Öz
Türkiye’de 1960’lara kadar siyaset, bürokratik devletçi seçkinlerle liberal sağdan oluşan sınırlı bir çeşitliliğe sahiptir. 1960 Anayasasının görece özgürlükçü yapısı ve kentleşmeye bağlı alan bulan sınıfsal dinamiklerin etkisiyle ideolojik, etnik, dinsel ve sınıfsal damarlar siyasete tahvil edilmiş ve daha evvel görülmemiş bir çeşitlilik ortaya çıkmıştır. Bu çeşitlilik şiddet sarmalına dönüşmüş ve 12 Eylül askeri müdahalesi ile sonuçlanmıştır. MGK’nın yönettiği ara rejimin ardından aktif siyasete dâhil olan Özal, her iki siyasi geleneğe yaslanmayarak AP-CHP-MSP-MHP’ye içkin liberal, sosyal demokrat, milliyetçi ve muhafazakâr/mütedeyyin eğilimleri seçmen bagajına almayı hedeflemiştir. Bu çalışmada, nicel ve makro veriler kullanılarak ANAP’ın 1983-2002 yılları arasında katıldığı genel seçimlerin betimleyici ve karşılaştırmalı analizi yapılmış; oy oranlarındaki süreklilik ve kırılma örüntüleri, seçmen davranışını biçimlendiren toplumsal, ekonomik ve kültürel dinamikler çerçevesinde yorumlanmıştır. Araştırma bulguları 1983 seçimlerinde Özal’ın yaptığı bu siyasal aşının tuttuğunu göstermektedir. Ancak 1987 seçimlerinde siyasi yasakların kaldırılmasıyla birlikte dört eğilimin asıl temsilcilerinin siyasete geri dönmesi, ANAP’ın seçmen tabanında çözülme sürecini başlatmıştır. Bu seçimler, ANAP’ın ilk kırılma noktasıdır. İkinci kırılma ise Özal’ın cumhurbaşkanı olarak parti liderliğinden ayrılması ve muhafazakâr tabanla kurulan bağların zayıflaması nedeniyle 1991 seçimlerinde ortaya çıkmıştır. Nihayetinde parti, 28 Şubat sürecinde kuruluş felsefesinin aksine devlet ile toplum arasındaki gerilimi artıran bir tutum benimsemiş ve 2002 yılında aktif siyasal hayattan çekilmiştir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Abramowıtz, M. (2013). Remembering Turgut Özal: Some personal recollections. Insight Turkey, Vol.15/No.2, 37–46.
- Ahmad, F. (2006). Bir kimlik peşinde Türkiye (S. C. Karadeli, Çev.). İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, İstanbul: Türkiye.
- Akın, M. H. (2018). Turgut Özal ve Anavatan Partisi muhafazakârlığı. Muhafazakâr Düşünce Dergisi, 15(55), 121–139.
- Akyol, T. (1993). Bir radyum söndü. M. Nuroğlu (Der.). Ne Dediler. Sebil Yayınları, İstanbul: Türkiye.
- Akşin, S. (2007). Kısa Türkiye tarihi: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, İstanbul: Türkiye.
- Ayvazoğlu, B. (1996). Turgut Özal için bir portre denemesi. Devlet ve siyaset adamı Turgut Özal (s.16–19) içinde. 20 Mayıs Eğitim Kültür ve Sosyal Dayanışma Vakfı.
- Barlas, M. (1994). Turgut Özal’ın anıları. Sabah Kitapları, İstanbul: Türkiye
- Bekmen, A. (2025). Yeni sağ iktidarda: 1980’lerde Anavatan Partisi, devlet ve siyaset. İ. Akça (Der.). Cumhuriyet’in 100. Yılı Türkiye Siyaseti Dönemler Aktörler Meseleler. Tarih Vakfı Yayınları, İstanbul: Türkiye.
- Birand, M. A. & Yalçın, S. (2012). The Özal: Bir davanın öyküsü. Doğan Kitap, İstanbul: Türkiye.
- Bora, T. & Kemal, C. (2000). Devlet, ocak, dergâh: 12 Eylül’den 1990’lara ülkücü hareket (6. Baskı). İletişim Yayınları, İstanbul: Türkiye.
- Burhanettin, D. (2012). Türk parlamento tarihi (1991–1995), C.1. TBMM Kültür Sanat ve Yayın Kurulu Yayınları, Ankara: Türkiye.
- Cemal, H. (2004). Demokrasi korkusu, 12 Eylül günlüğü. Doğan Kitap, İstanbul: Türkiye.
- Cizre, Ü. (2002). AP-Ordu ilişkileri bir ikilemin anatomisi. (2. Baskı). İletişim Yayınları, İstanbul: Türkiye.
- Çavuşoğlu, H. (2009). Merkez sağda 27 Mayis ve 12 Eylül sonrası partileşme. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 12(22), 165-178.
- Çolak, Ç. (2024). Mülki idare düzenlemelerinde popülizmin izleri: Anavatan Partisi örneği. Marmara Üniversitesi Siyasal Bilimler Dergisi, 12(1), 23-44.
- Demirel, T. (2005a). Demokrat Parti. M. Yılmaz (Der.) Modern Türkiye’de siyasi düşünce, Cilt 7, Liberalizm. İletişim Yayınları, İstanbul: Türkiye.
- Demirel, T. (2005b). Adalet Partisi. M. Yılmaz (Der.). Modern Türkiye’de siyasi düşünce, Cilt 7, Liberalizm. İletişim Yayınları, İstanbul: Türkiye.
- Demirel, T. (2018). Turgut Özal: Reformcu bir siyasetçi hakkında bazı notlar. Muhafazakâr Düşünce Dergisi, 15(55), 57–78.
- Doğan, Y. (1985). Dar sokakta siyaset (1980–1983). Tekin Yayınevi, İstanbul: Türkiye.
- Donat, Y. (1987). Yavuz Donat’ın Vitrininden 3, Özallı Yıllar. Bilgi Yayınevi, İstanbul: Türkiye.
- Ergüder, Ü. (1987). Siyaset Sosyolojisi bakımından seçim analizi. Tercüman, (Yazı Dizisi: 5–12 Aralık 1987).
- Ergüder, Ü., & Hofferbert, R. I. (1988). The 1983 general elections in Turkey: Continuity or change in voting patterns. State, Democracy and the Military: Turkey in the 1980s, 81–102.
- Ergüder, Ü. (1991). The motherland party, 1983–1989. M. Heper & J. M. Landau (Eds.). Political Parties and Democracy in Turkey. I. B. Tauris & Co Ltd.
- Evren, K. (1991). Kenan Evrenin anıları 4. Milliyet Yayınları, İstanbul: Türkiye.
- Findley, C. (2011). Modern Türkiye tarihi (G. Ayas, Çev.). Timaş Yayınları, İstanbul: Türkiye.
- Gemalmaz, M. S. (1996). 12 Eylül Rejimi. Cumhuriyet Dönemi Türkiye Ansiklopedisi, 14, 974-998.
- Göle, N. (2007). 80 sonrası politik kültür. (ed. Ersin Kalaycıoğlu ve Ali Yaşar Sarıbay). Türkiye’de Politik Değişim ve Modernleşme, 515-526, Alfa Aktüel Yayınları, İstanbul: Türkiye.
- Gürsel, S. (1998). 1980’li yıllar ve sonrası. Cumhuriyet’in 75. Yılı. Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık, İstanbul: Türkiye.
- Heper, M. (2013). Islam, conservatism, and democracy in Turkey: Comparing Turgut Özal and Recep Tayyip Erdoğan. Insight Turkey, 15(2), 141–156.
- Heper, M. (2015). Türkiye'de devlet geleneği (5. Baskı). Doğu Batı Yayınları, Ankara: Türkiye.
- Kahraman, H. B. (2010). Türk siyasetinin yapısal analizi-I. (2. Baskı). Agora Kitaplığı: İstanbul, Türkiye.
- Kalaycıoğlu, E. & Sarıbay A. Y. (2008). Türkiye’de siyaset süreklilik ve değişim. Der Yayınları, İstanbul: Türkiye.
- Karaca, E. (2001). 12 Eylül'ün arka bahçesinde: Avrupa'daki mültecilerle konuşmalar. Gendaş Kültür, İstanbul: Türkiye.
- Karakoyunlu, B. (2022). Türkiye’de bürokrasi ve memur vatandaş etkileşimi. Akademisyen Yayınevi, Ankara: Türkiye.
- Karpat, K. H. (2007). Türkiye’de siyasal sistemin evrimi 1876–1980. (E. Soğancılar, Çev.). İmge Yayınları, Ankara: Türkiye.
- Keçeciler, M. (2014). Merkez siyasetin perde arkası. Hayy Kitap, İstanbul: Türkiye.
- Kıran, İ. (2023). Türkiye’de 1950-2014 yılları arasında sağ muhafazakâr siyasette yaşanan değişim. Bilgi Sosyal Bilimler Dergisi. 25 (2), 286-321.
- Kongar, E. (1987). 12 Eylül ve sonrası. Say Yayınları, İstanbul: Türkiye.
- Kongar, E. (2003). 21. yüzyılda Türkiye. Remzi Kitabevi, İstanbul: Türkiye.
- Laçiner, S. (2009). Turgut Özal period in Turkish foreign policy: Özalism. USAK Yearbook of Politics and International Relations, (2), 153-205.
- Özbudun, E. (1995). Turkey: Crises, interruptions, and reequilibrations. Democracy in Developing Countries: Asia, 3, 197.
- Özbudun, E. (1996). Özal ve demokratikleşme. İ. Sezal & İ. Dağı (Der.). Kim bu? Özal. Siyaset, iktisat, zihniyet. 107-109. 20 Mayıs Eğitim Kültür ve sosyal Dayanışma Vakfı.
- Özdemir, H. (2014). Turgut Özal biyografi. Doğan Kitap, İstanbul: Türkiye.
- Öztan, G.G. (2025). Democratisation and economic liberalisation 1983–2002. In The Routledge Handbook of Modern Turkish History (pp. 81-93). Routledge.
- Parla, T. (2005). Türkiye’nin siyasal rejimi 1980–1989. İletişim Yayınları, İstanbul: Türkiye.
- Rustow, D.A. (1986). Turkey’s Liberal Revolution. (Ed.Michael Curtis). Middle East Review içinde. 59-65. Routledge.
- Sakallıoğlu, Ü. C. (1996a). Doğru Yol Partisi. CDTA. Cilt: 15. İletişim Yayınları, İstanbul: Türkiye.
- Sakallıoğlu, Ü. C. (1996b). 1983-1994: Siyasal parti topoğrafyası. CDTA. Cilt: 15. İletişim Yayınları, İstanbul: Türkiye.
- Sarı, M.F. (2023). Türkiye’nin 1980’li yılları: katı olan her şey buharlaşıyor. Muhafazakâr Düşünce Dergisi. 19 (65), 132-163.
- Sayarı, S. (2002). The changing party system. S. Sayarı & Y. Esmer (Ed.), Politics, parties, and elections in Turkey içinde. Lynne Rienner Publishers.
- Seçim sonuçları: https://data.tuik.gov.tr/Kategori/GetKategori?p=Adalet-ve-Secim-110
- Sevinç, H. (2021). Türkiye’de yapılan genel seçimlerin (1946–2002 arası) seçim herestetiği bağlamında değerlendirilmesi (Doktora tezi). İnönü Üniversitesi.
- Solak, Y. (2025). Turgut Özal’lı yıllar (1983-1993): Türkiye’nin dönüşümü ve ekonomik liberalizasyon. Düzce Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 15(2), 157-165.
- Tanör, B. (2000). Siyasal tarih (1980–1995). S. Akşin (Ed.), Türkiye tarihi, Cilt 5: Bugünkü Türkiye (1980–1995) (3. Baskı, s.26–157) içinde. Cem Yayınevi, İstanbul: Türkiye.
- Turan, A. E. (2004). Türkiye’de seçmen davranışı önceki kırılmalar ve 2002 seçimi. Bilgi Üniversitesi Yayınları, İstanbul: Türkiye.
- Tosun, T. (1999). Türk parti sisteminde merkez sağ ve merkez solda parçalanma. Boyut Yayınları, İstanbul: Türkiye.
- Ulagay, O. (1988), Özal’ı aşmak için. Afa Yayıncılık, İstanbul: Türkiye.
- Uluç, A. V. (2014). Liberal-muhafazakâr siyaset ve Turgut Özal’ın siyasi düşüncesi. Yönetim Bilimleri Dergisi, 12(23), 107-140.
- Yavaşça, İ. (2023). ANAP iktidarında sonun başlangıcı: 25 Eylül 1988 referandumu. Akademik Hassasiyetler, 10 (22), 518-540.
- Yücel. M. S. (2006). Türkiye’nin siyasal partileri 1859- 2005. Alfa Yayınları, İstanbul: Türkiye.
Öz
Politics in Turkey was dominated by bureaucratic-statist elites and the liberal right until the 1960s. With the liberalizing effects of the 1961 Constitution and rapid urbanization, ideological, ethnic, religious, and class-based diversity began to enter the political sphere from the 1970s onward. However, this pluralization was suppressed and eventually turned into a spiral of violence, culminating in the military intervention of September 12, 1980. Following the interim regime governed by the National Security Council (MGK), Özal entered active politics. He sought to incorporate liberal, social democratic, nationalist, and conservative-religious tendencies—without directly relying on established political traditions—into a broad electoral coalition. This strategy proved successful in the 1983 elections. However, the lifting of political bans in 1987 enabled the return of the original representatives of these tendencies, leading to the fragmentation of ANAP’s electoral base. After Özal became president in 1991, ANAP’s ties with its conservative base further weakened. During the February 28 process, ANAP adopted a stance that intensified state–society tensions and was ultimately removed from the active political arena in the 2002 elections. Based on quantitative and macro-level data, this study analyzes election results to provide a holistic assessment of the socio-cultural factors shaping voter behavior.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Abramowıtz, M. (2013). Remembering Turgut Özal: Some personal recollections. Insight Turkey, Vol.15/No.2, 37–46.
- Ahmad, F. (2006). Bir kimlik peşinde Türkiye (S. C. Karadeli, Çev.). İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, İstanbul: Türkiye.
- Akın, M. H. (2018). Turgut Özal ve Anavatan Partisi muhafazakârlığı. Muhafazakâr Düşünce Dergisi, 15(55), 121–139.
- Akyol, T. (1993). Bir radyum söndü. M. Nuroğlu (Der.). Ne Dediler. Sebil Yayınları, İstanbul: Türkiye.
- Akşin, S. (2007). Kısa Türkiye tarihi: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, İstanbul: Türkiye.
- Ayvazoğlu, B. (1996). Turgut Özal için bir portre denemesi. Devlet ve siyaset adamı Turgut Özal (s.16–19) içinde. 20 Mayıs Eğitim Kültür ve Sosyal Dayanışma Vakfı.
- Barlas, M. (1994). Turgut Özal’ın anıları. Sabah Kitapları, İstanbul: Türkiye
- Bekmen, A. (2025). Yeni sağ iktidarda: 1980’lerde Anavatan Partisi, devlet ve siyaset. İ. Akça (Der.). Cumhuriyet’in 100. Yılı Türkiye Siyaseti Dönemler Aktörler Meseleler. Tarih Vakfı Yayınları, İstanbul: Türkiye.
- Birand, M. A. & Yalçın, S. (2012). The Özal: Bir davanın öyküsü. Doğan Kitap, İstanbul: Türkiye.
- Bora, T. & Kemal, C. (2000). Devlet, ocak, dergâh: 12 Eylül’den 1990’lara ülkücü hareket (6. Baskı). İletişim Yayınları, İstanbul: Türkiye.
- Burhanettin, D. (2012). Türk parlamento tarihi (1991–1995), C.1. TBMM Kültür Sanat ve Yayın Kurulu Yayınları, Ankara: Türkiye.
- Cemal, H. (2004). Demokrasi korkusu, 12 Eylül günlüğü. Doğan Kitap, İstanbul: Türkiye.
- Cizre, Ü. (2002). AP-Ordu ilişkileri bir ikilemin anatomisi. (2. Baskı). İletişim Yayınları, İstanbul: Türkiye.
- Çavuşoğlu, H. (2009). Merkez sağda 27 Mayis ve 12 Eylül sonrası partileşme. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 12(22), 165-178.
- Çolak, Ç. (2024). Mülki idare düzenlemelerinde popülizmin izleri: Anavatan Partisi örneği. Marmara Üniversitesi Siyasal Bilimler Dergisi, 12(1), 23-44.
- Demirel, T. (2005a). Demokrat Parti. M. Yılmaz (Der.) Modern Türkiye’de siyasi düşünce, Cilt 7, Liberalizm. İletişim Yayınları, İstanbul: Türkiye.
- Demirel, T. (2005b). Adalet Partisi. M. Yılmaz (Der.). Modern Türkiye’de siyasi düşünce, Cilt 7, Liberalizm. İletişim Yayınları, İstanbul: Türkiye.
- Demirel, T. (2018). Turgut Özal: Reformcu bir siyasetçi hakkında bazı notlar. Muhafazakâr Düşünce Dergisi, 15(55), 57–78.
- Doğan, Y. (1985). Dar sokakta siyaset (1980–1983). Tekin Yayınevi, İstanbul: Türkiye.
- Donat, Y. (1987). Yavuz Donat’ın Vitrininden 3, Özallı Yıllar. Bilgi Yayınevi, İstanbul: Türkiye.
- Ergüder, Ü. (1987). Siyaset Sosyolojisi bakımından seçim analizi. Tercüman, (Yazı Dizisi: 5–12 Aralık 1987).
- Ergüder, Ü., & Hofferbert, R. I. (1988). The 1983 general elections in Turkey: Continuity or change in voting patterns. State, Democracy and the Military: Turkey in the 1980s, 81–102.
- Ergüder, Ü. (1991). The motherland party, 1983–1989. M. Heper & J. M. Landau (Eds.). Political Parties and Democracy in Turkey. I. B. Tauris & Co Ltd.
- Evren, K. (1991). Kenan Evrenin anıları 4. Milliyet Yayınları, İstanbul: Türkiye.
- Findley, C. (2011). Modern Türkiye tarihi (G. Ayas, Çev.). Timaş Yayınları, İstanbul: Türkiye.
- Gemalmaz, M. S. (1996). 12 Eylül Rejimi. Cumhuriyet Dönemi Türkiye Ansiklopedisi, 14, 974-998.
- Göle, N. (2007). 80 sonrası politik kültür. (ed. Ersin Kalaycıoğlu ve Ali Yaşar Sarıbay). Türkiye’de Politik Değişim ve Modernleşme, 515-526, Alfa Aktüel Yayınları, İstanbul: Türkiye.
- Gürsel, S. (1998). 1980’li yıllar ve sonrası. Cumhuriyet’in 75. Yılı. Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık, İstanbul: Türkiye.
- Heper, M. (2013). Islam, conservatism, and democracy in Turkey: Comparing Turgut Özal and Recep Tayyip Erdoğan. Insight Turkey, 15(2), 141–156.
- Heper, M. (2015). Türkiye'de devlet geleneği (5. Baskı). Doğu Batı Yayınları, Ankara: Türkiye.
- Kahraman, H. B. (2010). Türk siyasetinin yapısal analizi-I. (2. Baskı). Agora Kitaplığı: İstanbul, Türkiye.
- Kalaycıoğlu, E. & Sarıbay A. Y. (2008). Türkiye’de siyaset süreklilik ve değişim. Der Yayınları, İstanbul: Türkiye.
- Karaca, E. (2001). 12 Eylül'ün arka bahçesinde: Avrupa'daki mültecilerle konuşmalar. Gendaş Kültür, İstanbul: Türkiye.
- Karakoyunlu, B. (2022). Türkiye’de bürokrasi ve memur vatandaş etkileşimi. Akademisyen Yayınevi, Ankara: Türkiye.
- Karpat, K. H. (2007). Türkiye’de siyasal sistemin evrimi 1876–1980. (E. Soğancılar, Çev.). İmge Yayınları, Ankara: Türkiye.
- Keçeciler, M. (2014). Merkez siyasetin perde arkası. Hayy Kitap, İstanbul: Türkiye.
- Kıran, İ. (2023). Türkiye’de 1950-2014 yılları arasında sağ muhafazakâr siyasette yaşanan değişim. Bilgi Sosyal Bilimler Dergisi. 25 (2), 286-321.
- Kongar, E. (1987). 12 Eylül ve sonrası. Say Yayınları, İstanbul: Türkiye.
- Kongar, E. (2003). 21. yüzyılda Türkiye. Remzi Kitabevi, İstanbul: Türkiye.
- Laçiner, S. (2009). Turgut Özal period in Turkish foreign policy: Özalism. USAK Yearbook of Politics and International Relations, (2), 153-205.
- Özbudun, E. (1995). Turkey: Crises, interruptions, and reequilibrations. Democracy in Developing Countries: Asia, 3, 197.
- Özbudun, E. (1996). Özal ve demokratikleşme. İ. Sezal & İ. Dağı (Der.). Kim bu? Özal. Siyaset, iktisat, zihniyet. 107-109. 20 Mayıs Eğitim Kültür ve sosyal Dayanışma Vakfı.
- Özdemir, H. (2014). Turgut Özal biyografi. Doğan Kitap, İstanbul: Türkiye.
- Öztan, G.G. (2025). Democratisation and economic liberalisation 1983–2002. In The Routledge Handbook of Modern Turkish History (pp. 81-93). Routledge.
- Parla, T. (2005). Türkiye’nin siyasal rejimi 1980–1989. İletişim Yayınları, İstanbul: Türkiye.
- Rustow, D.A. (1986). Turkey’s Liberal Revolution. (Ed.Michael Curtis). Middle East Review içinde. 59-65. Routledge.
- Sakallıoğlu, Ü. C. (1996a). Doğru Yol Partisi. CDTA. Cilt: 15. İletişim Yayınları, İstanbul: Türkiye.
- Sakallıoğlu, Ü. C. (1996b). 1983-1994: Siyasal parti topoğrafyası. CDTA. Cilt: 15. İletişim Yayınları, İstanbul: Türkiye.
- Sarı, M.F. (2023). Türkiye’nin 1980’li yılları: katı olan her şey buharlaşıyor. Muhafazakâr Düşünce Dergisi. 19 (65), 132-163.
- Sayarı, S. (2002). The changing party system. S. Sayarı & Y. Esmer (Ed.), Politics, parties, and elections in Turkey içinde. Lynne Rienner Publishers.
- Seçim sonuçları: https://data.tuik.gov.tr/Kategori/GetKategori?p=Adalet-ve-Secim-110
- Sevinç, H. (2021). Türkiye’de yapılan genel seçimlerin (1946–2002 arası) seçim herestetiği bağlamında değerlendirilmesi (Doktora tezi). İnönü Üniversitesi.
- Solak, Y. (2025). Turgut Özal’lı yıllar (1983-1993): Türkiye’nin dönüşümü ve ekonomik liberalizasyon. Düzce Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 15(2), 157-165.
- Tanör, B. (2000). Siyasal tarih (1980–1995). S. Akşin (Ed.), Türkiye tarihi, Cilt 5: Bugünkü Türkiye (1980–1995) (3. Baskı, s.26–157) içinde. Cem Yayınevi, İstanbul: Türkiye.
- Turan, A. E. (2004). Türkiye’de seçmen davranışı önceki kırılmalar ve 2002 seçimi. Bilgi Üniversitesi Yayınları, İstanbul: Türkiye.
- Tosun, T. (1999). Türk parti sisteminde merkez sağ ve merkez solda parçalanma. Boyut Yayınları, İstanbul: Türkiye.
- Ulagay, O. (1988), Özal’ı aşmak için. Afa Yayıncılık, İstanbul: Türkiye.
- Uluç, A. V. (2014). Liberal-muhafazakâr siyaset ve Turgut Özal’ın siyasi düşüncesi. Yönetim Bilimleri Dergisi, 12(23), 107-140.
- Yavaşça, İ. (2023). ANAP iktidarında sonun başlangıcı: 25 Eylül 1988 referandumu. Akademik Hassasiyetler, 10 (22), 518-540.
- Yücel. M. S. (2006). Türkiye’nin siyasal partileri 1859- 2005. Alfa Yayınları, İstanbul: Türkiye.
Ayrıntılar
| Birincil Dil | Türkçe |
|---|---|
| Konular | Sosyoloji (Diğer) |
| Bölüm | Araştırma Makalesi |
| Yazarlar | |
| Gönderilme Tarihi | 3 Haziran 2025 |
| Kabul Tarihi | 27 Ocak 2026 |
| Yayımlanma Tarihi | 5 Mart 2026 |
| DOI | https://doi.org/10.25287/ohuiibf.1713000 |
| IZ | https://izlik.org/JA46HW63YE |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2026 Sayı: 19 |
Amaç ve Kapsam
Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD) 2008 yılında yayın hayatına başlamış, sosyal bilimler alanında özgün araştırma makaleleri yayınlayan bir dergidir. Uluslararası bilimsel hakemli olan dergimiz süreli yayın formatında bilimsel çalışmaları yayınlamaktadır. Yayınlanmak üzere gönderilen eserlerin başka bir yerde yayınlanmamış veya yayınlanmak üzere gönderilmemiş olması gerekmektedir.
Derginin yayın dili Türkçe ve İngilizcedir. Dergide yayınlanacak eserlerin her türlü sorumluluğu yazar veya yazarlara aittir. Dergimize gönderilecek eserlerin DergiPark sistemi (https://dergipark.org.tr/ohuiibf) üzerinden gönderilmesi gerekmektedir.
Yazım Kuralları
Gönderilen Makalelerde aşağıdaki yazım kuralları aranır.
Yazım kuralları için 📄 lütfen tıklayınız. Örnek gönderi dosyasına göre çalışmanızı hazırlayabilirsiniz. Örnek dosya için📝 lütfen tıklayınız.
Öncelikle Microsoft Office Word formatında yazılmalı ve kaydedilmelidir. Aksi takdirde makaleler kabul edilmeyecektir.
1. Yayınlanmak üzere dergiye gönderilen yazılar daha önce yayınlanmamış ya da yayınlanmak üzere başka bir yere gönderilmemiş olmalıdır. Bunun için bir copyright dilekçesi yazıp ana metinden ayrı olarak imzalanmış olarak yüklemeniz istenmektedir.
2. Dergimizde Türkçe ve İngilizce dillerinden herhangi biri ile yazılmış yazılar yayınlanmaktadır.
Etik İlkeler ve Yayın Politikası
Yayın Etiği
Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD)'nde uygulanan yayın süreçleri, bilginin tarafsız ve saygın bir şekilde gelişimine ve dağıtımına temel teşkil etmektedir. Bu doğrultuda uygulanan süreçler, yazarların ve yazarları destekleyen kurumların çalışmalarının kalitesine doğrudan yansımaktadır. Hakemli çalışmalar bilimsel yöntemi somutlaştıran ve destekleyen çalışmalardır. Bu noktada sürecin bütün paydaşlarının (yazarlar, okuyucular ve araştırmacılar, yayıncı, hakemler ve editörler) etik ilkelere yönelik standartlara uyması önem taşımaktadır. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD) yayın etiği kapsamında tüm paydaşların aşağıdaki etik sorumlulukları taşımasını beklenmektedir. Etik denetimi ve etik dışı girişimlerin önlenmesi için iThenticate ya da Turnitin kullanılabilir.
Aşağıda yer alan etik görev ve sorumluluklar, açık erişim olarak Committee on Publication Ethics (COPE) tarafından yayınlanan rehberler ve politikalar dikkate alınarak hazırlanmıştır.
Yazarların Etik Sorumlulukları
Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD)'ne çalışma gönderen yazar(lar)ın aşağıdaki etik sorumluluklara uyması beklenmektedir:
- Yazar(lar)ın gönderdikleri çalışmaların özgün olması beklenmektedir. Yazar(lar)ın başka çalışmalardan yararlanmaları veya başka çalışmaları kullanmaları durumunda eksiksiz ve doğru bir biçimde atıfta bulunmaları ve/veya alıntı yapmaları gerekmektedir.
- Çalışmanın oluşturulmasında içeriğe entelektüel açıdan katkı sağlamayan kişiler, yazar olarak belirtilmemelidir.
- Yayınlanmak üzere gönderilen tüm çalışmaların varsa çıkar çatışması teşkil edebilecek durumları ve ilişkileri açıklanmalıdır.
- Yazar(lar)dan değerlendirme süreçleri çerçevesinde makalelerine ilişkin ham veri talep edilebilir; böyle bir durumda yazar(lar) beklenen veri ve bilgileri yayın kuruluna sunmaya hazır olmalıdır.
- Yazar(lar) kullanılan verilerin kullanım haklarına, araştırma/analizlerle ilgili gerekli izinlere sahip olduklarını veya deney yapılan deneklerin rızasının alındığını gösteren belgeye sahip olmalıdır.
-Yazar(lar)ın yayınlanmış, erken görünüm veya değerlendirme aşamasındaki çalışmasıyla ilgili bir yanlış ya da hatayı fark etmesi durumunda, dergi editörünü veya yayıncıyı bilgilendirme, düzeltme veya geri çekme işlemlerinde editörle işbirliği yapma yükümlülüğü bulunmaktadır.
- Yazar(lar) aynı yıl içerisinde sadece bir çalışmada yazar olarak yer alabilirler, aynı yazarın kabul almış diğer çalışmaları bir sonraki yıl (cilt) için yayın sürecine dahil edilir. Yazarlar, aynı yıl içerisinde ikinci çalışmaları için, kabul edilseler dahi yayımlanma talebinde bulunamazlar.
- Yazar(lar) çalışmalarını aynı anda birden fazla derginin başvuru sürecinde bulunduramaz. Her bir başvuru önceki başvurunun tamamlanmasını takiben başlatılabilir. Başka bir dergide yayınlanmış çalışma Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD)'ne gönderilemez.
- Değerlendirme süreci başlamış bir çalışmanın yazar sorumluluklarının değiştirilmesi (yazar ekleme, yazar sırası değiştirme, yazar çıkartma gibi) teklif edilemez.
Editörlerin Etik Görev ve Sorumlulukları
Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD) editörleri, açık erişim olarak Committee on Publication Ethics (COPE) tarafından yayınlanan "COPE Code of Conduct and Best Practice Guidelines for Journal Editors" ve "COPE Best Practice Guidelines for Journal Editors" rehberleri temelinde aşağıdaki etik görev ve sorumluluklara sahip olmalıdır:
Genel görev ve sorumluluklar
Editörler, Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD)'nde yayınlanan her yayından sorumludur. Bu sorumluluk bağlamında editörler, aşağıdaki rol ve yükümlülükleri taşımaktadır:
Okuyucuların ve yazarların bilgi ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik çaba sarfetme,
Sürekli olarak derginin gelişimini sağlama,
Dergide yayınlanan çalışmaların kalitesini geliştirmeye yönelik süreçleri yürütme,
Düşünce özgürlüğünü destekleme,
Akademik açıdan bütünlüğü sağlanma,
Fikri mülkiyet hakları ve etik standartlardan taviz vermeden iş süreçlerini devam ettirme,
Düzeltme, açıklama gerektiren konularda yayın açısından açıklık ve şeffaflık gösterme.
Okuyucu ile ilişkiler
Editörler tüm okuyucu, araştırmacı ve uygulayıcıların ihtiyaç duydukları bilgi, beceri ve deneyim beklentilerini dikkate alarak karar vermelidir. Yayınlanan çalışmaların okuyucu, araştırmacı, uygulayıcı ve bilimsel literatüre katkı sağlamasına ve özgün nitelikte olmasına dikkat etmelidir. Ayrıca editörler okuyucu, araştırmacı ve uygulayıcılardan gelen geri bildirimleri dikkate almak, açıklayıcı ve bilgilendirici geri bildirim vermekle yükümlüdür.
Yazarlar ile ilişkiler
Editörlerin yazarlara karşı görev ve sorumlulukları aşağıdaki şekildedir:
Editörler, çalışmaların önemi, özgün değeri, geçerliliği, anlatımın açıklığı ve derginin amaç ve hedeflerine dayanarak olumlu ya da olumsuz karar vermelidir.
Editörler, yayın kapsamına uygun olan çalışmaları ciddi problemi olmadığı sürece ön değerlendirme aşamasına almalıdır.
Editörler, çalışma ile ilgili ciddi bir sorun olmadıkça, olumlu yöndeki hakem önerilerini göz ardı etmemelidir.
Yeni editörler, çalışmalara yönelik olarak önceki editör(ler) tarafından verilen kararları ciddi bir sorun olmadıkça değiştirmemelidir.
"Kör Hakemlik ve Değerlendirme Süreci" mutlaka yayınlanmalı ve editörler tanımlanan süreçlerde yaşanabilecek sapmaların önüne geçmelidir.
Editörler, yazarlar tarafından kendilerinden beklenecek her konuyu ayrıntılı olarak içeren bir "Yazar Rehberi" yayınlamalıdır. Bu rehberler belirli zaman aralıklarında güncellenmelidir.
Yazarlara açıklayıcı ve bilgilendirici şekilde bildirim ve dönüş sağlanmalıdır.
Hakemler ile ilişkiler
Editörlerin hakemlere karşı görev ve sorumlulukları aşağıdaki şekildedir:
Hakemleri çalışmanın konusuna uygun olarak belirlemelidir.
Hakemlerin değerlendirme aşamasında ihtiyaç duyacakları bilgi ve rehberleri sağlamakla yükümlüdür.
Yazarlar ve hakemler arasından çıkar çatışması olup olmadığını gözetmek durumundadır.
Körleme hakemlik bağlamında hakemlerin kimlik bilgilerini gizli tutmalıdır.
Hakemleri tarafsız, bilimsel ve nesnel bir dille çalışmayı değerlendirmeleri için teşvik etmelidir.
Hakemleri zamanında dönüş ve performans gibi ölçütlerle değerlendirmelidir.
Hakemlerin performansını artırıcı uygulama ve politikalar belirlemelidir.
Hakem havuzunun dinamik şekilde güncellenmesi konusunda gerekli adımları atmalıdır.
Nezaketsiz ve bilimsel olmayan değerlendirmeleri engellemelidir.
Hakem havuzunun geniş bir yelpazeden oluşması için adımlar atmalıdır.
Yayın kurulu ile ilişkiler
Editörler, tüm yayın kurulu üyelerinin süreçleri yayın politikaları ve yönergelere uygun ilerletmesini sağlamalıdır. Yayın kurulu üyelerini yayın politikaları hakkında bilgilendirmeli ve gelişmelerden haberdar etmelidir. Yeni yayın kurulu üyelerini yayın politikaları konusunda eğitmeli, ihtiyaç duydukları bilgileri sağlamalıdır.
Ayrıca editörler;
Yayın kurulu üyelerinin çalışmaları tarafsız ve bağımsız olarak değerlendirmelerini sağlamalıdır.
Yeni yayın kurulu üyelerini, katkı sağlayabilir ve uygun nitelikte belirlemelidir.
Yayın kurulu üyelerinin uzmanlık alanına uygun çalışmaları değerlendirme için göndermelidir.
Yayın kurulu ile düzenli olarak etkileşim içerisinde olmalıdır.
Yayın kurulu ile belirli aralıklarla yayın politikalarının ve derginin gelişimi için toplantılar düzenlemelidir.
Dergi sahibi ve yayıncı ile ilişkiler
Editörler ve yayıncı arasındaki ilişki editöryal bağımsızlık ilkesine dayanmaktadır.
Editöryal ve kör hakemlik süreçleri
Editörler; dergi yayın politikalarında yer alan "Kör Hakemlik ve Değerlendirme Süreci" politikalarını uygulamakla yükümlüdür. Bu bağlamda editörler her çalışmanın adil, tarafsız ve zamanında değerlendirme sürecinin tamamlanmasını sağlar.
Kalite güvencesi
Editörler; dergide yayınlanan her makalenin dergi yayın politikaları ve uluslararası standartlara uygun olarak yayınlanmasından sorumludur.
Kişisel verilerin korunması
Editörler; değerlendirilen çalışmalarda yer alan deneklere veya görsellere ilişkin kişisel verilerin korunmasını sağlamakla yükümlüdür. Çalışmalarda kullanılan bireylerin açık rızası belgeli olmadığı sürece çalışmayı reddetmekle görevlidir. Ayrıca editörler; yazar, hakem ve okuyucuların bireysel verilerini korumaktan sorumludur.
Etik kurul, insan ve hayvan hakları
Editörler; değerlendirilen çalışmalarda insan ve hayvan haklarının korunmasını sağlamakla yükümlüdür. Çalışmalarda kullanılan deneklere ilişkin etik kurul onayı, deneysel araştırmalara ilişkin izinlerin olmadığı durumlarda çalışmayı reddetmekle sorumludur.
Olası suistimal ve görevi kötüye kullanmaya karşı önlem
Editörler; olası suistimal ve görevi kötüye kullanma işlemlerine karşı önlem almakla yükümlüdür. Bu duruma yönelik şikayetlerin belirlenmesi ve değerlendirilmesi konusunda titiz ve nesnel bir soruşturma yapmanın yanı sıra, konuyla ilgili bulguların paylaşılması editörün sorumlulukları arasında yer almaktadır.
Akademik yayın bütünlüğünü sağlamak
Editörler çalışmalarda yer alan hata, tutarsızlık ya da yanlış yönlendirme içeren yargıların hızlı bir şekilde düzeltilmesini sağlamalıdır.
Fikri mülkiyet haklarının korunması
Editörler; yayınlanan tüm makalelerin fikri mülkiyet hakkını korumakla, olası ihlallerde derginin ve yazar(lar)ın haklarını savunmakla yükümlüdür. Ayrıca editörler yayınlanan tüm makalelerdeki içeriklerin başka yayınların fikri mülkiyet haklarını ihlal etmemesi adına gerekli önlemleri almakla yükümlüdür.
Yapıcılık ve tartışmaya açıklık
Editörler;
Dergide yayınlanan eserlere ilişkin ikna edici eleştirileri dikkate almalı ve bu eleştirilere yönelik yapıcı bir tutum sergilemelidir.
Eleştirilen çalışmaların yazar(lar)ına cevap hakkı tanımalıdır.
Olumsuz sonuçlar içeren çalışmaları göz ardı etmemeli ya da dışlamamalıdır.
Şikayetler
Editörler; yazar, hakem veya okuyuculardan gelen şikayetleri dikkatlice inceleyerek aydınlatıcı ve açıklayıcı bir şekilde yanıt vermekle yükümlüdür.
Politik ve Ticari kaygılar
Dergi sahibi, yayıncı ve diğer hiçbir politik ve ticari unsur, editörlerin bağımsız karar almalarını etkilemez.
Çıkar çatışmaları
Editörler; yazar(lar), hakemler ve diğer editörler arasındaki çıkar çatışmalarını göz önünde bulundurarak, çalışmaların yayın sürecinin bağımsız ve tarafsız bir şekilde tamamlamasını garanti eder.
Hakemlerin Etik Sorumlulukları
Tüm çalışmaların "Körleme Hakemlik" ile değerlendirilmesi yayın kalitesini doğrudan etkilemektedir. Bu süreç yayının nesnel ve bağımsız değerlendirilmesi ile güven sağlar. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD) değerlendirme süreci çift taraflı kör hakemlik ilkesiyle yürütülür. Hakemler yazarlar ile doğrudan iletişime geçemez, değerlendirme ve yorumlar dergi yönetim sistemi aracılığıyla iletilir. Bu süreçte değerlendirme formları ve tam metinler üzerindeki hakem yorumları editör aracılığıyla yazar(lar)a iletilir. Bu bağlamda Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD) için çalışma değerlendiren hakemlerin aşağıdaki etik sorumluluklara sahip olması beklenmektedir:
-Sadece uzmanlık alanı ile ilgili çalışmaları değerlendirmeyi kabul etmelidir.
-Tarafsızlık ve gizlilik içerisinde değerlendirme yapmalıdır.
-Değerlendirme sürecinde çıkar çatışması ile karşı karşıya olduğunu düşünürse, çalışmayı incelemeyi reddederek, dergi editörünü bilgilendirmelidir.
-Gizlilik ilkesi gereği inceledikleri çalışmaları değerlendirme sürecinden sonra imha etmelidir. İnceledikleri çalışmaların sadece nihai versiyonlarını ancak yayınlandıktan sonra kullanabilir.
-Değerlendirmeyi nesnel bir şekilde sadece çalışmanın içeriği ile ilgili olarak yapmalıdır. Milliyet, cinsiyet, dini inançlar, siyasal inançlar ve ticari kaygıların değerlendirmeye etki etmesine izin vermemelidir.
-Değerlendirmeyi yapıcı ve nazik bir dille yapmalıdır. Düşmanlık, iftira ve hakaret içeren aşağılayıcı kişisel yorumlar yapmamalıdır.
-Değerlendirmeyi kabul ettikleri çalışmayı zamanında ve yukarıdaki etik sorumluluklarda gerçekleştirmelidir.
Yayıncının Etik Sorumlukları
Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD) yayıncısı olan Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi, kâr amacı gütmeyen bir devlet üniversitesidir. Bu bağlamda Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi, Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD) ile ilgili aşağıdaki etik sorumlulukların bilinciyle hareket etmektedir:
Editörler, Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD)'ne gönderilen çalışmaların tüm süreçlerinden sorumludur. Bu çerçevede ekonomik ya da politik kazançlar göz önüne alınmaksızın karar verici kişiler editörlerdir.
Bağımsız editör kararı oluşturulmasını taahhüt eder.
Editörlere ilişkin her türlü bilimsel suistimal, atıf çeteciliği ve intihalle ilgili önlemleri alma sorumluluğuna sahiptir.
Etik Olmayan Bir Durumla Karşılaşırsanız
Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD)'nde yukarıda bahsedilen etik sorumluluklar ve dışında etik olmayan bir davranış veya içerikle karşılaşırsanız lütfen ohuiibfdergisi@gmail.com adresine e-posta yoluyla bildiriniz.
Ücret Politikası
Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUIIBFD), makale sunumlarını memnuniyetle karşılamakta ve bir yayın ücreti talep etmemektedir.
Dizinler
Atıf Dizinleri
Dergi Kurulları
Baş Editör
Editör
Sekreterya
