Ev hanımları için ekolojik ayak izi farkındalığının belirlenmesi: Kayseri’de bir uygulama

Dünya nüfusunun aşırı artması, doğal kaynakların giderek azalması ve çevre kirliliği sorunları son yıllarda birçok akademik çalışmaya konu olmaktadır. Çevre bilimciler 1990’ların başlarında insanlar tarafından doğal kaynakların ne oranda kullanıldığını ve doğal çevrede yapılan tahribatın miktarını ölçmeye yarayan bir kavram olarak “Ekolojik Ayak İzi” (EAİ) kavramını geliştirmişlerdir. Bu çalışmada Kayseri’de 4 farklı ilçeden tesadüfi olarak seçilen 461 ev hanımına “Ekolojik Ayak İzi Farkındalık Ölçeği” uygulanmıştır. Ev hanımlarının EAİ farkındalık düzeylerinin, ölçeğin alt boyutlarında (gıda, ulaşım, enerji, atıklar ve su tüketimi) yaş, eğitim, çocuk sayısı, gelir düzeyi, çalışma durumu ve yaşanılan ilçe değişkenlerine göre anlamlı farklılık olup olmadığı araştırılmıştır. MANOVA analiz sonuçlarına göre ilçeler arasında ev hanımlarının EAİ farkındalık düzeyleri, sadece gıda alt boyutunda yüzde 10 seviyesinde anlamlı bir farklılık göstermiştir. Diğer yandan ev hanımlarının EAİ farkındalık düzeyleri, ölçeğinin gıda, ulaşım ve enerji alt boyutlarında aile gelir seviyesine göre, ölçeğin tüm alt boyutlarında ise farklı yaş aralıklarına göre anlamlı bir farklılık göstermiştir. Çevre kirliliği içinde konut ve gıdanın payının yüksek olması ve bu çerçevede ev hanımlarının bu alanın merkezinde yer alması nedeniyle, ev hanımlarının ekolojik ayak izi farkındalığının artırılması, toplumun ekolojik ayak izinin azaltılması açısından önemli bir katkı sağlayacaktır

The problems of excessive increase in world population, decreasing natural resources and environmental pollution have been the subject of many academic studies in recent years. Environmental scientists developed the concept of "Ecological Footprint" (EF) in the early 1990s in order to measure how much of natural resources are used by humans and how much damage is done to the natural environment. Increasing people's awareness of EF is very important for the sustainability of the ecosystem. In this study, housewives were chosen as the target audience due to the importance of women in protecting the ecosystem. The sample of the study consists of 461 housewives living in four central districts of Kayseri and selected by simple random sampling method. The variables of the research are place of residence, age, education, number of children and family income level. The data was collected with the "Ecological Footprint Awareness Scale" and it was investigated whether there was a significant difference between the place where the participants lived and their demographic characteristics and EF. According to MANAVO analysis results, housewives' EF awareness levels are significant in the food sub-dimension depending on where they live. On the other hand, the awareness level has a significant difference in the food, transportation and energy sub-dimensions according to the family's income level, and in all sub-dimensions of the scale according to the age variable. As age and education level increases, environmental awareness also increases. Since the share of housing and food in environmental pollution is high and housewives are at the center of this area, increasing the awareness of housewives about their ecological footprint will make a significant contribution to reducing the ecological footprint of the society.