksen, Çev.). İstanbul: İthaki Yayınları. (Orijinal eserin basım tarihi, 1943)
• Uysal, H. ve Savaş, S. (2018). Sanat terapisi ve psikolojik iyileşme süreci. Türk Psikiyatri Dergisi, 29(4), 243–251.
• Vick, R. M. (2012). A brief history of art therapy. C. A. Malchiodi (Ed.), Art therapy and healthcare (s. 5–16) içinde. Erişim adresi: Internet Archive
• Winnicott, D. W. (2003). Oyun ve gerçeklik (A. Aksu, Çev.). İstanbul: Metis Yayınları. (Orijinal eserin basım tarihi, 1971)