Türk Bankacılık Sektöründe Mobil Bankacılık ve Kârlılık İlişkisi: ARDL Sınır Testi Yaklaşımı
Öz
Bu çalışmada, 2011:Q1-2024:Q4 dönemi için mobil bankacılık hizmetlerinin Türk bankacılık sistemi kârlılığı üzerindeki etkisi ARDL sınır testi yöntemiyle analiz edilmiştir. Özsermaye kârlılığı (ROE) bağımlı değişken olarak alınırken; mobil bankacılık aktif müşteri sayısı, mobil para transferi işlem hacmi, mobil yatırım işlem hacmi, mobil ödeme işlem hacmi ve kredi kartı işlem hacmi bağımsız değişkenler olarak belirlenmiştir. ARDL sınır testi yaklaşımının sonuçları, mobil bankacılık hizmetleriyle ilişkili bazı değişkenlerin banka kârlılığı üzerinde pozitif ve anlamlı etkiler yarattığını ortaya koymaktadır. Özellikle mobil müşteri sayısı ile mobil para transferi hacminin ROE üzerinde anlamlı ve olumlu etkiler oluşturduğu tespit edilmiştir. Bu bulgu, dijitalleşme süreciyle birlikte bankacılık hizmetlerine erişimin kolaylaşmasının ve mobil işlemlerin yaygınlaşmasının banka performansına katkı sağladığını göstermektedir. Ayrıca, kredi kartı işlem hacminin de uzun dönemde ROE üzerinde pozitif ve anlamlı bir etki yaratması, geleneksel ödeme araçlarının hâlen bankalar açısından önemli bir gelir kaynağı olmaya devam ettiğini göstermektedir. Buna karşılık, mobil ödeme işlem hacminin ROE üzerindeki etkisinin negatif ve anlamlı bulunması, bu hizmetlerin henüz maliyet etkinliğine ulaşmadığını veya diğer kârlı işlemlerin yerini alarak toplam performansı olumsuz etkileyebileceğini düşündürmektedir. Mobil yatırım işlem hacmi ile ROE arasında ise istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki tespit edilememiştir.
Anahtar Kelimeler
Mobil Bankacılık, Banka Kârlılığı, Özkaynak Kârlılığı, ARDL Sınır Testi, Dijitalleşme
Kaynakça
- Abaenewe, Z. C., Ogbulu, O. M., & Ndugbu, M. O. (2013). Electronic banking and bank performance in Nigeria. West African Journal of Industrial & Academic Research, 6(1), 171–187.
- Akarçay, M. (2025). Mobil bankacılık hizmetlerinin Türk bankacılık sistemi karlılığına etkisi. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11(1), 59–76. https://doi.org/10.31592/AEUSBED.1523671
- Akın, F. (2020). Dijital dönüşümün bankacılık sektörü üzerindeki etkileri. Balkan ve Yakın Doğu Sosyal Bilimler Dergisi. 6(2), 15-27.
- Bayoğlu, S. (2010). Türkiye’de internet bankacılığı adaptasyonunu etkileyen faktörlerin teknoloji-organizasyon-çevre modeli ile araştırılması (Doktora Tezi). Kadir Has Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
- Bochaberi, O. S., & Job, Dr. O. (2021). Mobile banking and financial performance of selected commercial banks in Kenya. International Research Journal of Business and Strategic Management, 2(1), 79–94. https://www.irjp.org/index.php/irjbsm/article/view/18
- Bulut, E., & Akyüz, G. Ç. (2020). Türkiye’de dijital bankacılık ve ekonomik büyüme ilişkisi. Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 42(2), 223-246. https://doi.org/10.14780/MUIIBD.854325
- Çabuk, S., & İnan, H. (2005). İnternet aracılığıyla bankacılık hizmetlerinin pazarlaması. Öneri Dergisi, 6(23), 23–34. https://dergipark.org.tr/tr/pub/maruoneri/issue/52074/679762
- Çalış, N., Yıldırım, H. H., & Sakarya, Ş. (2025). Dijital bankacılık uygulamalarının bankaların karlılığına etkisi: Bankacılık sektörü üzerine bir uygulama. İşletme Araştırmaları Dergisi, 17(1), 215-225.
- Daniyan-Bagudu, H., Jan, S., Khan, M., & Roslan, A.-H. (2017). The effect of mobile banking on the performance of commercial banks in Nigeria. International Research Journal of Management, IT & Social Sciences Available Online, 4(2), 74–80.
- Deniz, F. (2023). Dijital bankacılık hizmetlerinin banka performansına etkisi. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 58(3), 2654–2669. https://doi.org/10.15659/3.sektor-sosyal-ekonomi.23.09.2257
