Kur’ân-ı Kerîm Perspektifinden İç Huzurun Mânevî Boyutu: Zihin Dünyasında İç Huzur
Öz
İç huzuru kişinin duygusal, ruhsal ve zihinsel yönden kendisini mutlu, sakin ve dengede hissetmesi; stres, karmaşa, korku, endişe gibi olumsuz duygulardan uzaklaşıp dinginlik hissine sahip olmasıdır. Kişinin kendisi ile barışık olması, olumlu bir yaşam deneyimine ulaşması ve stresi kontrol edebilme becerisini elde etmiş olması onu iç huzura götüren önemli unsurlardır. İnsanoğlu yaratılmışların içinde en mükemmel özelliklere sahip olan varlıktır. Ruh ve bedenden oluşan bu varlık, sadece dış dünya ile değil aynı zamanda derûnî âlem ile de irtibat halinde olan duygu ve düşüncelere sahiptir. Kur’ân-ı Kerîm, bu olayı insanın en güzel şekilde yaratıldıktan sonra kendisine ruhun üflenmesi şeklinde ifade etmekte, böylece insanın sadece beden değil aynı zamanda fizikötesi/mânevî bir özelliğe de sahip olduğunu göstermektedir. Kur’ân-ı Kerîm’de iç huzuru anlamına gelen sekîne ve itminan kavramlarının geçtiği âyetler analiz edildiğinde; kişiyi iç huzura ulaştıracak unsurların maddî ve mânevî olmak üzere iki faktöre sahip olduğu görülmektedir. Sadece iman eden insanlara Allah’tan bir yardım ve ikram olarak sekînenin indirilmesi ve inanan insanların itminana kavuşması, iç huzurun mânevî boyutunu gösterirken; Kur’ân-ı Kerim’de sekîne ile ifade edilen evlilik, ev ve gece unsurları ise iç huzurun maddi boyutunu ifade etmektedir. Ayrıca bazı ayetlerde iman, bilgi ve zikir gibi etmenlerin sekine ve itminan kavramları ekseninde zikredilmesi bizi zihin dünyasında iç huzurun araştırılmasına yöneltmiştir. İnanç fıtri bir ihtiyaç olduğu için kişinin özüne dönmesini ve zihin dünyasında kaostan kurtularak huzura ulaşmasını sağlar. Bilgi ise zihnin besinidir. Allah’ın kullarına vahiy yolu ile ulaştırdığı, şüphe ve hatadan uzak olan kesin bilgi ile zihin yanılsamalarından kurtularak duru ve dinginliğe kavuşur, huzuru elde eder. Zikir, bilginin unutulmadan hafızada canlı bir şekilde kalması ve hatırlama anlamına gelir. Kişi Allah’ı zikrettiğinde farkındalığı artar, bu alemde yalnız olmadığını anlar ve kendini güvende hisseder. Zikir kişinin zihin dünyasında olumlu gelişmeler meydana getirerek, kaos ve streesten uzaklaştırır. Böylece iç huzura kavuşulur. Makalemizde “zihin dünyası üzerinde iç huzuru” konusundan hareketle “iman, bilgi ve zikir” unsurlarının zihin dünyasında iç huzuruna etkileri üzerinde durulacaktır. Çalışmamızda konulu tefsir metodundan yararlanılmış, ele alınan kavramlar, klasik Kur’ân sözlükleri temel alınarak açıklanmış ve hipotezler âyetler ile desteklenmiştir. İncelenen âyetler klasik ve güncel tefsirlerden yararlanılarak açıklanmış; iman, zikir ve bilgi kavramlarının zihin dünyasında nasıl bir etki oluşturduğu iç huzuruna etkisi yönünden izah edilmiştir.
Anahtar Kelimeler
Tefsir, İç Huzuru, Sekîne, İtminan, Kur’ân-ı Kerîm, İman, Bilgi, Zikir
Destekleyen Kurum
Bu araştırmayı desteklemek için dış fon kullanılmamıştır.
Etik Beyan
Yapay Zekâ Kullanımı: Bu çalışmanın hazırlanma sürecinde Yapay Zekâ tabanlı herhangi bir araç veya uygulama kullanılmamıştır. Bu çalışma Enver ARPA danışmanlığında 07.01. 2025 tarihinde tamamladığımız “Kur’an-ı Kerim’de İç Huzuru ile İlgili Kavramların İncelenmesi (Sekine, İtmi’nan ve Kalp)” başlıklı doktora tezi esas alınarak hazırlanmıştır. Bu çalışmanın hazırlanma sürecinde bilimsel ve etik ilkelere uyulduğu ve yararlanılan tüm çalışmaların kaynakçada belirtildiği beyan olunur. Bedriye GÜLŞEN
Teşekkür
Beyan edilmemiştir.
Kaynakça
- Ağırkaya, Güven. “Modern Çağın Yitik Bir Değeri: Sekînet (Kur’an Merkezli Semantik Bir Analiz). Marife Dini Araştırmalar Dergisi 21/1 (Haziran 2021), 151-178.
- Akça, Emrullah - Kızılgeçit, Muhammed. “Sekine Kişilik Ölçeği: Geçerlilik ve Güvenirlik Çalışması” Fırat Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 26/1 (Haziran2021), 225-243.
- Aktaş, Esra. Kur’an ve Hadis Rivayetlerinde “Kalp” Kavramı”. (Ankara: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2013).
- Âlûsî, Ebu’l Fadl Şehabeddin es-Seyyid Muhammed, el-Bağdâdî. Rûhu’l-meʿânî fî tefsîri’l-Kurʾâni’l-ʿazîm ve’s-sebʿi’l-mes̱ânî. Beyrut: Daru’l-Kutubu’l-İlmiyye, 1415.
- Ateş, Abdurrahman. Kur’an’da Huzur ve Sükûn eş-gece-ev, 4. Baskı (İstanbul: Çıra Yayınları, 2017).
- Aydın, Hayati. “Kur’an’da İç Aydınlığı ve Psikolojik Dinginlik”. Akademik Araştırmalar Dergisi 34 (2007), 214-236.
- Begavî, Ebû Muhammed Muhyissünne el-Hüseyn b. Mes‘ûd b. Muhammed el-Ferrâ’. Meʿâlimü’t-tenzîl. Riyad: Dâr Tayyibe, 1989.
- Beyzâvî, Nâsırüddîn Ebû Saîd (Ebû Muhammed) Abdullah b. Ömer b. Muhammed. Envaru’l-Tenzil ve Esraru’l-Te’vil. Beyrut: Dâru’l-Reşîd, ts.
- Bilgili, Menderes - Yavuz, Ömer. “Kur’an’da Geçen Kalp Kavramının Anlaşılmasında İzole Sistemin Önemi”. KSÜ İlahiyat Fakültesi Dergisi 20 (2012), 220-248.
- Bilgiz, Musa. “Kur’an’da Bilgi ve Düşünce Üretimi”. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi 1/3 (01 Eylül 2012), 53-86.