2. düzeydeki 26 istatistiki bölgenin iyi oluş durumlarının incelenmesi

The aim of this study is to examine the Nomenclature of Territorial Units for Statistics (NUTS) 2 regions in Turkey according to the well-being as a multidimensional case. For this purpose, regional well-being index data consisting of 14 variables are used for 26 regions. Multidimensional scaling (MDS) analysis is conducted to examine the well-being of the regions by using these variables. MDS analysis is a method that used to reveal the relationship structure of the objects with as little dimension as possible in cases where the relationship between n objects is unknown. As a result of the analysis, the similarities and differences of the regions at Level 2 in terms of their well-being have been revealed. Among the 14 variables belonging to the regional well-being index, the most important variables in the primary and secondary dimensions and the variables with less importance are determined. According to the coordinate table obtained for the regions, Tekirdağ, Balıkesir, Bursa, Ankara and Zonguldak sub-regions in the primary dimension are the most similar regions in terms of regional well-being index. Also Şanlıurfa and Mardin are obtained as the most different regions. According to the coordinate table obtained for the variables, in the primary dimension, disposable income per capita, employment rate and number of rooms per person are the most similar variables in terms of regional well-being index. Also, air pollution has been determined as the most different variable.

Çalışmanın amacı İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflaması (İBBS) kriterlerine göre Türkiye’deki Düzey 2 bölgelerini iyi oluş durumlarına göre çok boyutlu olarak incelemektir. Bu amaçla, ele alınan 26 bölge için 14 adet değişkenden oluşan bölgesel iyi oluş endeksi verileri kullanılmıştır. Bu değişkenler kullanılarak bölgelerin iyi oluş durumlarını incelemek amacıyla çok boyutlu ölçekleme analizi (ÇBÖ) yapılmıştır. ÇBÖ analizi, n tane nesne arasındaki ilişkinin bilinmediği durumlarda uzaklık değerlerini kullanarak bu nesnelerin ilişki yapısını olabildiğince az boyutla mümkün olan en doğru şekilde ortaya koymaya yarayan bir yöntemdir. Yapılan analiz neticesinde 2. Düzeydeki bölgelerin iyi oluş durumları bakımından benzerlikleri ve farklılıkları ortaya konulmuştur. Ayrıca bölgesel iyi oluş kriterlerinin Türkiye’nin bölgeleri bazında nasıl algılandığı belirlenerek bölgesel iyi oluş endeksine ait 14 adet değişkenden birincil ve ikincil boyutta en önemli değişkenler ile daha az öneme sahip değişkenler belirlenmiştir. Bölgeler için elde edilen koordinat tablosuna göre birincil boyutta Tekirdağ, Balıkesir, Bursa, Ankara ve Zonguldak alt bölgeleri bölgesel iyi oluş endeksi açısından en benzer bölgelerken Şanlıurfa ve Mardin en farklı bölgeler olarak elde edilmiştir. Değişkenler için elde edilen koordinat tablosuna göre ise birincil boyutta kişi başına düşen harcanabilir gelir, istihdam oranı ve kişi başına düşen oda sayısı bölgesel iyi oluş endeksi açısından en benzer değişkenlerken hava kirliliği en farklı değişken olarak belirlenmiştir.