Francis Poulenc: Klarnet ve Fagot Sonatı’nın form analizi ve icra teknikleri açısından değerlendirilmesi

Öz

Fransız besteci Francis Poulenc yaklaşık elli yılı aşkın süren bestecilik kariyeri süresince opera, orkestra, oda topluluğu, koro, piyano, org ve tek ses olmak üzere çeşitli vokal ve enstrümantal müzikler bestelemiş ve döneminin oldukça üretken bestecileri arasında yer almıştır. Araştırmada incelenecek olan Klarnet ve Fagot için Sonatı, bestecinin üflemeli çalgılar için yazdığı ilk dönem eserleri arasında yer almaktadır. Poulenc’in gençlik yıllarında yazdığı bu eser bestecinin eğlence müzikleri olarak adlandırdığı üç sonattan biridir. Eser ilk olarak 1922 yılında bestelenmiş, daha sonra 1945’te ise yeniden gözden geçirilerek revize edilmiştir. Hem biçimsel hem de üslup açısından neo-klasik anlayışı yansıtan bu eser, Poulenc’in erken dönem deneysel besteleme yaklaşımının önemli örneklerinden biri olarak değerlendirilmektedir. Üç bölümden oluşan eserin neredeyse başından sonuna kadar klarnet solo, fagot ise eşlik konumunda çalmaktadır. Bu araştırmada, bestecinin müzik yaşamı yazılı ve dijital kaynaklardan araştırılmış, Klarnet ve Fagot Sonatı’nın form ve armonik analizi kapsamlı bir şekilde yapılmıştır. Performans uygulaması gerçekleştirilen eserin icrasında yaşanılacağı düşünülen zorlayıcı kısımlar ise kısmen değerlendirilerek çözüm önerilerinde bulunulmuştur. Araştırmanın bu yönleriyle eserin, günümüz klarnet ve fagot icracılarına yeni bir bakış açısı kazandıracağı düşünülmüştür.

Anahtar Kelimeler

• fagot
• form analizi
• klarnet
• Poulenc
• sonat

Francis Poulenc: form analysis of Clarinet and Bassoon Sonata and its evaluation in terms of performance techniques

Öz

Francis Poulenc, a French composer, was renowned as one of the most prolific composers of the period with his various vocal and instrumental music compositions including the works of opera, orchestra, chamber, chorus, piano, organ and unison throughout his career lasting more than 50 years. The Clarinet and Bassoon Sonata, which will be explored in this study, is one of the earlier works composed by Poulenc in his youth for wind instruments and one of the three sonatas labeled as entertainment music works by the composer himself. The work was composed in 1922 and later revised in 1945. Reflecting neo-classical mentality both in form and style, this work is considered one of the outstanding examples of Poulenc’s early period experimental composing approach. It consists of three parts and is performed as clarinet solo accompanied with a Bassoon almost from the beginning to the end. Within the scope of the study, information regarding the musical life of the composer was achieved through written and digital documents and a comprehensive form and harmonic analysis of the Clarinet and Bassoon Sonata was done. In addition, performance practice of the work was carried out and potentially challenging parts were partially evaluated and some solutions were suggested accordingly. It is believed that the present study will bring a new perspective to today’s clarinet players and bassoonists.

Anahtar Kelimeler

• bassoon
• form analysis
• clarinet
• Poulenc
• sonata

Kaynakça

1. Aktüze, İ. (2007). Müziği okumak 4 (2. bs.). Pan Yayıncılık.
2. Baltacı, A. (2019). Nitel araştırma süreci: Nitel bir araştırma nasıl yapılır?. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5(2), 368-388. https://doi.org/10.31592/aeusbed.598299
3. Deutsche Grammophon. (t.y.). Francis Poulenc. 19 Eylül 2025 tarihinde https://www.deutschegrammophon.com/en/composers/francis-poulenc/biography adresinden erişildi.
4. Grant, C. K. (1969). Analysis of the Banalités by Francis Poulenc [Yüksek lisans tezi, Texas Woman’s University].
5. Grosz, G. K. (2009). An analysis of the historical and biographical influences on the music of Francis Poulenc as portrayed in his Les Soirées de Nazelles [Doktora tezi, Louisiana State University and Agricultural Mechanical College]. https://repository.lsu.edu/gradschool_dissertations/2460/
6. International Music Score Library Project. (t.y.). Sonata for Clarinet and Bassoon, FP 32a (Poulenc, Francis). 16 Eylül 2025 tarihinde https://imslp.org/wiki/Sonata_for_Clarinet_and_Bassoon,_FP_32a_(Poulenc,_Francis) adresinden erişildi.
7. Ircam Centre Pompidou. (t.y.). Francis Poulenc. 19 Eylül 2025 tarihinde https://brahms.ircam.fr/en/composer/francis-poulenc/biography adresinden erişildi.
8. Ivry, B. (1996). Francis Poulenc. Phaidon Press. 12 Ekim 2025 tarihinde https://archive.org/details/francispoulenc0000ivry/page/8/mode/2up adresinden erişildi.

9. İlyasoğlu, E. (2001). Zaman içinde müzik (6. bs.). Yapı Kredi Yayınları.
10. Johnsons, G. (1923). The life in the songs (J. Sams, Çev.). Liveright Publishing Corporation.
11. Lim, J. W. (2020). Simply pleasing and uniquely original: Uncovering and reevaluating the value of solo piano works by Francis Poulenc [Doktora tezi, University of Maryland]. https://drum.lib.umd.edu/items/ab4c7ac7-f6d4-4526-8bd2-91f0caa7e66b
12. Poulin, P. L. (1983). Three stylistic traits in Poulenc’s chamber works for wind instruments [Doktora tezi, The University of Rochester]. https://urresearch.rochester.edu/institutionalPublicationPublicView.action?institutionalItemId=14155
13. Rice, A. R. (2017). Notes for clarinetists: A guide to the repertoire. Oxford University Press.
14. Schmidt, C. B. (2001). Entrancing muse: a documented biography of Francis Poulenc. Lives in the Music No. 3. Pendragon Press.
15. Werner, W. K. (1966). The harmonic style of Francis Poulenc (Yayın No. 6607234) [Doktora tezi, University of Iowa]. ProQuest Dissertations & Theses Global.