Viyolonsel çalıcılığında Alexander Tekniği’ne göre baş-boyun-sırt dengesi ve do burgusunun revize edilmesi

Öz

Erken yaşta başlayan viyolonsel eğitimi çalgıya hakim olunması, vücudun nasıl kullanılması gerektiğinin anlaşılması gibi çeşitli yönlerden avantajlar sağlamakta ve eğitim sürecinin sistematik bir biçimde ilerlemesini kolaylaştırmaktadır. Öte yandan küçük yaşlardan itibaren vücudun çalgıya ve çalgıyı kullanma biçimine göre şekillenmesi çeşitli deformasyonlara da yol açabilmektedir. Bu durum geçirilen uzun saatlere ve çalıcının yaptığı mesleğe uyumlanması bakımından kaçınılmaz olmakla birlikte sağlıklı oranda kalabilmesi için önlem alınmalıdır. Kalıcı hasarlar oluşmaması ve çalıcının performansının sekteye uğramaması yönünde önleyici çalışmalar yapmak önemli ve gerekli görülmektedir. Tarih boyunca viyolonsel başkalaşıma uğramıştır. Bu başkalaşımın sebeplerinden biri de çalıcıya rahatlık sağlamasıdır. Farklı boyutlarda viyolonsel yapımı ve sazın altına pik eklenmesi bunlara örnektir. Fakat viyolonselin günümüzdeki modern haliyle çalıcının duruşu, Alexander Tekniği’nin vücut rahatlığı konusunda merkez aldığı baş bölgesinin pozisyonunda do burgusu sebebiyle doğallığını kaybetmektedir. Araştırmada viyolonsel çalıcılarının baş ve boyun bölgesinde yaşadığı sorunlar ve alınan önlemler örneklendirilmektedir. Yaşanılan bu soruna çözüm önerisi olarak ise Alexander Tekniği ışığında sağlıklı bir pozisyon için do burgusunun kesilerek revize edilmesi üzerinde durulmaktadır. Araştırma amacı doğrultusunda vücudun çalgıya uygun biçimde şekillendirilmesi yerine çalgıyı vücuda uygun revize etmek konusunda farklı bir bakış açısı sunulmaya çalışılmıştır. Araştırma temel nitel araştırma deseninde tasarlanmıştır. Araştırmanın eğitimciler ve öğrenciler için vücut kullanımına yönelik farkındalık yaratılmasına katkı sağlayacağı ve aynı zamanda çalıcılara yaşayabilecekleri problemlere karşı sağlıklı pozisyon önerisi sunması ile yararlı olacağı umulmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• viyolonsel eğitimi
• Alexander tekniği
• bedensel farkındalık
• do burgusu

Head-neck-back balance in cello playing according to the Alexander Technique and revision of c string tuning peg

Öz

Beginning cello education at an early age offers significant advantages, such as facilitating mastery of the instrument and fostering an understanding of effective body usage. This early start supports a systematic progression in the learning process. However, adapting the body to the instrument and its playing techniques from a young age may lead to physical deformations. While such adjustments are often unavoidable due to the prolonged practice hours and professional demands placed on cellists, proactive measures are essential to ensure these adaptations remain within healthy limits. Preventing permanent damage and maintaining uninterrupted performance underscores the importance of preventive efforts. Throughout its history, the cello has undergone various transformations aimed at improving player comfort. Examples include the introduction of different cello sizes and the addition of the endpin. However, in its modern form, the cello presents challenges to the natural alignment of the head, particularly due to the C-string peg. This misalignment disrupts the principles of the Alexander Technique, which emphasizes the head’s position as central to overall body ease and alignment. This research examines the problems cellists experience in the head and neck region and provides examples of preventive measures addressing these issues. As a proposed solution, the study focuses on modifying the C-string peg by shortening it to enhance posture and alignment, guided by the principles of the Alexander Technique. The aim is to propose a shift in perspective: adjusting the instrument to suit the player’s body rather than forcing the body to adapt to the instrument. Designed as a basic qualitative study, the research aims to raise awareness among educators and students about proper body mechanics and to offer practical recommendations for cellists to maintain healthy playing positions. These findings are expected to benefit both educators and performers by providing insights into preventing physical discomfort and improving performance sustainability.

Anahtar Kelimeler

• cello education
• Alexander Technique
• body awareness
• C-string peg

Kaynakça

1. Baycan, B. Y. (2022). Viyolonsel eğitiminde öğrenci ve çalgı seçimine yönelik uzman görüşlerinin değerlendirilmesi (Tez No. 739127) [Yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
2. Bogdan, C. R. ve Biklen, S. K. (2022). Eğitimde nitel araştırma – Teori ve metodlara giriş (S. Balcı ve B. Ahi, Çev.). Pegem Akademi.
3. Bursal, M. B. (2019). Hacettepe Üniversitesi Ankara Devlet Konservatuvarı örnekleminde viyolonsel icra tekniğine bağlı gelişebilecek fizyolojik rahatsızlıklar (Tez No. 556392) [Yüksek lisans tezi, Hacettepe Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
4. Çalışır, Ç. (2024). Müzik performans kaygısı ile baş etmeye yönelik bir deneme: Ayvalık Sebahat-Cihan Şişman Güzel Sanatlar Lisesi örneği (Tez No. 856968) [Yüksek lisans tezi, Bursa Uludağ Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
5. Çimen, G. (2003, 30-31 Ekim). Çalgı çalmaya bağlı fiziksel rahatsızlıklar [Sözlü bildiri sunumu]. Cumhuriyetimizin 80. Yılında Müzik Sempozyumu, İnönü Üniversitesi, Malatya.
6. Duranoğlu, N. E. (2015). Çalgı eğitiminde görülen kas ve iskelet rahatsızlıkları ve performansa etkileri üzerine öğretmen ve öğrenci görüşleri. Karaelmas Eğitim Bilimleri Dergisi, 3(2), 87-97.
7. Evren, N. (2007). Türkiye’de konservatuvarlar ve eğitim fakültelerindeki çalgı eğitiminde kas ve iskelet sistemi rahatsızlıklarının performansa etkileri (Tez No. 205344) [Yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
8. Gray, J. (1999). Alexander tekniği rehberiniz (O. Erkoldaş, Çev.). İmge Kitabevi.

9. Madanoğlu, Y. (2004). Viyolonsel çalma tekniğinde gevşeme yöntemleri (Tez No. 147177) [Yüksek lisans tezi, Kocaeli Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
10. Öneykan, B. ve Tebiş, C. (2018). Güzel sanatlar liseleri ve müzik öğretmeni yetiştiren kurumlarda yaylı çalgı eğitimi alan öğrencilerin günlük egzersiz alışkanlıkları (Balıkesir örneği). Online Journal of Music Sciences, 3(1), 125-148. https://doi.org/10.31811/ojomus.435081
11. Özgür, C. (2019). Alexander Tekniği’nin müzik performansı ve performans kaygısı üzerine etkileri. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 7(96), 342-348. http://dx.doi.org/10.29228/ASOS.36746
12. Özkan, U. B. (2019). Eğitim bilimleri araştırmaları için doküman inceleme yöntemi. Pegem Akademi.
13. Özmenteş, G. (2007). Müzikte beden-zihin ilişkisi [Sözlü bildiri sunumu]. 38. Uluslararası Asya ve Kuzey Afrika Çalışmaları Kongresi, Ankara.
14. Sakar, M. H. (1997). Viyolonsele başlarken çalgı tekniği için gerekli olan temel metotların dökümü ve bunların analizi (Tez No. 63622) [Yüksek lisans tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
15. Satıcı, Ş. Eden Ünlü, S. ve Ece, A. S. (2019). Müzik eğitimi anabilim dalı öğrenci ve öğretim elemanlarının müzisyen hastalıklarıyla ilgili bilgi düzeylerinin incelenmesi (BAİBÜ örneği). Ulakbilge Sosyal bilimler Dergisi, 43, 951-965. https://doi.org/10.7816/ulakbilge-07-43-09
16. Tezişçi, P. (2018). Alexander Tekniğinin temel uygulama ilkeleri ve çalışma yöntemleri. Afyon Kocatepe Üniversitesi Akademik Müzik Araştırmaları Dergisi, 4(7), 65-80. https://doi.org/10.5578/amrj.66461
17. Top, Ü. A. (2004). Çalgı eğitiminde vücudun bütünsel ve doğru kullanımına yönelik uygulanabilecek yöntem ve tekniklere genel yaklaşımlar (Tez No. 145144) [Yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
18. Tosun, T. (2019). Güzel sanatlar liselerinde çalgı eğitimi alan öğrencilerde karşılaşılan fizyolojik rahatsızlıklar (Tez No. 589768) [Yüksek lisans tezi, Ordu Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
19. Yağışan, N. (2004). Çalgı icracılarında kas-iskelet problemleri ve nedenleri. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11, 561-574.
20. Yüksel, S. (2007). Viyolonselin, Viola Da Gambadan günümüze kadar geçirdiği yapısal değişiklikler ve eserler üzerindeki etkilerinin incelenmesi (Tez No. 217905) [Yüksek lisans tezi, İstanbul Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.