Arap Romanının Doğuşunda Kurucu Bir Metin: Zeyneb’in Edebî Değeri ve Tarihsel Bağlamı
Öz
Zeynep, Arap edebiyatında Batı tarzı modern roman anlayışının erken ve öncü örneklerinden biridir. Geleneksel anlatım kalıplarından uzaklaşarak bireysel psikolojiye ve toplumsal eleştiriye odaklanır. Roman, bireyin özgürlük arayışı ile toplumsal normlar arasındaki gerilimi merkeze alır. Başkarakter Zeyneb’in ailesinin baskısı nedeniyle sevdiği kişiyle evlenememesi, bireysel arzuların toplumsal yapıya feda edilmesini simgeler. Heykel, Osmanlı sonrası Mısır’ın kırsal yaşamını, modernleşme sürecini ve geleneklerle çatışmasını gerçekçi bir üslupla aktarır. Kadınların toplumsal baskılar karşısındaki konumu feminist bir bakışla ele alınır. Fransız realizmi ve natüralizmin etkisi belirgindir. Roman, Mısır’ın sosyo-kültürel dönüşümünü yansıtan önemli bir edebî belgedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- ‘Abdu’n-Nûr, C. (1984). El-Mu‘cemü’l-edebî (2. bs). Dârü’l-‘İlm Li’l-Melâyîn.
- Abdülmecîd, C. M. (2018). En-Nasü’r-rivâî. el-Maâlik Li’l-Hadamâti ve’t-Tatvîr.
- Belâbıd, A. (2009). Hitâbü’l-‘itâb fî rivâyet Zeyneb. Mecellet Müntedâ’l-Üstad, 6, 281-292.
- Can, B. (2016). Muhammed Huseyn Heykel’in Zeyneb Adlı Romanında Kadın İmajı. İçinde A. Güzelyüz (Ed.), Doğu Edebiyatında Kadın (ss. 140-157). Demavend Yayınları.
- Dayf, Ş. (1992). El-Edebü’l-‘Arabiyyi’l-mu‘âsır fî Mısr (10. bs). Dârü’l-Me‘ârif.
- el-Atvî, M. b. Î. (2009). El-Edebü’l-‘Arabiyyi’l-hadîs. el-Elûke.
- el-İşmâvî, M. Z. (2000). A‘lâmü’l-edebi’l-‘Arabi’l-hadîs. Dârü’l-Ma‘rifetü’l-Câmi‘iye.
- en-Neccâr, H. F. (1988). Ed-Duktûr Heykel ve târîhu cîl 1888-1956. el-Heyetü’l-Mısriyetü’l-‘Amme Li’l-Kitab.
- Er, R. (1995). Muhammed Huseyn Heykel ve Onun Dil ve Edebiyatla İlgili Bazı Görüşleri. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi, 37(1-2), 599-623.
- eş-Şâyib, A. (1991). El-Üslûb (8. bs). Mektebetü’n-Nahdati’l-Mısrıyye.