Çağdaş Türk müziği bestecilerinden Cemal Reşit Rey “Gemiciler Kalkalım” adlı eserin seslendirilmesine yönelik alıştırmalar

Öz

Cumhuriyet Dönemi ilk kuşak bestecilerinden biri olan ve aynı zamanda Türk Beşleri arasında yer alan Cemal Reşit Rey (1904-1985), hem besteci hem de eğitimci kimliğiyle Türk müzik kültürüne pek çok hizmet vermiştir. Çalışmada, Cemal Reşit Rey’in hem biyografisine hem de bestecinin Piyano için On Halk Türküsü adlı çalışmasından “Gemiciler Kalkalım” adlı türkünün makamsal ve armonik analizine yer verilmiştir. Türk müziğinde Segâh makam dizisine göre yazılmış olan eserin, makamsal, melodik, ritmik, armonik ve form analizi yapılmıştır. Aksak ritimde ve Segâh makamında olan “Gemiciler Kalkalım” adlı eserin armonik analizi yapılıp akorları tespit edildikten sonra, Türk müziğinde çok seslendirilmesine yönelik akor dizileri ve esere hazırlık aşamasında kullanılmak üzere aynı makamda ve aksak ritimli alıştırmalara yer verilmiştir. Araştırma, durum tespitine dayanan nitel bir araştırmadır. Veriler toplanmasında, doküman analizine dayalı yöntem kullanılmıştır. Araştırmanın sonuç bölümünde, “Gemiciler Kalkalım” adlı türkünün piyano düzenlemesini çalmaya hazırlık bağlamında makam dizileri, aksak ritimli eşlik örnekleri ve örnek alıştırmaların kullanımına yönelik bilgilere yer verilmiştir. Böylece, çalışmanın, makamsal dizilerde yazılmış olan çağdaş Türk müziği piyano eserleri icrası öncesinde, form, armonik, makamsal yapı gibi unsurların incelenmesinin, icra açısından oldukça önem arz ettiği söylenebilir. Ayrıca, eserlere bir ön hazırlık bağlamında örnek oluşturması ve farklı makamdaki eserler için de benzer çalışmaların yapılması bakımından alana katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Cemal Reşit Rey
• armonik analiz
• Segâh makam dizisi
• dörtlü armoni
• On Halk Türküsü

Exercises for singing the work called “Let’s Ride Up” by Cemal Reşit Rey, one of the contemporary Turkish music composers

Öz

Cemal Reşit Rey (1904-1985), one of the first-generation composers of the Republican Era and a member of the Turkish Five, made significant contributions to Turkish musical culture as both a composer and an educator. The study includes both the biography of Cemal Reşit Rey and a modal and harmonic analysis of the folk song “Gemiciler Kalkalım” from the composer’s work titled “Ten Folk Songs for Piano”. The study conducted a maqam, melodic, rhythmic, and harmonic analysis of the composition, adhering to the segâh makam sequence in Turkish music. Chords were identified after the harmonic analysis of the piece ‘Gemiciler Kalkalım,’ which features syncopated rhythm and Segâh maqam. Additionally, chord progressions for polyphony in Turkish music and exercises in the same maqam and syncopated rhythm were included to aid in preparing the composition. The research is a qualitative study conducted with meticulous attention to detail. Data collection employed a document analysis method. In the conclusion section, the study provides insights into the use of maqam scales, examples of irregular rhythm accompaniment, and sample exercises aimed at preparing for the piano arrangement of the folk song ‘Gemiciler Kalkalım. Therefore, it is anticipated that this study will contribute to the field by offering an example of preliminary preparation for contemporary Turkish music piano compositions written in maqam scales, and by encouraging similar studies for compositions in different maqams.

Anahtar Kelimeler

• Cemal Reşit Rey
• harmonic analysis
• Segâh maqam scale
• quartet harmony
• Ten Folk Songs

Kaynakça

1. Albuz, A. (2011). Türk müziğinde çokseslilik yaklaşımları. İnönü Üniversitesi Sanat ve Tasarım Dergisi, 1(1), 51-66.
2. Çaylı, F. (2023). Segâh makamı tariflerinin tarihi. C. Güray (Ed.), Türk müziğini anlama kılavuzu içinde (s. 97-126). Kültür ve Turizm Bakanlığı.
3. Çiçek, V. (2022). Müzik teorisinde nota öğretimi üzerine bir deneme: Aralık ve çizgilerdeki notaların ayrı ayrı öğretimi. B. Aytemur ve B. Çokamay (Ed.), Müzik sanatı ve eğitiminde çağdaş yaklaşımlar- II içinde (s. 189-198). Eğitim Yayınevi.
4. Engür, D. (2017). Müzik öğretmenliği eğitiminin Kemal İlerici armonisi algısına etkisi (Tez No. 461550) [Doktora tezi, Gazi Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
5. Ezgi, S. (1933). Nazarî ve Amelî Türk Mûsıkîsi. Konservatuarı Yayını.
6. İlyasoğlu, E. (1989). Yirmibeş Türk bestecisi. Pan Yayıncılık.
7. İlyasoğlu, E. (2013). Zaman içinde müzik. Remzi Kitabevi.
8. Kaçar, Y. G. (2008). Türk musikisinde makam. İslam, San’at, Tarih, Edebiyat ve Musikisi Dergisi, 6(11), 145-158.

9. Kavcar, C. (2003). Cumhuriyet döneminde sanat eğitimi. Bilim ve Aklın Aydınlığında Eğitim Dergisi, 4(44), 43-47.
10. Kurşunet, H. B. (2014). Cemal Reşit Rey’in iki piyano için 12 prelüd ve füg adlı eserinde polifonik form ve usullerin incelenmesi (Tez No. 368432) [Yüksek lisans tezi, Erciyes Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
11. Özdemir, G. (2017). İlerici armonisine giriş. Anı Yayıncılık.
12. Özkeleş, S. (2017). 12 eşit aralıklı tampere sistemde Türk müziği makam dizilerine kuramsal bir yaklaşım. Z. Kurtaslan (Ed.), Kültür-sanat-edebiyat-eğitim ve mimarlık üzerine akademik araştırmalar (s. 59-83). Eğitim Yayınevi.
13. Tarkum, E. (2018). Türk müziği ve batı müziğinin yapısal özellikleri ve çokseslilik açısından incelenmesi. Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20(1), 31-43.
14. Turan, P. (2019). Kemal İlerici, sanat yaşamı, dörtlü armoni sistemi ve ‘Efe Kaprisi’nin müzikal açıdan incelenmesi. Akdeniz Üniversitesi Uluslararası Müzik ve Sahne Sanatları Dergisi, 1(3), 53-71.
15. Uçan, A. (2005). Müzik eğitimi temel kavramlar-ilkeler-yaklaşımlar ve Türkiye‟deki durum. Evrensel Müzikevi.
16. Uyar, T. (2010). Cemal Reşit Rey ve eserlerinin incelenmesi (Tez No. 254339) [Yüksek lisans tezi, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
17. Yalçın, G. (2013). Dörtlü armoni sistemi uygulamalarını içeren armoni kitaplarının karşılaştırmalı analizi. İnönü Üniversitesi Sanat ve Tasarım Dergisi, 2(5), 219-234.
18. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2006). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin.
19. Yürük, F. C. (2006). Cemal Reşit Rey: Türk müzik eğitimine ve çağdaş Türk müziğine katkısı (Tez No. 187439) [Yüksek lisans tezi, Afyon Kocatepe Üniversitesi. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.