An evaluation of ney lessons conducted in Turkish music education institutions in turkey based on instructors’ opinions

Yıl 2026, Cilt: 11 Sayı: 1, 45 - 58, 02.02.2026

Cengiz Atlan , Sibel Çelik

https://doi.org/10.31811/ojomus.1798916

Öz

The ney, one of the ancient and important instruments of Turkish music, holds significance in terms of both its traditional performance styles and the instrument’s unique characteristics. This study, conducted using a case study approach within qualitative research methods, aimed to examine the current state, content, methods, and techniques used in ney lessons at undergraduate Turkish music education institutions in Turkey, and to present the results. Based on the opinions of the instructors, it was concluded that the number of students in ney lessons is very low, that the teaching activities continue to be passed down through a traditional master-apprentice relationship, and that some methods from different sources are occasionally used. It was also observed that the “kız” and “mansur” harmonies are mostly used, although other ney harmonies are preferred in later stages. In activities related to listening in ney lessons, some educators preferred ney players who play in the traditional style, while others recommended listening to their own recordings, and some suggested listening to master musicians like Cemil Bey. In addition to the use of traditional teaching methods, the study also made suggestions for developing modern educational techniques and practices.

Anahtar Kelimeler

instrument education , music education , ney , Turkish music

Türkiye’de Türk müziği eğitimi verilen kurumlarda yürütülen ney derslerinin eğitmenlerin görüşleri doğrultusunda değerlendirilmesi

Öz

Türk müziğinin kadim ve önemli sazlarından biri olan ney eğitimi; neyin gerek geleneksel icra biçimleriyle gerekse sazın kendine has özellikleri bakımından önem teşkil etmektedir. Nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışmasının kullanılarak gerçekleştirildiği bu çalışmada; Türkiye’de lisans düzeyinde Türk müziği eğitimi verilen kurumlarda yürütülen ney derslerinin mevcut durumu, içeriği, kullanılan yöntem ve tekniklerinin incelenmesi ve sonuçlarının ortaya konulmasına çalışılmıştır. Öğretim elemanlarından alınan görüşler doğrultusunda, ney derslerinin öğrenci bazında sayılarının çok az olduğu, eğitim-öğretim faaliyetlerinin geleneksel bir yöntem olarak usta-çırak ilişkisiyle aktarılmaya devam ettiği, yer yer farklı kaynaklardan nadiren de olsa bazı metotlardan yararlanıldığı sonuçlarına ulaşılmıştır. Aynı zamanda çoğunlukla kız ve mansur ahenklerinin kullanıldığı ilerleyen dönemlerde ise diğer ney âhenklerinin de tercih edildiği görülmüştür. Ney derslerinde dinleme alanına yönelik olarak yapılan faaliyetlerde, bir kısım eğitimciler, geleneksel üslupta ney üfleyen neyzenleri tercih ederken, kimileri kendi kayıtlarını, bir kısmı da Cemil Bey gibi üstat müzisyenleri öğrencilere dinlemelerini tavsiye etmişlerdir. Çalışmada geleneksel öğretim yöntemlerinin kullanılmasının yanı sıra, modern eğitim öğretim teknikleri ve uygulamalarının da geliştirilmesine yönelik önerilerde bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

çalgı eğitimi , müzik eğitimi , ney , Türk müziği

Kaynakça

• Baltacı, A. (2017). Nitel veri analizinde Miles-Huberman modeli. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 3(1), 1-14.
• Creswell, J. W. ve Creswell, J. D. (2017). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches. Sage Publications.
• Dal, M. ve Yalçın, N. (2023). Neyin öğretmen çalgısı olarak yeri ve önemi. Eurasian Journal of Music and Dance, (21), 15-30. https://doi.org/10.31722/ejmd.1129035
• Duran, F. N. (2022). Ney sazı eğitiminde üslûp/tavır oluşturma ve icâzet süreci. İSTEM, (39), 139-156. https://doi.org/10.31591/istem.1134844
• Elliott, D. J. (Ed.). (2005). Praxial music education: Reflections and dialogues. Oxford University Press.
• Gerçek, İ. H. (2008). Geleneksel Türk sanat müziğinde meşk sisteminden notalı eğitim sistemine geçişle ilgili bazı düşünceler. Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, 15(38), 151-158.
• Kahyaoğlu, Y. (2021). Türk müziğinde meşk sistemi. İnönü Üniversitesi Kültür ve Sanat Dergisi, 7(1), 277-283. https://doi.org/10.22252/ijca.942571
• Kolukırık, K. (2014). Osmanlı Devleti’nde ilk resmî konservatuvar olan Dârülelhanda derleme ve yayım faaliyetleri. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, (35), 479-798. https://doi.org/10.21563/sutad.187106
• Köroğlu, G. N. (2022). Türk Müziği Devlet Konservatuvarları Ses Eğitimi bölümlerindeki ses ve çalgı eğitimi ders içeriklerinin incelenmesi. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20(1), 310-326. https://doi.org/10.18026/cbayarsos.1055995
• McMillan, J. H. (2000). Educational research: Fundamentals for the consumer. Addison Wesley Longman.
• Özenç, Y. Y. (2022). Eğitim araştırmalarında durum çalışması deseni nasıl kullanılır. Uluslararası Eğitimde Nitel Araştırmalarda Mükemmellik Arayışı Dergisi, 1(2), 57-67.
• Öztürk, L. (2024). Ney icrasında çarpma tekniği üzerine bir değerlendirme. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 13(2), 866-903. https://doi.org/10.15869/itobiad.1455311
• Polat, S. (2016). Türkiye’deki ses ve şan eğitiminin köken ve gelişimi üzerine. İnönü Üniversitesi Kültür ve Sanat Dergisi, 2(1), 1-11.
• Sahil, T., & Ersoydan, M. Y. (2025). Türk müziği devlet konservatuvarlarinin yapilanma biçimine ilişkin akademisyen görüşlerinin incelenmesi. Yegah Müzikoloji Dergisi, 8(2), 523-547. https://doi.org/10.51576/ymd.170144
• Somakcı, P. (2017). Osmanlı saraylarında uygulanan müzik eğitimi ve müzik kurumları. International Journal of Interdisciplinary and Intercultural Art, 2(2), 171-182. https://doi.org/10.29228/ijiia.2.22
• Topalak, Ş. (2013). Müzik eğitiminde çalgı eğitimi sorunlarının değerlendirilmesi. Sanat Eğitimi Dergisi, 1(2), 114-129. https://doi.org/10.7816/sed-01-02-08
• Yıldırım, A. (2022). Türk müziği devlet konservatuvarlarında ney sazının meslek çalgısı olarak tercih durumuna yönelik tespitler (Tez No. 740054) [Yüksek lisans tezi, İnönü Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
• Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2018). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (12. bs.). Seçkin.