Matrah Aşındırma ve Kar Kaydırma Projesi Kapsamında Küresel Asgari Kurumlar Vergisi

Öz

Globalleşmenin etkisi ile sermaye hareketliliğindeki artış ve dijitalleşmenin etkisi ile ticaret işlemlerinde yaşanan değişimler karşısında vergi politikalarını uyumlama çalışmaları uluslararası platformda tartışılmaktadır. Ulusal ve uluslararası düzeyde bu yeni gelişmelere ayak uydurabilmek amacıyla yeni vergi normları ve yasal düzenlemelere başvurulmaktadır. OECD öncülüğünde Eylül 2013’te sunulan Matrah Aşındırma ve Kâr Kaydırma (The Base Erosion and Profit Shifting -BEPS) Projesi, ekonominin globalleşmesi ve dijitalleşmesi nedeniyle yaşanan vergi sorunlarına çözüm için önerilmiştir. BEPS Projesi, dijital işlemlerin vergilendirilmesi ve çok uluslu şirketlerin vergi yükünün azaltılması çabalarının önüne geçmek amacıyla %15 oranlı Küresel Asgari Kurumlar Vergisi uygulanması gerekliliğini vurgulamaktadır. Proje ile çok uluslu şirketlerin küresel olarak vergilendirilmesinde belirli standartların oluşturulması hedeflenmektedir. BEPS projesinin uygulamaya geçmesi ile ülkelerin ekonomileri üzerinde çeşitli etkileri olacağı aşikardır. Bu etkilerden biri küresel asgari kurumlar vergisinin uygulanması ile küresel bazda yıllık 150 milyar ABD doları vergi geliri elde edileceği tahmin edilmektedir. Aynı zamanda projenin çok uluslu şirketlerin neden olduğu kar kaydırma ve matrah aşındırma, vergiden kaçınma ve vergi rekabeti gibi sorunları çözüme kavuşturacağı düşünülmektedir. Bu bağlamda çalışmada, BEPS Projesi kapsamında Küresel Asgari Kurumlar Vergisi önerisi ele alınmış ve araştırma yöntemi olarak teorik araştırma tercih edilmiştir. Çalışmada, Küresel Asgari Kurumlar Vergisi önerisinin çok uluslu şirketler, vergi gelirleri ve vergi rekabeti üzerindeki etkileri birlikte ele alınarak kavramsal bir bütünlük sağlandığı ve bu yönüyle literatüre özgün bir katkı sunulduğu düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Küresel Asgari Kurumlar Vergisi
• BEPS Projesi
• Çok Uluslu Şirketler

Global Minimum Corporate Tax within the Scope of Base Erosion and Profit Shifting Project

Abstract

Efforts to harmonise tax policies in the face of the increase in capital mobility with the effect of globalisation and the changes in trade transactions with the effect of digitalisation are discussed on the international platform. In order to keep up with these new developments at national and international level, new tax norms and legal regulations are applied. The Base Erosion and Profit Shifting (BEPS) Project, which was presented in September 2013 under the leadership of the OECD, was proposed as a solution to the tax problems arising from the globalisation and digitalisation of the economy. The BEPS Project emphasises the need for the imposition of a 15% Global Minimum Corporate Income Tax in order to prevent the taxation of digital transactions and efforts to reduce the tax burden of multinational companies. The project aims to establish certain standards in the global taxation of multinational companies. It is obvious that the implementation of the BEPS project will have various effects on the economies of countries. One of these effects is that the implementation of a global minimum corporate tax is estimated to generate annual tax revenues of USD 150 billion on a global basis. At the same time, it is thought that the project will solve problems such as profit shifting and base erosion, tax avoidance and tax competition caused by multinational companies. In this context, this study provides information on the Global Minimum Corporate Tax proposal within the scope of the BEPS Project, and adopts a theoretical research approach. This study aims to provide a conceptual framework by examining the effects of the proposed Global Minimum Corporate Tax on multinational companies, tax revenues, and tax competition, thereby providing conceptual coherence and offering an original contribution to the literature.

Keywords

• Global Minimum Corporate Income Tax
• BEPS Project
• Multinational Corporations

Kaynakça

1. Aktan, C. C., & Vural, İ. Y. (2004). Vergi rekabeti. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 22, 1-18.
2. Avi-Yonah, R., & Kim, Y. R. (2022). Tax harmony: The promise and pitfalls of the global minimum tax. Michigan Journal of İnternational Law, 43(3), 505-556. https:doi.org/10.36642/mjil.43.3.tax
3. Barake, M., & Le Pouhaër, E. (2025). Tax revenue from pillar one amount a: country-by-country estimates. International Tax and Public Finance, 32:680–740. https://doi.org/10.1007/s10797-024-09859-4
4. BDO Global, Pillar two: status of implementation around the world. Erişim adresi: https://www.bdo.global/en-gb/insights/tax/international-tax/pillar-two-updates-status-of-implementation-around-the-world
5. Biçer, R., & Erginay, M. (2015). OECD matrahın aşındırılması ve karın aktarılması eylem planı ve Türkiye’ye etkileri. Vergi Sorunları Dergisi, 326, 54-68.
6. Devereux, M.P., Bares, F., Clifford, S., Freedman, J., Güçeri, I., McCarthy, M., Simmler, M. & Vella, J. (2020). The OECD global anti-base erosion proposal. Oxford University Centre for Business Taxation. Erişim adresi: https://oxfordtax.sbs.ox.ac.uk/files/oecdglobeproposalreportpdf.
7. Güllü, M. (2023). Tax competition in the age of globalization: assessing international organizations’ initiatives and the prospects of a global minimum corporate tax. Gümrük ve Ticaret Dergisi, 10(34), 57-65.
8. Hoi, L. Q., Thu, N. T. H., Hung, N. X., Uyen, P. T., Huong, T. T., Minh, T. T. H., & Anh, H. T. P. (2024). The impact of the global minimum tax on Vietnam's foreign direct investment attraction. Asia and the Global Economy, 4(2), 1-11. https://doi.org/10.1016/j.aglobe.2024.100090

9. Hugger, F., González Cabral, A. C., Bucci, M., Gesualdo, M., & O’Reilly, P. (2024). The global minimum tax and the taxation of MNE profit. OECD Taxation Working Papers, 68. OECD Publishing.
10. Janeba, E., & Schjelderup, G. (2023). The global minimum tax raises more revenues than you think, or much less. Journal of International Economics, 145, 103837. DOI: 10.1016/j.jinteco.2023.103837
11. Jusoh, S. and Ramli I. M. (2024). Global minimum tax: policy impact on investment promotion and incentives in ASEAN member states. Erişim adresi: https://www.eria.org/uploads/Global-Minimum-Tax-Policy-Impact-on-Investment-Promotion-and-Incentive-in-AMS.pdf
12. Kara, M. C. (2024). Küresel düzlemde çok uluslu şirketlerin asgari oranda kurumlar vergisi ödeme yükümlülüğü. Maliye Dergisi, 186, 143-168.
13. Kara, M. C. ve Öz, E. (2024). Matrah aşındırma ve kar kaydırma projesi’nde gelinen aşama ve kazanımlar. Anadolu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 25(3), 465-497.
14. Liang, Y. (2024). The impact of the global minimum tax reform on China and its countermeasures. Economics, 18(1), 1-14. https://doi.org/10.1515/econ-2022-0104
15. Mercan, G., Özuyar, S. E. G., & Çalışkan, Ş. (2023). Çok uluslu şirketler ve Türkiye: küresel asgari kurumlar vergisi. Necmettin Erbakan Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, 5(Özel Sayı), 106-130.
16. Mintz, J. (2023). The global corporate minimum tax: a cure or not?. Canadian Tax Journal/Revue Fiscale Canadienne, 70, 231-255. https://doi.org/10.32721/ctj.2022.70.supp.mintz
17. OECD (2013). Addressing base erosion and profit shifting. OECD Publishing.
18. OECD (2015). OECD/G20 Base erosion and profit shifting project BEPS project explanatory statement 2015 Final Reports. OECD Publishing.
19. OECD (2021a). Statement on a two-pillar solution to address the tax challenges arising from the digitalisation of the economy. OECD Publishing.
20. OECD (2021b). Tax challenges arising from the digitalisation of the economy – global anti-base erosion model rules (Pillar Two): inclusive framework on BEPS, OECD Publishing, Paris.
21. OECD (2021c). Two-Pillar solution to address the tax challenges arising from the digitalisation of the economy. OECD Publishing.
22. OECD (2021d). The pillar two rules in a nutshell. OECD Publishing.
23. OECDPillars (2025). Pillar two implementation. Erişim adresi: https://oecdpillars.com/pillar-tab/pillar-two-implementation/
24. Parada, L. (2024). Global minimum taxation: a strategic approach for developing countries. Columbia Journal of Tax Law, 15(2), 188-211. https://doi.org/10.52214/cjtl.v15i2.12714
25. Pesiri, S. (2022). The taxation of tomorrow: the impact of the global minimum tax on transfer pricing and harmful tax competition. Available at SSRN 4316894, 1-71.
26. Sacchi, A. R. (2020). Implementing a (global?) minimum corporate income tax: an assessment from the perspective of developing countries. Copenhagen Business School, CBS LAW Research Paper, 20-15, 1-41.
27. Schjelderup, G., & Stähler, F. (2023). The economics of the global minimum tax. International Tax and Public Finance, 31, 935-952. https://doi.org/10.1007/s10797-023-09794-w.
28. Schreiber, U. (2020). Remarks on the future prospects of the OECD/G20 programme of work-profit allocation (Pillar One) and minimum taxation (Pillar Two). Bulletin for International Taxation, 74(6), 1-19. https://doi.org/10.59403/cjwvkg.
29. Siedschlag, I., Vanegas, J. D., McLoughlin, R., & De Hora, D. (2023). The impact of the global tax reforms on Ireland's attractiveness to foreign direct investment and the wider economy. ESRI Working Paper, 761, 1-26.
30. Şen, H. & Sağbaş, İ. (2023). Vergi teorisi ve politikası. Ekin Basım Yayın Dağıtım, Bursa: Türkiye.
31. Şeren, G. Y. ve Geyik, O. (2024). Küresel politikaların ulusal yansımaları: küresel asgari kurumlar vergisi çerçevesinde olası riskler ve lehe görüşler. Vergi Sorunları Dergisi, 427, 48-68.
32. Tambunan, M. R. U. D. (2020). Adopting BEPS inclusive framework in indonesia: taxation issues and challenges in a digital era. BISNIS & BIROKRASI: Jurnal Ilmu Administrasi dan Organisasi, 27(3), 141-152. DOI: 10.20476/jbb.v27i3.11829
33. Teles, S. L. (2023). The BEPS project: achievements and remaining challenges. IDOS Policy Brief, 22/2023, German Institute of Development and Sustainability (IDOS), Bonn, 1-10. https://doi.org/10.23661/ipb22.2023
34. Terzi, G. (2017). Uluslararası çifte vergilendirme ve önleyici düzenlemeler. Gümrük ve Ticaret Dergisi, 9, 74-83.
35. UNCTAD (2022). The Impact of A Global Minimum Taxon FDI. Erişim adresi: https://unctad.org/system/files/official-document/wir2022_ch03_en.pdf .
36. Yaltı, B. (2018). BEPS'in hukuki araçları: yumuşak hukukun içinde mi, ötesinde mi?. B. Yaltı (Ed.), Vergilendirmede matrah aşındırma ve kar kaydırma kitabı içinde (ss.175-192), Beta, İstanbul: Türkiye.