An investigation of graduate theses on music education for individuals with special education needs in Türkiye

Öz

This study aims to examine postgraduate theses on individuals with special educational needs and music education. The aim of this study, which is structured with a qualitative research approach and a case study design, is to examine the postgraduate theses on individuals with special educational needs and music education in Turkey between 1996 and 2025, and to reveal the academic trends, methodological approaches and themes in the field. In this context, master’s, doctoral and proficiency in art theses completed in Turkey were examined. The data were searched through YÖK National Thesis Center with keywords such as “special education”, “special needs”, “autism”, “intellectual disability”, “visually impaired”, “hearing impaired” and ‘inclusion’, and then filtered with the word “music”. The data obtained through document analysis were classified in the conceptual framework, systematically organized and themes were formed. In line with the data obtained from the research; a total of 105 postgraduate studies were reached, 84 of which were master’s, 19 doctoral and two proficiency in art. It was observed that between 2019 and 2024 was the most intense period, while the number of studies between 1996-2010 was quite limited. The year 2024 was identified as a year in which academic productivity reached its peak with a total of 19 graduate studies with 14 master’s, four doctoral and one proficiency in art theses. In line with these results, it is recommended to focus on original and innovative research that will fill the gaps in the field of special education and music education; to collaborate with different disciplines such as psychology, neuroscience and educational technologies to achieve more comprehensive results at the intersection of special education and music education.

Anahtar Kelimeler

• Special education
• music education
• graduate
• master degree
• PhD

Türkiye’de özel eğitim gereksinimi olan bireyler ve müzik eğitimi ile ilgili yapılmış lisansüstü tezlerin incelenmesi

Öz

Bu çalışma, özel eğitim gereksinimi olan bireyler ve müzik eğitimi konusundaki lisansüstü tezleri incelemeyi amaçlamaktadır. Nitel araştırma yaklaşımıyla ve durum çalışması deseni ile yapılandırılan bu çalışmanın amacı; 1996–2025 yılları arasında Türkiye’de özel eğitim gereksinimi olan bireyler ile müzik eğitimi konularında hazırlanmış lisansüstü tezleri inceleyerek, alandaki akademik eğilimleri, yöntemsel yaklaşımları ve odaklanılan temaları ortaya koymaktır. Bu kapsamda, Türkiye’de tamamlanmış yüksek lisans, doktora ve sanatta yeterlik tezleri incelenmiştir. Veriler, YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden “özel eğitim”, “özel gereksinim”, “otizm”, “zihinsel engelli”, “görme engelli”, “işitme engelli” ve “kaynaştırma” gibi anahtar kelimelerle taranmış, ardından “müzik” kelimesiyle filtrelenerek seçilmiştir. Döküman analizi yöntemiyle elde edilen veriler, kavramsal çerçevede sınıflandırılmış, sistematik olarak düzenlenmiş ve temalar oluşturulmuştur. Araştırmadan elde edilen veriler doğrultusunda; 84’ü yüksek lisans, 19’u doktora ve ikisi sanatta yeterlik olmak üzere toplam 105 lisansüstü çalışmaya ulaşılmıştır. 2019 ve 2024 yılları arası çalışmaların en yoğun dönem olduğu, 1996-2010 yılları arasında ise çalışma sayısının oldukça sınırlı olduğu izlenmiştir. 2024 yılı, 14 yüksek lisans, dört doktora ve bir sanatta yeterlik tezi ile toplamda 19 lisansüstü çalışma ile akademik üretkenliğin zirveye ulaştığı bir yıl olarak tespit edilmiştir. Bu sonuçlar doğrultusunda, özel eğitim ve müzik eğitimi alanındaki boşlukları dolduracak özgün ve yenilikçi araştırmalara odaklanılması; özel eğitim ve müzik eğitiminin kesişiminde daha kapsamlı sonuçlar elde etmek için psikoloji, nörobilim ve eğitim teknolojileri gibi farklı disiplinlerle işbirliği yapılması önerilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Özel eğitim
• müzik eğitimi
• lisansüstü
• yüksek lisans
• doktora

Kaynakça

1. Adıyaman, S. E. (2020). Müzik eğitimi alan görme engelli öğrencilerin flüt eğitiminde karşılaştıkları sorunların incelenmesi (Tez No. 621126) [Yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
2. Akay, G. (2023). Müzik öğretmenlerinin özel eğitim alanında yeterlikleri ve kendilerinden beklenilenlere ilişkin görüşleri (Tez No. 834622) [Yüksek lisans tezi, Afyon Kocatepe Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
3. Akıncı, M. Ş. (2017). Müzik öğretmenlerinin özel gereksinimli öğrencilerle müzik uygulamalarına ilişkin özyeterlik algıları (Tez No. 477065) [Doktora tezi, Abant İzzet Baysal Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
4. Akkoyunoğlu, Ö. (2019). Müzik öğretmenlerinin bireyselleştirilmiş eğitim programı hazırlamada karşılaştıkları güçlüklerin belirlenmesi ve kaynaştırma uygulamalarına ilişkin görüşlerinin incelenmesi (Tez No. 606596) [Yüksek lisans tezi, Atatürk Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
5. Akpınar, H. (2012). Görme engellilerde Braille işaret sistemi ve müzik eğitiminde kullanılabilirliği (Tez No. 319679) [Yüksek lisans tezi, Atatürk Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
6. Aksoy, M. G. (2022). Özel eğitim meslek okullarındaki müzik eğitimi uygulamaları ve müzik öğretmenlerinin karşılaştıkları sorunların değerlendirilmesi (Ege Bölgesi örneği) (Tez No. 799968) [Yüksek lisans tezi, Bursa Uludağ Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
7. Aktürk, İ. (2023) Otizmli bireylerin müzik eğitimleri ve sahne performansları sürecinde yaşadıkları olayların betimlenmesi (Tez No. 813029) [Yüksek lisans tezi, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
8. Alpaslan, A. (2024). Görme engelliler için geliştirilen Türk Müziği nota yazım programının değerlendirilmesi (Tez No. 887434) [Yüksek lisans tezi, Ankara Müzik ve Güzel Sanatlar Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.

9. Altıncıoğlu, R. E. (2023). Müziğin otizmli bireylerin akademik başarılarına ve sosyalleşme süreçlerine etkileri: İZOT İzmir Otizm Orkestrası ve Korosu örnek olayı (Tez No. 795151) [Yüksek lisans tezi, Afyon Kocatepe Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
10. Arslan, C. (2022). Türkiye’de bulunan işitme engelliler ortaokullarında müzik eğitimi ve karşılaşılan temel sorunlar (Tez No. 749308) [Yüksek lisans tezi, Çankırı Karatekin Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
11. Arslan, E. (2024). Güzel sanatlar liselerindeki görme engelli öğrencilerin başlangıç keman eğitiminde karşılaştıkları zorluklar (Tez No. 865685) [Yüksek lisans tezi, Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
12. Avcı, B. (2013). Müzik topluluklarındaki bireylerin grup içindeki rollerinin, müzikal başarı üzerindeki etkisi. Folklor/Edebiyat, 19(74), 199-215.
13. Ayaz, B. (2020). Görme engelliler için müziksel okumaya yönelik Braille tabanlı donanımsal arayüz tasarımı (Tez No. 647561) [Yüksek lisans tezi, Yıldız Teknik Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
14. Bağı, H. (2022). Otizm spektrum bozukluğu olan bireyde müzik eğitiminin etkisi (Tez No. 718968) [Yüksek lisans tezi, Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
15. Başar, Ş. (2016). 6-12 yaş orta- ağır zihinsel geriliği olan çocuklarda ses, ritim ve hareket uygulamaları (Tez No. 436981) [Yüksek lisans tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
16. Başar, Ş. (2024). Disleksili çocukların akıcı okuma becerisini geliştirmede makamsal çeşni ve usullerle desteklenmiş çevrimiçi ve/veya yüz yüze uygulanabilen müdahale programının etkililiği (Tez No. 845024) [Doktora tezi, Marmara Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
17. Başyiğit, G. (2022). Otizm tanısı konmuş çocukların iletişim becerilerinin gelişimine alternatif iletişim sistemleri ile desteklenmiş müzik çalışmalarının etkisi (Tez No. 745900) [Yüksek lisans tezi, İstanbul Okan Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
18. Baydağ, C. (2013). Görme engelli bireylerin sosyalleşme sürecinde verilen müzik eğitiminin, müzikal motivasyon, müziksel ilgi ve müzik yaşantılarına etkisi (Tez No. 350002) [Yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
19. Baydağ, C. (2020). Engelli bireylerin gelişim özelliklerinde müzik eğitiminin önemi. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, 10(1), 1-7.
20. Berrakçay, O. (2008). Müziğin bir yaygın gelişimsel bozukluk tipi olan otizmde ortaya çıkan problemli davranışlar üzerindeki etkisi: Ritim uygulaması çerçevesinde 4 örnek olay (Tez No. 219788) [Yüksek lisans tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
21. Canen, L. (2017). İşitme engellilere bas frekansların titreşimleri ile ritim öğretim metodu (Tez No. 464605) [Yüksek lisans tezi, Haliç Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
22. Cansöz, F. (2013). Keman eğitiminin özel öğrenme güçlüğü çeken çoçuklarda davranış sorunlarına etkileri (Tez No. 345448) [Yüksek lisans tezi, Afyon Kocatepe Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
23. Ceylan, A. D. (2023). Ritim eğitiminin özgül öğrenme güçlüğü tanılı diskalkulik çocukların ritmik sayma becerilerine etkisi (Tez No. 793261) [Doktora tezi, Gazi Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
24. Ceylan, F. (2012). Okul öncesi dönem işitme engellilerde müzik eğitimi ile çocukların gelişim özellikleri üzerine terapötik bir çalışma (Tez No. 320402) [Yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
25. Çağlarca, E. (2019). Eğitim sürecinde müziğin görme engelli öğrencilerin kaygı durumları üzerindeki etkisi (Tez No. 646867) [Yüksek lisans tezi, İstanbul Okan Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
26. Çakır Doğan, C. (2011). Türkiye’deki ilköğretim düzeyindeki eğitilebilir zihinsel engelliler için müzik eğitiminin durumu ve öğretim programı model önerisi (Tez No. 290572) [Yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
27. Çelebioğlu, M. O. (2023). Özel eğitim öğretmenlerinin özel gereksinimli çocukların eğitiminde müzik terapinin kullanılması hakkındaki bilgi ve görüşleri (Tez No. 799019) [Yüksek lisans tezi, Mersin Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
28. Çelik, P. (2014). Türkiye’de ve Avrupa’da 2000-2013 tarihleri arasında özel gereksinimli çocuklarla ilgili yapılmış olan müzik eğitimi çalışmalarının değerlendirilmesi (Tez No. 371141) [Yüksek lisans tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
29. Çelik Demiray, P. (2021). Otizm spektrum bozukluğu olan çocukların piyanoda el pozisyonlarını destekleme amacıyla tasarlanan aparatın piyano eğitimine etkisi (Tez No. 627108) [Doktora tezi, Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
30. Dağhan, B. (2023). Güzel sanatlar lisesi müzik öğretmenlerinin kaynaştırma öğrencileriyle yürütülen çalgı derslerine ilişkin görüşleri (Tez No. 807325) [Yüksek lisans tezi, Ankara Müzik ve Güzel Sanatlar Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
31. Dedeoğlu, S. (2018). Özel eğitimde müzik alanına ilişkin yapılmış olan bilimsel çalışmaların içerik analizi (Tez No. 528476) [Yüksek lisans tezi, Necmettin Erbakan Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
32. Demirci, Z. F. (2012). Türkiye’de görme engelliler ortaokullarında öğretmen görüşlerine göre müzik dersi kazanımlarının gerçekleşebilme durumu (Tez No. 331677) [Yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
33. Deniz, A. A. (2021). Ortaokul kaynaştırma öğrencilerine yönelik yürütülen müzik eğitiminde karşılaşılan sorunlar ve yöntem arayışları (Tez No. 675256) [Yüksek lisans tezi, Atatürk Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
34. Devito, D. (2006). The communicative function of behavioral responses to music by public school students with autism spectrum disorder [Doctoral dissertation, University of Florida]. https://ufdc.ufl.edu/UFE0013721/00001/pdf
35. Dilsiz, Z. (2017). Görme engelli ilköğretim okullarında müzik dersi sürecine ilişkin öğretmen görüşleri (Tez No. 461470) [Yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
36. Dönmez, O. (2024). Özel eğitim uygulama okullarında uygulanan müzik ve oyun dersi öğretim programının değerlendirilmesi (Tez No. 925917) [Yüksek lisans tezi, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
37. Eker, S. (2003). Eğitim uygulama okullarında çalışan müzik öğretmenlerinin müzik derslerinde karşılaştığı sorunlar (Tez No. 137465) [Yüksek lisans tezi, Karadeniz Teknik Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
38. Erdem, A. (2024). Özel gereksinimli öğrenciler için müzik ve oyun dersine yönelik dijital materyal tasarımı (Tez No. 865050) [Doktora tezi, Gazi Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
39. Eren, B. (2012). Orff yaklaşımına göre hazırlanan müzik etkinlikleri içinde ipucunun giderek azaltılması yöntemi ile yapılan gömülü öğretimin otistik çocuklara kavram öğretmedeki etkililiği (Tez No. 298543) [Doktora tezi, Marmara Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
40. Ergül, E. (2023). Otizm ve müziğe ilişkin meta sentez çalışması (Tez No. 815334) [Yüksek lisans tezi, Kırıkkale Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
41. Erten, N. (2010). İşitme engelli koklear implant kullanıcısı çocukların [re]habilitasyonunda müziğin pragmatik kullanımı (Tez No. 293234) [Yüksek lisans tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
42. Eyüpoğlu, G. (2019). Özel eğitim kurumlarında görev yapan müzik öğretmenlerinin bu kurumlardaki müzik eğitimine ve öğrencilere yönelik tutumlarının incelenmesi (Tez No. 538535) [Yüksek lisans tezi, Trabzon Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
43. Geboloğlu, B. (2016). Otizm spektrum bozukluğu olan bireylere sosyal beceri kazandırmada sosyal öykü ve müzikli sosyal öykü uygulamalarının etkililik ve verimliliklerinin karşılaştırılması (Tez No. 430669) [Doktora tezi, Necmettin Erbakan Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
44. Göksel, R. ve Uslu, M. E. (2025). Otizmli öğrencilerin veli ve öğretmenlerinin eğitsel oyun destekli müzik eğitimine ilişkin görüşlerinin değerlendirilmesi. The Journal of Academic Social Science, 13(161), 491-504. http://dx.doi.org/10.29228/ASOS.79984
45. Göktaş, Y. E. (2024). Özel eğitim uygulama (III. kademe) okullarında kullanılan müzik ders kitabının içerik bakımından incelenmesi ve öğretmen görüşlerine dayalı olarak değerlendirilmesi (Tez No. 894158) [Yüksek lisans tezi, İnönü Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
46. Gündüz, K. (2019). Ortaokul düzeyinde öğrenim gören özel gereksinimli çocuklarda müzikli materyallerin ilkokumaya ve müziksel gelişime etkisi (Tez No. 601554) [Yüksek lisans tezi, Kırıkkale Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
47. Güven, E. (2011). Kaynaştırma uygulamasının yapıldığı sınıflarda işbirlikli öğrenmenin müzik öğretimi üzerindeki etkileri (Tez No. 279776) [Doktora tezi, Gazi Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
48. Güven, E. ve Tufan, E. (2010). Kaynaştırma sınıflarında işbirlikli öğrenme yöntemi ile müzik dersleri. Journal of Uludag University Faculty of Education, 23(2), 557-573.
49. İlter Uslu, H. (2022). Başlangıç piyano metotlarındaki temel kavramların görme engelli bireylere QR kod yoluyla öğretimi (Tez No. 778673) [Yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
50. İncesu, C. (2024). Eğitim almakta olan özel gereksinimli bireylerin müzik eğitimlerinin incelenmesi (Tez No. 862704) [Yüksek lisans tezi, Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
51. Kaleci, Z. (2017). Zihinsel yetersizlik gösteren bireylerin Orff çalgıları yolu ile müzik becerileri öğretimi üzerine bir inceleme (Tez No. 463328) [Yüksek lisans tezi, İnönü Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
52. Kalkan, A. B. (2024). Müzik öğretmenlerinin kaynaştırma eğitimine yönelik öz yeterlik düzeylerinin incelenmesi (Tez No. 859562) [Yüksek lisans tezi, Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
53. Kalkan, A. B. ve Soycan, M. (2021). Özel gereksinimli bireyler ve müzik eğitimi konulu çalışmaların incelenmesi. İdil, 10(87), 1689-1700. https://doi.org/10.7816/idil-10-87-1
54. Kalyoncu, N. ve Akıncı, M. Ş. (2014). Zihinsel engelli çocukların müzik eğitiminde temel aktivite alanları. Özel eğitimde sanatsal etkinlikler içinde (s. 1-4). Eğiten Kitap.
55. Kara, S. (2019). Özel eğitim öğretmenlerinin özel eğitim süreçlerinde müzik eğitimi entegrasyonuna ilişkin görüşlerinin incelenmesi (Tez No. 561103) [Yüksek lisans tezi, Necmettin Erbakan Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
56. Karabey, R. (2024) Türkiye’de 2000-2024 yılları arasında yayımlanmış, otizm spektrum bozukluğu ve müzik eğitimi konulu çalışmaların incelenmesi (Tez No. 915290) [Yüksek lisans tezi, Sivas Cumhuriyet Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
57. Karaca, A. (2021). Renklerle müzik öğretiminin işitme engelliler ortaokulunda okuyan öğrencilere melodika kullanarak uzaktan öğretim yoluyla uygulanabilirliği (Yılmaz Balaban İşitme Engelliler Ortaokulu örneği) (Tez No. 660468) [Yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
58. Karadayı, U. S. (2019). Başlangıç piyano öğretim sisteminin kaynaştırma öğrecileri üzerinde etkililiğinin incelenmesi (Tez No. 583532) [Yüksek lisans tezi, Atatürk Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
59. Karagöz, M. (2019). Ritim içerikli müziksel uygulamaların orta ve ağır düzey zihinsel engelli bireylerin davranışları üzerindeki etkileri (Tez No. 576358) [Yüksek lisans tezi, İnönü Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
60. Karakuş, O. (2024). Müzik eğitiminin otizm spektrum bozukluğu olan çocukların sosyal becerileri üzerindeki etkisi (Tez No. 914783) [Doktora tezi, Gazi Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
61. Karaman, N. A. (2016). Görme engelliler okullarında çalışan müzik öğretmenlerinin müzik dersi öğretim programının ve ders içi etkinliklerin uygulanışına ilişkin görüşleri (Adana ili örneği) (Tez No. 429434) [Yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
62. Karataş Bezdüz, R. (1996). Eğitilebilir “zihinsel engelli” çocuklar ilkokul müzik dersi öğretim programının incelenmesi ve değerlendirilmesi (Tez No. 55082) [Yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
63. Karşıyakalı, D. M. (2011). Otistik bir öğrenciye adı söylenen çalgıyı gösterebilme öğretiminde eşzamanlı ipucuyla öğretimin etkililiği (Tez No. 298565) [Yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
64. Karşıyakalı, D. M. (2020). Orff yaklaşımı ile birlikte sunulan sosyal öykü uygulamalarının gelişimsel yetersizliği olan çocuklara müzikal beceri kazandırmada etkililiği (Tez No. 643612) [Doktora tezi, Marmara Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
65. Kılıç, Y. (2019). Orff yaklaşımı ile hazırlanan müzik etkinliklerinin otizm spektrum bozukluğu olan öğrencilere öğretiminde eş zamanlı ipucuyla öğretimin etkililiği (Tez No. 560445) [Yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
66. Kırşehirli, M. (2011). Zihin engelli çocuklara özbakım becerilerinin şarkı yoluyla öğretilmesi (Tez No. 304291) [Yüksek lisans tezi, Abant İzzet Baysal Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
67. Kurt, G. (2007). Zihinsel engelli çocuklarda müzik dinlemenin öğrenme üzerindeki etkisi (Tez No. 217692) [Yüksek lisans tezi, Maltepe Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
68. Kutlu, M. (2018). Ortaokullar ve özel eğitim uygulama okullarında görev yapan müzik öğretmenlerinin özel eğitime ihtiyacı olan öğrencilere ilişkin görüşleri (Tez No. 514400) [Yüksek lisans tezi, Karadeniz Teknik Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
69. Küyükoğlu, A. (2022). Özel eğitim müzik derslerine yönelik öğretmen görüşlerinin incelenmesi (Tez No. 761173) [Yüksek lisans tezi, Ondokuz Mayıs Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
70. Malkoç, T. ve Bağcı, H. (Eds.). (2022). Bütünleştirici eğitimde özel gereksinimli çocuklar için müzik eğitimi. Akademisyen Kitabevi.
71. Meyancı, A. (2024). Özel eğitim müzik ders kitaplarının değerler eğitimi açısından incelenmesi (Tez No. 900846) [Yüksek lisans tezi, Sivas Cumhuriyet Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
72. Nordoff, P. ve Robbins, C. (2004). Therapy in music for handicapped child. Publishers.
73. Odabaş, E. (2024). Zihinsel yetersizliği olan öğrencilerin müzikal becerilerine ilişkin profillerinin incelenmesi (Tez No. 928924) [Doktora tezi, Ondokuz Mayıs Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
74. Onay, E. (2024). Okul öncesi kaynaştırma sınıflarında müzik etkinliklerinin kullanım durumu ve çocukların kavram gelişimleri ile akran kabullerinin incelenmesi (Tez No. 866537) [Yüksek lisans tezi, Trakya Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
75. Orar, N. I. (2024). Hafif düzeyde zihinsel yetersizliğe sahip öğrencilerin şarkı söylemeye yönelik güdü düzeylerinin incelenmesi (Tez No. 866336) [Yüksek lisans tezi, Ondokuz Mayıs Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
76. Oyman Özorak, Ö. (2019). Çocuk şarkılarının otizimli çocuklardaki konuşma problemlerine etkileri (Tez No. 585531) [Yüksek lisans tezi, Afyon Kocatepe Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
77. Önal, O. (2010). Otistik çocuklarda müzik eğitimi (Tez No. 308597) [Yüksek lisans tezi, Kırıkkale Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
78. Öner, A. K. (2006). Müziğin öğrenme güçlüğü çeken çocukların duyarlılıklarına etkisi (Tez No. 189296) [Yüksek lisans tezi, Selçuk Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
79. Öner, A. K. (2014). Açık anlatım yönteminin hafif düzeyde öğrenme güçlüğüne sahip öğrencilerin müzik dersindeki ritmik beceri eğitimine etkisinin analizi (Tez No. 383620) [Doktora tezi, Necmettin Erbakan Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
80. Öz, B. (2019). Türkiye’de görme engelli öğrencilerin müzik eğitiminde karşılaştıkları sorunlar ile ilgili öğrenci görüşleri (Tez No. 552174) [Yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
81. Özdamar, S. Z. (2024). Profesyonel müzik stüdyosu kayıtlarında otizmli yeteneklerin icra pratiklerinin incelenmesi (Tez No. 885191) [Yüksek lisans tezi, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
82. Özdemir, E. (2021). Özel eğitim uygulama okullarında çalışan müzik öğretmenlerinin mesleki yaşantılarında karşılaştıkları güçlükler (Tez No. 699309) [Yüksek lisans tezi, Bursa Uludağ Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
83. Özeke, E. (1998). The effects of music enrichment program on the academic and social development of children with mild mental disabilities (Tez No. 73009) [Yüksek lisans tezi, Orta Doğu Teknik Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
84. Özel, B. (2018). Amerika Birleşik Devletleri’ndeki görme engellilerin müzik eğitiminde Braille nota sisteminin kullanımı ve Türkiye’deki durumun incelenmesi (Tez No. 533434) [Yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
85. Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği. (2012, 18 Mayıs). Resmi Gazete (Sayı: 28296). https://ookgm.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2018_07/05112207_YZEL_EYYTYM_KURUMLARI_YYNETMELYYY_05.07.2018.pdf
86. Öziskender Flinn, G. (2020). Hareket ve oyun temelli yapılan müzik eğitiminin zihinsel yetersizlikten etkilenmiş öğrencilerin müzikal becerilerine etkisi (Tez No. 634183) [Doktora tezi, Ondokuz Mayıs Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
87. Özsağır, A. (2017). Dini musiki uygulamalarının hafif zihinsel engelli çocukların öz saygısına olan etkisi (Tez No. 476966) [Yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
88. Özsökmen, A. (2019). Görme engelli öğrencisi olan konservatuvar eğitimcilerinin eğitim sürecine ilişkin görüşlerinin betimlenmesi (Tez No. 585311) [Yüksek lisans tezi, Afyon Kocatepe Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
89. Öztaş, S. (2023). Orta ve ağır derece zihinsel engellilerde müzik etkinlik uygulamalarına yönelik öğretmen görüşleri (Tez No. 835561) [Yüksek lisans tezi, İnönü Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
90. Öztürk, S. M. (2022). Zihinsel yetersizliği olan bireylerde şarkı öğretiminin konuşma becerilerine etkisi (Tez No. 772151) [Doktora tezi, İnönü Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
91. Pektaş, S. (2019). Müzikal etkinliklere dönüştürülmüş sosyal öykü uygulamalarının gelişimsel yetersizliği olan çocuklara sosyal beceri öğretiminde etkililiği (Tez No. 547000) [Doktora tezi, İnönü Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
92. Sağırkaya, B. (2020). Özel eğitim öğretmenlerinin pedagojik müzik terapi tekniklerini uygulama durumları (Tez No. 659551) [Doktora tezi, Necmettin Erbakan Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
93. Sarıçiftçi, S. (2019). Özel eğitim okullarında görev yapan müzik öğretmenlerinin mesleki doyumlarının ve mesleki tükenmişlik düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi (Tez No. 570432) [Yüksek lisans tezi, Pamukkale Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
94. Satılmış, Ö. (2019). Üniversitelerde mesleki müzik eğitimi alan görme engellilerde piyano eğitiminde karşılaşılan sorunlar (Ankara ili örneği) (Tez No. 590029) [Yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
95. Sipahi, S. (2022). Türkiye’de otizm spektrum bozukluğu olan ve müzik eğitimi alan öğrencilerin karşılaştığı sorunlara yönelik eğitimci ve aile görüşleri (Tez No. 735152) [Yüksek lisans tezi, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
96. Solunay, M. C. (2025). Özel eğitim uygulama okullarındaki müzik ve oyun dersinin öğrenciler üzerindeki etkileri (Tez No. 914537) [Yüksek lisans tezi, Necmettin Erbakan Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
97. Sönmez, A. (2017). Kaynaştırma öğrencilerine uygulanan müzik eğitimine ilişkin müzik öğretmenlerinin görüşleri (Tez No. 477472) [Yüksek lisans tezi, Kırıkkale Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
98. Şahin, S. (2023). Müzik eğitimi anabilim dalı öğretim elemanlarının engelli öğrencilere yönelik görüşleri (Tez No. 817909) [Yüksek lisans tezi, Balıkesir Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
99. Şentürk, O. (2024). Görme engelliler okullarındaki müzik dersi kazanımlarının ve derslerde yaşanan sorunların öğretmen görüşlerine göre incelenmesi (Tez No. 903367) [Yüksek lisans tezi, Atatürk Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
100. Taluy, T. (2020). Müzik eğitimi yoluyla otizmli bireylerin melodik ve ritmik duyma becerilerinin geliştirilmesi üzerine bir eylem araştırması (Tez No. 651376) [Yüksek lisans tezi, Erciyes Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
101. Tangüner, S. (2023). İşitme engelli bireylerde ritimsel beceri geliştirmenin pragmatik etkileri (Tez No. 822001) [Yüksek lisans tezi, Batman Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
102. Tatlı, B. (2023). Müziğin 07-18 yaş arası Otizm Spektrum Bozukluğu tanısı alan çocuklar üzerindeki etkisi (Tez No. 787286) [Yüksek lisans tezi, İstanbul Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
103. Tekeli, B. (2019). Erişilebilir ve yardımcı müzik teknolojilerinin kullanılabilirliğine ilişkin bir araştırma (Engelli bireyler örneği) (Tez No. 574675) [Doktora tezi, Gazi Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
104. Tekgül, E. (2015). Özel eğitim sınıfı bulunan ortaokullardaki müzik öğretmenlerinin müzik öğretim programı ve uygulanışına ilişkin görüşleri (Ankara ili örneği) (Tez No. 397397) [Yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
105. Toyran, H. (2021). Mesleki müzik eğitimi alan görme engelli öğrencilerin materyal sorunları ve Lavignac 2C Solfej Kitabının Braille Alfabesiyle yazım örneği (Tez No. 678910) [Yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
106. Turan, D. (2006). Özel eğitimde müzikten yararlanmada karşılaşılan sorunlarla ilgili öğretmen görüşlerinin incelenmesi (Tez No. 188751) [Yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
107. Urhan, Ö. Z. (2024). Görme engelli bireylerin Türk müziği usûl öğrenim sürecinde yeni bir yaklaşım: TMUBİS (Tez No. 893883) [Sanatta yeterlik tezi, Ondokuz Mayıs Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
108. Ültay, E., Akyurt, H. ve Ültay, N. (2021). Sosyal bilimlerde betimsel içerik analizi. IBAD Sosyal Bilimler Dergisi, (10), 188-201. https://doi.org/10.21733/ibad.871703
109. Ünal, V. (2021). Türkiye’de engellilik yaklaşımlarının sosyal politika açısından değerlendirilmesi. Cumhuriyet Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 45(2), 235-258.
110. Ünver, R. S. (2021). Özel eğitim uygulama okulları ikinci kademede yürütülen müzik ve oyun dersinin işlenişinin incelenmesi (Ankara ili örneği) (Tez No. 670109) [Yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
111. Varış, Y. A. ve Hekim, M. M. (2017). Özel gereksinimli bireyler ve müzik eğitimi. Gazi Eğitim Bilimleri Dergisi, 3(3), 29-42.
112. Yaman, T. (2024). Özel eğitim ihtiyacı olan çocuklarda müziğin terapötik etkisi (Tez No. 870146) [Yüksek lisans tezi, Ardahan Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
113. Yaymak, U. (2015). Milli Eğitim Bakanlığına bağlı işitme engelli ilköğretim okullarındaki müzik eğitiminde kullanılan yöntemler üzerine bir inceleme (Tez No. 407625) [Yüksek lisans tezi, Cumhuriyet Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
114. Yazar, B. (2021). Türkiye’deki müzik öğretmeni yetiştiren kurumlarda eğitim alan görme engellilerin müzik eğitimi sürecine ilişkin eğitimci ve öğrenci görüşleri (Tez No. 663571) [Yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
115. Yazar, İ. U. (2023). 6-11 yaş otizmli çocuklarda müzikli ses ve sözcük üretiminin iletişim ve dil gelişimine etkisi ile ilgili müzik terapi ve yöntemleri (Tez No. 798017) [Sanatta yeterlik tezi, İstanbul Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
116. Yazğılı, D. ve Karaçil Cerit, V. (2023). Özel gereksinimli bireylerin bilişsel ve duygusal gelişiminde müziğin olumlu etkileri. İdil, (111), 1838-1846.
117. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2013). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (9. bs.). Seçkin Yayıncılık.
118. Yılma, G. (2010). Eğitilebilir zihinsel engelli çocuklarda müziksel algının ölçülmesi ve değerlendirilmesi (Tez No. 387936) [Yüksek lisans tezi, İnönü Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
119. Yılma Şakalar, G. (2017). Türkiye’de eğitilebilir zihinsel engelli çocukların özel eğitim müzik derslerinde kullanılabilecek bir bilgisayar destekli müzik ders modülü tasarımı (İstanbul örneği) (Tez No. 464533) [Doktora tezi, Yıldız Teknik Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
120. Yılmaz, A. T. (2024). Görme engellilerin halk müziği eğitiminde karşılaştıkları sorunlar ve Türkülerle Anadolu Bağlama Repertuvarı-1 kitabının Braille alfabesi ile yazımı (Tez No. 870147) [Yüksek lisans tezi, Ardahan Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.