Beyefendi ve Şair: İbnülemin Mahmut Kemal İnal’da Benmerkezci-liğin İzleri
Öz
Modern anlamda edebiyat tarihçiliğinin temellerinin atıldığı ve örneklerinin verildiği dönemde tezkire geleneğini sürdürmeyi tercih eden İbnülemin Mahmut Kemal İnal, şairlerin ve sadrazam-ların yanı sıra hattatların, musikişinasların ve ilim adamlarının biyografilerini kaleme almıştır. Eserlerinin pek çoğuna ise ‘Kemâl’ kelimesiyle kurduğu bir terkibi isim olarak vermiştir. İbnülemin’in, eserlerini isimlendirme usulüyle kendisini gösteren egosant-rik/benmerkezci yönü eserlerinin içeriğinde de hâkim bir unsurdur. Gerçekten de o, kaleme aldığı biyografik metinlerde zaman zaman sözü bir şekilde kendisine getirmiş; biyografik öznenin kendisiyle olan münasebetini ve bu münasebetin mahiyetini hürmet başta olmak üzere meveddet, muhabbet ve riayet kavramlarına vurgu yaparak okuyucuyla paylaşmıştır. Öte yandan muhtelif yönleriyle kendisine benzeyen bazı isimlerle arasında doğan rekabet hissi, İbnülemin’in değerlendirmelerini tarafsızlık ilkesinin oldukça uzağına düşürmüştür. Biyografik yöntemle metin tahlili yönteminin kullanıldığı bu makale, İbnülemin’in Kendime Dair başlıklı otobiyografisi, kaleme aldığı biyografileri ve dostlarının hatıralarından hareketle onun hem hususi hem de yazı/edebiyat hayatındaki benmerkezci yönünü incelemeyi amaçlamaktadır.
Anahtar Kelimeler
Tezkire, biyografi, benmerkezcilik, İbnülemin Mahmut Kemal İnal
Kaynakça
- Akarsu, B. (1975). Felsefe Terimleri Sözlüğü. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
- Aydın, B. (1996). Benlik Kavramı ve Ben Şemaları. M.Ü. Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 8, 41 -47.
- Aytaç, G. (2009). Genel Edebiyat Bilimi. 2. Baskı. İstanbul: Say Yayınları.
- Ayverdi, İ. (2010). Misalli Büyük Türkçe Sözlük. 1. Baskı. İstanbul: Kubbealtı Neşriyat.
- Findley, C. V. (1996). Kalemiyeden Mülkiyeye Osmanlı Memurlarının Toplumsal Tarihi. (çev. Gül Çağalı Güven). İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları.
- Geçtan, E. (2019). İnsan Olmak. 18. Baskı. İstanbul: Metis Yayınları.
- İnal, İ. M. K. (1327). Kemâlü’l-Hikmet, Dersaadet: Tercüman-ı Hakikat Matbaası.
- İnal, İ. M. K. (1958). Hoş Sadâ Son Asır Türk Musikişinasları. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
- İnal, İ. M. K. (1999). Son Asır Türk Şairleri Cilt I. (haz. Müjgân Cunbur). Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı Yayınları.
- İnal, İ. M. K. (2000a). Son Asır Türk Şairleri Cilt II. (haz. M. Kayahan Özgül). Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı Yayınları.