Taksim icrasına yönelik tutumların konservatuvar öğrencileri örneğinde incelenmesi

Öz

Konservatuvar öğrencileri örneğinde, taksim icrasına yönelik tutumları etkileyen çeşitli değişkenlerin incelendiği bu makalede, nicel araştırma yöntemine ve tarama modeline başvurulmuştur. 2023-2024 eğitim-öğretim yılında Türkiye’deki devlet konservatuvarlarında Türk müziği alanında eğitim alan konservatuvar öğrencileri, araştırmanın çalışma grubunu oluşturmuştur. Türkiye’nin çeşitli bölgelerinde bulunan, vurmalı çalgılar dışındaki Türk sanat müziği enstrümanlarını icra eden 3. ve 4. sınıf öğrencilerinin yer aldığı 18 devlet konservatuvarı, basit tesadüfi örnekleme yöntemi ile belirlenmiştir. Araştırmaya, 118’i kadın, 114’ü erkek, toplam 232 öğrenci katılmıştır. Araştırmada, öğrencilerin demografik özelliklerine ilişkin verileri toplamak amacıyla araştırmacı tarafından oluşturulan bilgi formundan yararlanılmış; ayrıca, konservatuvar öğrencilerinin taksim icra etmeye yönelik tutumlarını belirlemeye yönelik olarak Keklik Kal (2020) tarafından geçerliği ve güvenilirliği kanıtlanmış (α=0,919) tutum ölçeği kullanılmıştır. Bu araştırmada kullanılan ölçeğin güvenilirlik katsayısı ise α=0,799 olarak hesaplanmıştır. Araştırmada elde edilen bulgular, öğrencilerin taksim icra etmeye yönelik tutumlarının yüksek düzeyde olduğunu ortaya koymaktadır. Bununla birlikte, bireysel çalgılarına günlük çalışma sürelerine, bireysel çalgılarıyla gün içinde taksim dinleme sürelerine ve makam bilgilerini geliştirmek amacıyla gün içinde geçirdikleri çalışma sürelerine göre TİEYT puan ortalamalarında anlamlı farklar görüldüğü; ancak mezun olunan lise türüne ve bireysel çalgılarını çalma sürelerine ve bireysel çalgılarına uygun çalışma ortamı bulma durumuna göre anlamlı bir farkın gözlenmediği belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• konservatuvar öğrencisi
• taksim
• tutum
• tutum ölçeği

An examination of attitudes toward taksim performance: the case of conservatory students

Öz

This study investigates various factors influencing conservatory students’ attitudes toward taksim performance. In the research, quantiative research approach with a survey model was employed. The study group consisted conservatory students receiving Turkish music education at state conservatories in Turkey during the 2023-2024 academic year. Eighteen state conservatories located in various regions of Turkey, comprising 3rd and 4th-year students who play Turkish classical music instruments, were selected through a simple random sampling method. Altogether, 232 students were included in the reseach, of whom 118 were female and 114 were male. Data were collected through a personal information form developed by the researcher, along with the attitude scale toward performing taksim in Turkish music, developed by Keklik Kal (2020), whose validity and reliability had previously been established (α=0,919). The reliability measure of scale applied in this research was recalculated as α=0,799. Findings revealed that students generally exhibited a high level of positive attitude towards taksim performance. Statistically, significant differences in TİEYT score were found based on students’ daily individual practice time, the amount of time spent listening to taksim performances during the day and the time they allocated to improving their theoretical knowledge of makam. However, no significant differences were observed with respect to the type of high school graduated from, the number of years spent playing their instruments, or access to a suitable practice environment for their individual instruments.

Anahtar Kelimeler

• conservatory student
• improvisation
• attitude
• attitude scale

Kaynakça

1. Akbulut, E. (2013). Eğitim fakültesi müzik eğitimi anabilim dalı “bireysel çalgı” dersi hedeflerinin gerçekleşme düzeylerine ilişkin 3. ve 4. sınıf öğrencilerinin görüşleri açısından bir değerlendirme. Kastamonu Eğitim Fakültesi Dergisi, 21(1), 57-68.
2. Akdoğu, O. (1989). Taksim nedir nasıl yapılır (1. bs.). İhlas A.Ş. İzmir Tesisleri.
3. Akdoğu, Ö. (1996). Türk Müziği’nde türler ve biçimler (1. bs.). Ege Üniversitesi Basımevi.
4. Allport, G. W. (1935). Attitudes. C. M. Murchison (Ed.), Handbook of social psychology içinde (s. 798-844). Clark University Press.
5. Alpar, R. (2013). Uygulamalı çok değişkenli istatistiksel yöntemler (4. bs.). Detay Yayıncılık.
6. Ataman, Ö. G. (2016). Müzik öğretmeni adaylarının bireysel çalgı derslerine yönelik tutumlarının incelenmesi. Akademik Bakış Uluslararası Hakemli Sosyal Bilimler Dergisi, (54), 405-417.
7. Avcıoğlu, S. ve Şen, Y. (2020). Mesleki müzik eğitimi alan öğrencilerin bireysel çalgı dersine ilişkin tutumlarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 13(70), 801-821. https://doi.org/10.17719/jisr.2020.4136
8. Bayrakçı, C. (2019). Güzel sanatlar fakültelerinde müzik eğitimi alan öğrencilerin geleneksel Türk müziği derslerine yönelik tutum ve öz-yeterlik algılarının incelenmesi (Tez No. 583939) [Yüksek lisans tezi, Atatürk Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.

9. Büyüköztürk, Ş. (2010). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı (31. bs.). Pegem Akademi Yayınları.
10. Çalhan, N. ve Yokuş, H. (2023). Türk sanat müziği çalgı eğitimi alan öğrencilerin taksim yapmaya yönelik tutumlarının incelenmesi. Eurasian Journal of Music and Dance, (21), 50-66. https://doi.org/10.31722/ejmd.1093623
11. Çaylak, D. G. (2022). Müzik eğitimi ana bilim dallarında öğrenim gören öğrencilerin bireysel çalgı dersine yönelik akademik motivasyon ve tutumlarının incelenmesi (Tez No. 758817) [Yüksek lisans tezi, Pamukkale Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
12. Çiftçi, H. E. ve Erim, A. (2022). Müzik öğretmeni adaylarının çalgı çalışma taktiklerinin çeşitli değişkenlere göre incelenmesi. Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 9(1), 236-252. https://doi.org/10.21666/muefd.901451
13. Çini, S. (2025). Bireysel çalgı kanun eğitimi alan öğrencilerin taksim yapmaya yönelik tutumların incelenmesi. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, 14(2), 624-637. https://doi.org/10.7884/teke.1636007
14. Engür, D., Gül, G., Çeliktaş, H. ve Özer, N. (2018). Müzik öğretmeni adaylarının çalgı dersi tutumları ile başarı yönelimlerinin bazı değişkenlere göre incelenmesi. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(2), 1442-1453. https://doi.org/10.29299/kefad.2018.19.02.010
15. Erden Topoglu, E. (2022). Müzik öğretmeni adaylarının bireysel çalgı çalışma alışkanlıkları (Aydın Adnan Menderes Üniversitesi örneği). Trakya Eğitim Dergisi, 12(3), 1844-1858. https://doi.org/10.24315/tred.1136904
16. Geboloğlu, B. (2010). Türk müziği eğitimi veren devlet konservatuvarları ile eğitim fakültelerinde uygulanan başlangıç keman öğretiminin karşılaştırmalı analizi (Tez No. 265755) [Yüksek lisans tezi, Erciyes Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
17. Gergin, Z. (2010). Bireysel çalgı I dersine ilişkin öğrenci tutumlarının ve başarılarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi (Tez No. 263745) [Yüksek lisans tezi, Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
18. Hilgard, E. R., Atkinson, R. C. ve Atkinson, R. L. (1971). Introduction to psyochology (5. bs.). Harcourt Broce Jovanovich.
19. Hu, L. ve Bentler, P. M. (1999). Cutoff criteria for fit indexes in covariance structure analysis: Conventional criteria versus new alternatives. Structural Equation Modeling, 6(1), 1-55. https://doi.org/10.1080/10705519909540118
20. İnceoğlu, M. (2004). Tutum-algı-iletişim (1. bs.). Kesit Tanıtım Ltd. Şti. Cantekin Matbaası.
21. Kağıtçıbaşı, Ç. ve Cemalcılar, Z. (2017). Dünden bugüne insan ve insanlar - sosyal psikolojiye giriş (19. bs.). Evrim Yayınevi.
22. Karasar, N. (2005). Bilimsel araştırma yöntemi (15. bs.). Nobel Yayın Dağıtım.
23. Karasar, N. (2019). Bilimsel araştırma yöntemi: Kavramlar ilkeler teknikler (34. bs.). Nobel Yayın Dağıtım.
24. Kaya, İ. (2018). Güzel sanatlar eğitimi bölümü müzik eğitimi ana bilim dalı yaylı çalgılar öğrencilerinin çalgılarına yönelik tutumlarının çeşitli değişkenlerle incelenmesi (Tez No. 534713) [Yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
25. Kazazoğlu, İ. (2018). Vecihe Daryal’in kanun taksimlerinin tahlili (Tez No. 502717) [Doktora tezi, Gazi Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
26. Keklik Kal, F. (2020). Türk müziğinde taksim icra etmeye yönelik tutum ölçeğinin geliştirilmesi (Tez No. 621677) [Yüksek lisans tezi, Gaziosmanpaşa Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
27. Kement, Ö. (2018). Müzik öğretmeni adaylarının bireysel çalgı dersine yönelik çalgı çalışma alışkanlıklarının incelenmesi (Tez No. 516466) [Yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
28. Kline, R. B. (2011). Principles and practice of structural equation modeling (3. bs.). The Guilford Press.
29. Kolbaşı, G. (2019). Müzik öğretmenliği 1. sınıf öğrencilerinin bireysel çalgılarına çalışma alışkanlıklarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Afyon Kocatepe Üniversitesi Akademik Müzik Araştırmaları Dergisi, 5(9), 27-42. https://doi.org/10.5578/amrj.67930
30. Konakcı, N. (2010). Eğitim fakültesi güzel sanatlar eğitimi bölümü müzik eğitimi anabilim dalı öğrencilerinin bireysel çalgı eğitimi dersine yönelik tutumlarının incelenmesi (Tez No. 264110) [Yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
31. Krech, D. ve Cruthcfield R. S. (1980). Sosyal psikoloji (E. Güngör, Çev.; 3. bs.). Ötüken Yayınları.
32. Moray, E. (2003). Üniversite müzik öğrencilerinin çalgı çalışma tutum ve alışkanlıklarının incelenmesi (Tez No. 124928) [Yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
33. Önder, O. (2019). Müzik eğitimi anabilim dalı öğrencilerinin piyano ve armoni dersine yönelik tutumları ve armoni dersi başarı düzeylerinin çeşitli değişkenler bakımından incelenmesi (Tez No. 600077) [Yüksek lisans tezi, Ondokuz Mayıs Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
34. Özalp, M. N. (1992). Türk mûsikîsi beste formları (1. bs.). TRT Basım ve Yayım.
35. Özkan, İ. H. (1987). Türk mûsikîsi nazariyatı ve usûlleri kudüm velveleleri (3. bs.). Ötüken Neşriyat.
36. Özmenteş, S. (2007). Çalgı çalışma sürecinde özdüzenlemeli öğrenme ile duyuşsal özellikler ve performans düzeyi ilişkileri (Tez No. 211624) [Doktora tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
37. Özmenteş, S. ve Özmenteş, G. (2009). Çalgı çalışmaya ilişkin tutum, bireysel özellikler ve performans düzeyi ilişkileri. Kastamonu Education Journal, 17(1), 353-360.
38. Piji Küçük, D. ve Kar, H. (2021). Müzik öğretmeni adaylarının bireysel çalgı çalışma alışkanlıkları. Kesit Akademi Dergisi, 7(28), 402-432. https://doi.org/10.5578/amrj.67930
39. Schermelleh-Engel, K. ve Moosbrugger, H. (2003). Evaluating the fit of structural equation models: Tests of significance and descriptive goodness-of-fit measures. Methods of Psychological Research Online, 8(2), 23-74.
40. Şen, Y. (2011). Müzik öğretmenliği öğrencilerinin “Geleneksel Türk Müziği Dersleri”ne ilişkin tutumlarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi (Tez No. 290502) [Doktora tezi, Gazi Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
41. Taşpınar, M. (2016). Kuramdan uygulamaya öğretim ilke ve yöntemleri (9. bs.). Edge Akademi.
42. Uçan, A. (2005). Müzik eğitimi (3. bs.). Evrensel Müzikevi.
43. Uslu, M. (1998). Türkiye’de çalgı eğitiminin yaygınlaştırılması ve geliştirilmesi (Tez No. 78333) [Doktora tezi, Marmara Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
44. Yahya Kaçar, G. (2009). Türk mûsikîsi üzerine görüşler (analiz ve yorumlar) (1. bs.). Maya Akademi Yayınları.
45. Yazıcı, T. ve Kılıç, İ. (2015). Güzel sanatlar ve tasarım fakültesi ile konservatuvar öğrencilerinin müzik öğretmenliği mesleğine yönelik tutumları. İnönü Üniversitesi Sanat ve Tasarım Dergisi, 5(11), 79-88.
46. Yener, S. (2009, 23-25 Eylül). Türkiye’de güzel sanatlar fakülteleri müzik bölümleri müfredat programlarının karşılaştırmalı analizi [Sözlü bildiri sunumu]. 8. Ulusal Müzik Eğitimi Sempozyumu, Samsun.
47. Yöyen, E. (2020). Araştırma yöntemlerine giriş. F. Bal (Ed.), Psikologlar için SPSS uygulamaları ve araştırma yöntemleri içinde (s. 5-34). Nobel Yayınları.