Okul Öncesi ve Sınıf Eğitiminde Çocuklar İçin Felsefe (P4C) Uygulamaları

Öz

Okul öncesi eğitimle eğitim-öğretim hayatlarına başlayan çocuklar, ilköğretim ve ortaöğretim kademelerinde sosyal bilimler, fen bilimleri, dil eğitimi gibi pek çok konuda kademeli olarak eğitim süreçlerini tamamlarlar. Ancak felsefe eğitimi ortaöğretim ve üniversite eğitimi süreçlerinde bireylerin eğitim-öğretim hayatına dahil olur. Felsefe, insan hayatını ilgilendiren birçok alanla etkileşim halinde olan derin bir kavramdır. Dil, yönetim, eğitim gibi alanlara yerleşmiş ve sürekli olarak bu alanlarla etkileşim içindedir. İnsan, düşünen bir varlık olarak diğer canlılardan ayrılır ve bu düşünme yetisi, günümüz dünyasında uyum sağlamak ve ilerlemek için önemlidir. Bu nedenle, düşünme becerilerinin çocukluk döneminden itibaren geliştirilmesi gereklidir. P4C çocukların yalnızca bağımsız düşünmelerini ve sorgulama becerilerini geliştirmekle kalmaz, aynı zamanda çocukların yaratıcıklarını da geliştirip destekler. 1970’li yıllarda Matthew Lipman, Ann Sharp ve meslektaşlarının çocukların eleştirel, demokratik, yaratıcı düşünme becerilerini geliştirmek ve öğrenimin de kalıcı hale gelmesi amacıyla Çocuklar için Felsefe (P4C) çalışmaları gerçekleştirmişlerdir. Ortaya çıkarmış oldukları bu yaklaşım sayesinde çocukları didaktik öğrenmeden, sadece öğretmenin bilgi paylaştığı ve öğrencinin pasif alıcı olduğu konumdan çıkararak düşünebilen ve fikirler üretebilen bireyler ortaya çıkmaya başlamıştır. Gerçekleştirilmiş olan bu çalışmada Çocuk ve Felsefenin (P4C) ortaya çıkış amaçlarından ve süreçlerinden, eğitim-öğretimin temellerinin atıldığı okul öncesi ve ilköğretim dönemlerinde uygulanma biçim ve örneklerine yer verilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• P4C (Çocuklar için Felsefe)
• Yaratıcı Düşünme
• Eleştirel Düşünme

Philosophy for Children (P4C) Practices in Early Childhood and Classroom Education

Öz

Children who begin their educational journey with early childhood education progress through primary and secondary levels, completing their studies in various fields such as social sciences, natural sciences, and language education. However, philosophy education typically becomes part of their academic life during secondary and higher education. Philosophy is a profound concept that interacts with many aspects of human life and is deeply embedded in fields like language, management, and education. As thinking beings, humans distinguish themselves from other living creatures, and this capacity for thought is crucial for adapting and advancing in today's world. Therefore, it is essential to develop thinking skills from early childhood.The P4C (Philosophy for Children) approach not only enhances children's independent thinking and questioning abilities but also supports and fosters their creativity. Initiated in the 1970s by Matthew Lipman, Ann Sharp, and their colleagues, P4C aims to cultivate critical, democratic, and creative thinking skills in children and to make learning more permanent. This approach has shifted children away from didactic learning, where the teacher merely imparts knowledge and the student remains a passive receiver, towards becoming individuals capable of thinking and generating ideas. This study explores the objectives and processes behind the emergence of the P4C approach, as well as its implementation methods and examples in early childhood and primary education, where the foundations of education are established.

Anahtar Kelimeler

• P4C (Philosophy for Children)

Kaynakça

1. Akan, R. (2022). Hayat bilgisi öğretiminde çocuklar için felsefe (P4C) yaratıcı düşünme becerisi etkinliklerinin öğrencilerin yaratıcı düşünme becerisine etkisi. (Doktora tezi). Bursa Uludağ Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Temel Eğitim Ana Bilim Dalı, Sınıf Eğitimi Bilim Dalı.
2. Çotuksöken B., & Tepe, H. (2015). Çocuklar için felsefe. Türkiye Felsefe Kurumu Yayınları.
3. Erkol, E. D. (2023). Okulöncesinde çocuklar için felsefe (P4C) uygulamalarının öğretmen ve akademisyen görüşlerine göre değerlendirilmesi. (Yüksek Lisans tezi). Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı, Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı.
4. Gregory, M., Haynes, J., & Murris, K. (Eds.). (2017). The Routledge international handbook of philosophy for children. New York: Routledge.
5. Lewis, L., & Sutcliffe, R. (2016). Philosophy for children and children for philosophy. In P. Smeyers (Ed.), The Routledge international handbook of philosophy for children (pp. 232-239). Routledge.
6. Jirásek, I., & Jágerová, K. (2024). Czech primary school teachers’ experience with the Philosophy for Children (P4C) approach. Cambridge Journal of Education, 54(1), 37-52. https://doi.org/10.1080/0305764X.2023.2255540
7. Johansson, V. (2018). Philosophy for children and children for philosophy: Possibilities and problems. In P. Smeyers (Ed.), International Handbook of Philosophy of Education (ss. 1149-1161). Springer International Publishing. https://doi.org/10.1007/978-3-319-72761-5_79
8. Kohan, W. O. (2018). Paulo Freire and philosophy for children: A critical dialogue. Studies in Philosophy and Education, 37(6), 615-629. https://doi.org/10.1007/s11217-018-9613-8

9. Kulkul, Y. (2022). İlkokul üçüncü sınıf müfredatının çocuklar için felsefe (P4C) metoduna göre incelenmesi. (Yüksek Lisans tezi). İbn Haldun Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Eğitim Kurumları İşletmeciliği Ana Bilim Dalı.
10. Lewis, L., & Sutcliffe, R. (2016). Teaching philosophy and philosophical teaching. In The Routledge international handbook of philosophy for children (pp. 232-239). Routledge.
11. Mareš, L., Peltan, V., & Havlová, E. (2021). Filosofická praxe v České republice [Philosophical practice in the Czech Republic].
12. Matthews, G. B. (1980). Philosophy and the young child. Harvard University Press.
13. Prasetya, D. (2020). Philosophy education for children. Jurnal Filsafat Indonesia.
14. Sarıkaya Tezcan, A. (2023). Çocuklar için felsefe (P4C) temelli kitaplarla yürütülen uygulamaların ilkokul ikinci sınıf öğrencilerinin sosyal becerilerine ve sosyal problem çözme becerilerine etkisinin incelenmesi. (Yüksek Lisans tezi). Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Temel Eğitim Ana Bilim Dalı, Sınıf Eğitimi Bilim Dalı.
15. Şavşet, S. (2022). Sorgulama tabanlı eklektik okul öncesi eğitim etkinliklerinin etkisinin incelenmesi. The Journal of Academic Social Sciences, 124(124), 317-338.
16. Senemoğlu, N. (2007). Gelişim öğrenme ve öğretim: Kuramdan uygulamaya. Anı Yayıncılık.
17. Ulucan, S. (2023). Çocuklar için felsefe etkinliklerinin öğrenenlerin deneyimlerine ve eleştirel düşünme eğilimlerine etkisi: Bir eylem araştırması. (Yüksek Lisans tezi). Ege Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı.
18. Yılmaz, N., & Bilican, Y.M. (2021). Çocuk edebiyatı ve felsefe 'Öğretmen ve veliler için P4C uygulama örnekleri’. Ayrıntı Yayınları.