Türkiye’de Vergi Yükü İle Doğum Oranları Arasındaki İlişkinin Ampirik Analizi
Öz
Türkiye’de aile yapısı ve demografik yapı dönüşüm sürecindedir. Toplam doğurganlık hızı son sekiz yıldır 2,1’in altında olup, 2024’te 1,48’e gerileyerek kritik eşik kabul edilen 1,50’nin altına düşmüştür. Bu durum, nüfusun yaşlanma ve daralma riskini artıran önemli bir kırılma noktasıdır. Çalışmada, 1965–2023 verileriyle vergi yükü ile toplam doğurganlık hızı arasındaki uzun dönem ilişkisi incelenmiştir. Ekonomik ve yapısal kırılmalar dikkate alınarak Kesirli Frekanslı Fourier ADL testi uygulanmış, uzun dönem tahminleri için FMOLS yöntemi kullanılmıştır. Bulgular, vergi yükündeki artışın doğurganlığı azalttığını ve vergi yükünü hafifletici politikaların aile kurma kararlarını teşvik edebileceğini göstermektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Aljebrin, M. A. (2012). Labor demand and economic growth in Saudi Arabia. American Journal of Business and Management, 1(4), 271–277. http://worldscholars.org/index.php/ajbm/article/view/216/pdf
- Banerjee, P., Arčabić, V., & Lee, H. (2017). Fourier ADL cointegration test to approximate smooth breaks with new evidence from Crude Oil Market. Economic Modelling, 67, 114–124. https://doi.org/10.1016/j.econmod.2016.11.004
- Barnett, L. D. (1982). Taxation and the control of fertility. In Population Policy and the U.S. Constitution. Kluwer Nijhoff Studies in Human Issues. Springer, Dordrecht. https://doi.org/10.1007/978-94-017-2718-1_8
- Bloom, D. E., Canning, D., & Fink, G. (2011). Implications of population aging for economic growth. Oxford Review of Economic Policy, 26(4), 583–612.
- Christopoulos, D. K., & León-Ledesma, M. A. (2010). Smooth breaks and non-linear mean reversion: Post-Bretton Woods real exchange rates. Journal of International Money and Finance, 29(6), 1076–1093.
- Crump, R. K., Goda, G. S., & Mumford, K. J. (2010). Fertility and the personal exemption: Comment (NBER Working Paper No. 15984). https://ssrn.com/abstract=1607474
- Goda, G. S., & Mumford, K. J. (2009). Fertility response to the tax treatment of children. Purdue University Economics Working Papers (No. 1219). https://ideas.repec.org/p/pur/prukra/1219.html
- İlkay, S. C., Yılancı, V., Ulucak, R., & Jones, K. (2021). Technology spillovers and sustainable environment: Evidence from time-series analyses with Fourier extension. Journal of Environmental Management, 294, 113033. https://doi.org/10.1016/j.jenvman.2021.113033
- İpek, S. (2014). Kamu maliyesi. Çanakkale: Yerleşke Kitap-Kırtasiye.
- Kaneko, A. (2025). Examining the effect of a child tax on fertility in a two-sector model. International Review of Economics, 72(1). https://doi.org/10.1007/s12232-024-00478-3