Investigation of the usability of folk songs in children’s music education through different variables: The sample of folk songs with a vocal range of 1,5 or 2 tones

Öz

Folk songs have long been recognised as a valuable resource in music education, owing to their contribution to cultural transmission, socialisation and personal development. This trend has recently been gaining momentum in the field of children’s music education as well. In line with the fundamental principles of children’s music education, an assessment of the content of folk songs -in terms of their maqam, usûl, rhythmic structure and lyrical context-may provide educators with valuable insights into how these songs can be used in the teaching process in a manner particularly suited to children’s cognitive, affective and psychomotor readiness levels (Öztürk, 2022). This study examines the suitability of folk songs selected from the repertoire which have a vocal range of 1.5 to 2 tones for use in music education for children. To this end, the songs in the repertoire were analyzed using document analysis, a qualitative research method, and suitable examples were identified based on predetermined criteria. The sample was analyzed under headings such as vocal range, number of notes, number of measures, rhythmic structure, meter and the suitability of the lyrics for the concrete operations stage. The study revealed that the folk songs were predominantly recorded in the repertoire with 4/4 and 12/8 time signatures, yet the rhythmic structures were highly varied, with a significant portion exhibiting an irregular structure. Additionally, it was observed that the folk songs were predominantly in the Nevâ and Çargâh maqams. An analysis of the folk song lyrics revealed that 46.94% of the verses are directly and easily understandable to children of this age group. The research findings indicate that, based on the available documents, the direct use of folk songs in children’s music education is appropriate in terms of themes related to human relationships and the human-nature connection, such as love, longing, friendship, nature, and joy. However, the presence of themes unsuitable for early childhood education-such as religious and abstract content-in some folk song verses, as well as the inclusion of elements that could set negative examples, such as violence, sexuality, and images of death, necessitates the implementation of precautions.

Anahtar Kelimeler

• music education
• music education for children
• folk songs
• child songs
• child
• song

Halk türkülerinin çocuk müzik eğitiminde kullanılabilirliğinin farklı değişkenler aracılığıyla incelenmesi: 1,5-2 ses aralıklı türküler örneklemi

Öz

Halk türküleri, kültürel aktarım, sosyalleşme ve kişilik gelişimine olan katkılarıyla uzun süredir müzik eğitiminde değerlendirilen olanaklardan biri olmuştur. Bu eğilim, son dönemde, çocuk müzik eğitimi alanında da artış göstermektedir. Halk türkülerinin çocuk müzik eğitiminin temel prensipleri doğrultusunda öğretim sürecinde özellikle çocukların bilişsel, duyuşsal ve psikomotor hazırbulunuşluk seviyelerine uygun bir şekilde kullanılabilmesi için makam, usûl, ritmik kurulum ve sözel bağlamdaki içeriklerinin değerlendirilmesinin öğreticiye önemli ipuçları sunması mümkündür. Bu araştırma repertuvarda yer alan 1,5-2 ses genliğine sahip türküler örnekleminde halk türkülerinin çocuklara yönelik müzik eğitiminde kullanılabilirliğini incelemeyi amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda nitel araştırma yöntemlerinden biri olan belge analizi tekniği kullanılarak repertuvardaki türküler taranmış ve belirlenmiş ölçütlere göre uygun örnekler sıralanmıştır. Örneklem, ses aralığı, perde sayısı, ölçü sayısı, ritmik kurulum, usûl, makam ve sözlerinin somut işlemler dönemine uygunluğu gibi başlıklarda incelenmiştir. Araştırma türkülerin baskın şekilde 4/4 ve 12/8 ölçü sayılarıyla repertuvara kaydedildiğini fakat ritmik yapıların çok çeşitli ve önemli bir kısmının aksak yapıda olduğunu göstermiştir. Ayrıca türkülerin yoğunlukla Nevâ ve Çargâh makamında olduğu görülmüştür. Türkülerin sözleri incelendiğinde ise somut dönemdeki çocukların doğrudan ve rahatlıkla anlayabileceği türkü dörtlüklerinin %46,94’lük bir orana sahip olduğu tespit edilmiştir. Araştırma bulguları halk türkülerinin mevcut dokümanlar üzerinden çocuk müzik eğitiminde doğrudan kullanımının sevgi, özlem, dostluk, doğa ve sevinç gibi insan ilişkisi ve insan doğa teması barından değişkenler bakımından uygun olduğunu göstermektedir. Fakat dini içerik ve soyut içerik gibi işlem öncesine uygun olmayan temaların da bazı türkü dörtlüklerinde yer alması ayrıca şiddet, cinsellik, ölüm imgeleri gibi olumsuz örnek oluşturabilecek olguları içermesi nedeniyse çocuk müzik eğitiminde kullanmadan önce bazı önlemler almayı gerektirmektedir.

Anahtar Kelimeler

• müzik eğitimi
• çocuk müzik eğitimi
• halk türküleri
• çocuk şarkıları
• çocuk
• şarkı

Kaynakça

1. Abdülbâkî Nâsır Dede. (2006). Tedkîk ü Tahkîk (Y. Tura, Ed. ve Çev.). Pan Yayıncılık. (Orijinal yayın tarihi 1794)
2. Akın, B. (2018). Kültürel bellek ve müzik. Eurasian Journal of Music and Dance, 13, 101-117. https://doi.org/10.31722/konservatuvardergisi.496835
3. Akkaş, S. (1993). Okulöncesi eğitimde müzik. Gazi Büro ve Kitabevi.
4. Alanka, D. (2024). Nitel bir araştırma yöntemi olarak içerik analizi: Teorik bir çerçeve. Kronotop İletişim Dergisi, 1(1), 64-84.
5. Aral, N., Akyol, A. K. ve Sığırtmaç, A. (2006). Beş-altı yaş grubundaki çocukların yaratıcılıkları üzerinde Orff öğretisine dayalı müzik eğitiminin etkisinin incelenmesi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 5(15), 1-9.
6. Arıcı, A. F. ve Er, Z., (2017). Değerler eğitimi aracı olarak türküler: Bir içerik analizi [Sözlü bildiri sunumu]. IV. Uluslararası Çocuk ve Gençlik Edebiyatı Sempozyumu, İstanbul, Türkiye.
7. Avcı, Z. (2019). 2018-2019 eğitim öğretim yılında yayımlanan ilköğretim müzik ders kitaplarında Türk halk müziği öğelerine yer verilme durumunun incelenmesi (Tez No. 563532) [Yüksek lisans tezi, Necmettin Erbakan Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
8. Aydın, A. (2016). Eğitim psikolojisi. Pegem.

9. Aydın, İ. ve Sağer, T. (2023). Türk halk müziği ekosisteminde çalgı ve vokal icra etkileşimi: Hançere tekniklerinin oluşumunda müzikal davranışlar. Etnomüzikoloji Dergisi, 6(3), 59-79. https://izlik.org/JA55GZ54NE
10. Aydoğan, S. (2007). Oynayarak eğlenerek müzik dilini öğreniyoruz. Arkadaş Yayınevi.
11. Başalan, H. (2019). Müzik eğitiminde kullanılmak üzere yayımlanmış çocuk şarkılarının içerik bakımından incelenmesi (Tez No. 556039) [Yüksek lisans tezi, Necmettin Erbakan Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
12. Başer, F. A. (2004). Müziğin okul öncesi dönemde çocuk gelişimine katkısı. Sakarya Üniversitesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 8, 1-10.
13. Baykal, E. (2001). İlk ve orta öğretim müzik eğitiminde Türk halk ezgilerinden yararlanma çalışmaları (Tez No. 107361) [Yüksek lisans tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
14. Bergonzi, L. (2011). Music play: The early childhood music curriculum guide for parents, teachers, and caregivers. GIA Publications. Retrieved from https:// giamusic.com/resource/music-play-bookgj236
15. Börekçi, E. ve Elaldı, Ş. (2023). Okul öncesi öğretmenlerinin kullandıkları çocuk şarkılarının değerler eğitimi açısından incelenmesi. Sivas Cumhuriyet University Educational Sciences Institute Journal, 2(1), 9-22.
16. Bulut, S. (2019). TRT Türk halk müziği repertuvarındaki türkülerin müzik öğretim programlarındaki değerlere göre değerlendirilmesi (Tez No. 554470) [Yüksek lisans tezi, Trabzon Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
17. Bütün, T. (2021). Bursa Araştırmaları Merkezi tarafından derlenen Bursa türkülerinin müzikal analizi ve müzik eğitiminde kullanılabilirliği (Tez No. 667883) [Yüksek lisans tezi, Bursa Uludağ Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
18. Büyükbayram, O. A. ve Pınar Tansever, L. (2020). Türkiye’de okul öncesi eğitiminde en çok kullanılan çocuk şarkılarının notalarının, çocukların yaşlarına uygunluğunun değerlendirilmesi ve şarkıların Türk dili prozodi kurallarına göre incelenmesi. İstanbul Aydın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 6(2), 223-245. https://doi.org/10.17932/IAU.EFD.2015.013/efd_v06i2006
19. Campbell, P. S. (1991). The child-song genre: A comparison of songs by and for children. International Journal of Music Education, os-17(1), 14-23. https://doi.org/10.1177/025576149101700103
20. Corbin, J. ve Strauss, A. (2008). Basics of qualitative research: Techniques and procedures for developing grounded theory (3. bs.). Sage.
21. Çiftci, E. ve İlhan, S. Y. (2023). Âşık Davut Sulari türkülerinin müzik öğretim programlarında belirtilen değerler açısından incelenmesi ve tema analizleri. Sinop Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(2), 1164-1201. https://doi.org/10.30561/sinopusd.1334250
22. Delen, H. (2012). TRT repertuvarında bulunan Evc makamı ve misket ayağındaki (dizisindeki) türkülerin makamsal-teknik yönden incelenmesi (Tez No. 325874) [Yüksek lisans tezi, Selçuk Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
23. Demirel, S. ve Terzioğlu, A. M. (2023). Denizli türkülerinin ilköğretim müzik dersinde kullanılabilirliğine yönelik bir araştırma. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 59, 120-140. https://doi.org/10.9779/pauefd.1114362
24. Dinç, B. (2011). Okul öncesi dönemde değerler eğitiminin yeri ve önemi. A. Arıkan (Ed.), Okulöncesi dönemde değerler eğitimi içinde (s. 73-92). Anadolu Üniversitesi Yayınları.
25. Dinçer, İ. (2000). Çocuk gelişimiyle ilgilenenler için müzik el kitabı.
26. Dündar, M. (2003). Anaokulu ve ilköğretimin birinci sınıfında ritim eğitimi. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 23(2), 171-180. https://izlik.org/JA45MA73FF
27. Emnalar, A. (1998). Tüm yönleriyle Türk halk müziği ve nazariyatı. Ege Üniversitesi Basımı.
28. Eren, B. (2006). Bursa ili anaokullarındaki 4, 5, 6 yaş grubu çocukların müzik eğitimine yönelik ihtiyaçların tespiti ve değerlendirilmesi (Tez No. 204789) [Yüksek lisans tezi, Uludağ Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
29. Evsen, F. (2018). Antalya yöresi Türk halk müziği ezgilerinin müzikal-edebi analizi ve müzik eğitiminde kullanılabilirliğinin incelenmesi (Tez No. 510442) [Yüksek lisans tezi, Necmettin Erbakan Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
30. Goldman, R. (1968). Religious thinking from childhood to adolescence, The Seabury Press.
31. Gottlieb, E. (2006). Dini düşüncenin gelişimi. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, 12(1), 269-289.
32. Gündoğdu, S. ve Ayyıldız, S. (2025). Harput yerel makamları ve makamsal analizde ezgi çekirdeği yöntemi: Elezber örneği. Güzel sanat konuları içinde (s. 44-65). Yaz Yayınları.
33. Güray, C. ve Karadeniz, İ. (2019). Horasan’dan Keskin’e bir çığlık: Muharrem Ertaş “Kırat Bozlağı’nın çok katmanlı analizi üzerinden Orta Asya’dan Anadolu’ya âşıklık geleneğinin izini sürmek”. Millî Folklor, 16(122), 76-93. https://izlik.org/JA22RN38EL
34. Ibodovich, R. T. (2021). The educational significance of children’s folk songs in music culture lessons. European Scholar Journal, 2(6), 139-141.
35. Işın, D. (2008). Okulöncesi müzik eğitiminde uygulanan Orff yaklaşımı’nın 5-6 yaş grubundaki çocukların ritimsel becerilerine etkileri (Tez No. 218505) [Yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
36. Kahraman, B. (2023). Malatya Arguvan yöresi türkülerinin ortaöğretim müzik eğitiminde kullanılabilirliği (Tez No. 809231) [Yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
37. Kanu, I. A. (2025). Implications of folk songs for education in Africa. IGWEBUIKE: African Journal of Arts and Humanities, 11(5).
38. Karabulut, M. ve Atalay, A. N. (2024). Investigation of folk songs in secondary school music textbooks in terms of values education. International Journal of Quality in Education, 8(2), 51-63. https://izlik.org/JA79YB69BX
39. Karaca, F. (2007). Dini gelişim teorileri. DEM Yayınları.
40. Karataş, H. (2014). Geleneğin kuşaklara aktarımı bağlamında bir Çatalzeytin düğün türküsü. Milli Folklor, 26(11), 138-148.
41. Köksal, S. ve Çiftci, E. (2020). Ortaokul Müzik Ders Kitaplarında Yer Alan Okul Şarkılarının İncelenmesi. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 39(2), 22-44. https://doi.org/10.7822/omuefd.681971
42. Lazdauskas, H. (1996). Music makes the school go round. Young Children, 51(5), 22-23.
43. Marshall, C. ve Rossman, G. B. (2014). Designing qualitative research. Sage.
44. Miller, P. H. (2008). Gelişim psikolojisi kuramları (Z. Gültekin, Çev.). İmge.
45. Mutlu Yıldız, Y., Karakelle, S. ve Arslan Özer, D. (2019). Bir eylem araştırması: İlkokul 3. sınıf müzik dersi kazanımlarına yönelik şarkı dağarcığı oluşturma. Eğitim ve Bilim, 44(200), 355-387. https://doi.org/10.15390/EB.2019.7979
46. Nart, S. (2019). Bartın yöresi türkülerinin genel müzik eğitiminde kullanılabilirliği üzerine bir araştırma [Sözlü bildiri sunumu]. ISME Legacy Conference içinde (s. 317-327). Kadir Has Üniversitesi.
47. Nart, S. (2024). The contributions of musical practices within social responsibility projects on the social development of children. Instructional Technology and Lifelong Learning, 5(2), 326-339. https://doi.org/10.52911/itall.1544388
48. Norton, E. L. (1904). The selection of school songs. The Elementary School Teacher, 5(3), 148-158. http://www.jstor.org/stable/992844
49. Ofei, P. (1974). A basis for the development of music curriculum for Ghanaian elementary schools [Doktora tezi, University of Colorado].
50. Öztürk, O. M. (2014). Makam müziğinde ezgi ve makam ilişkisinin analizi ve yorumlanması açısından yeni bir yaklaşım: Perde düzenleri ve makamsal ezgi çekirdekleri (Tez No. 381924) [Doktora tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
51. Öztürk, O. M. (2016). Halk mûsikîsi repertuar incelemelerinin makam nazariyesi araştırmalarına yapabileceği katkılar. Ege Üniversitesi Devlet Türk Musikisi Konservatuvarı Dergisi, 7, 1-27. https://izlik.org/JA44DX98KA
52. Öztürk, O. M. (2022). Türk müziğinin temeli olarak halk müziği teorisi ve uygulaması I. Müzik Eğitimi Yayınları.
53. Pelikoğlu, M. C. (2012). Geleneksel Türk halk müziği eserlerinin makamsal açıdan adlandırılması. Atatürk Üniversitesi Yayınları.
54. Satır, Ö. (2009). İlköğretim sürecinde çocuklara seslenen şarkıların dil ve anlatım yönünden değerlendirilmesi. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 2(9), 394.
55. Say, A. (2005). Müzik ansiklopedisi (1. cilt). Müzik Ansiklopedisi Yayınları.
56. Serin, Ç. ve Sonsel, Ö. B. (2020). 5. ve 6. sınıf müzik ders kitaplarında yer alan okul şarkılarının eğitim müziği açısından incelenmesi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 18(1), 218-235. https://doi.org/10.37217/tebd.710720
57. Slaughter, V. (2005). Young children’s understanding of death. Australian Psychologist, 40(3), 179-186. https://doi.org/10.1080/00050060500243426
58. Solak, S. (2019). 2008-2018 yılları arasında yayımlanan okul öncesi şarkı dağarcığının incelenmesi (Tez No. 564736) [Yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
59. Spinetta, J. J. (1974). The dying child’s awareness of death. Psychological Bulletin, 81(4), 256-260. https://doi.org/10.1037/h0036229
60. Sun, M. ve Seyrek, H. (1993). Okulöncesi eğitiminde müzik. Müzik Eserleri Yayınları.
61. Şimşek, E. (2002). Çocukluk dönemi dinî gelişim özellikleri ve din eğitimi. Din Bilimleri Akademik Araştırma Dergisi, 4(1), 207-220.
62. Taylan, T. C. (2018). Türk makam müziği çocuk şarkıları üzerine bir inceleme (Tez No. 513131) [Yüksek lisans tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
63. Theerapan, S. (2025). Song composition for early childhood music teaching activities. Rast Musicology Journal, 13(2), 141-160. https://doi.org/10.12975/rastmd.20251323
64. Tosun, C. ve Çapcıoğlu, F. (2015). 4-6 yaş Kur’an kursları öğretim programının dini gelişim kuramları çerçevesinde incelenmesi. Pegem Eğitim ve Öğretim Dergisi, 5(5), 705-720, http://doi.org/10.14527/pegegog.2015.038
65. Tura, Y. (1988). Türk musikisinin meseleleri. Pan Yayıncılık.
66. Turhan, M. ve Kova, Ö. (2016). Değerler eğitimi açısından Türk Halk Müziği ve Halk ozanları: Neşet Ertaş, Âşık Mahsuni Şerif, Âşık Veysel ve Özay Gönlüm bağlamında bir inceleme. Eğitim ve İnsani Bilimler Dergisi: Teori ve Uygulama, 6, 117-128. https://izlik.org/JA76KT98DK
67. Uçan, A. (1997). Müzik eğitimi: Temel kavramlar-ilkeler-yaklaşımlar (2. bs.). Müzik Ansiklopedisi Yayınları.
68. Üstün, H. (2022). İlkokul müzik ders kitaplarında yer alan Türk müziği unsurlarının incelenmesi. SSD Dergisi, 7(30), 96-106. https://doi.org/10.31567/ssd.580
69. Wang, Y. ve Liu, W. (2020). Efficient English learning for Chinese pupils: Integrate children’s songs into English teaching based on cognitive neuroscience. Journal of Literature and Art Studies, 10(8), 745-753. https://doi.org/10.17265/2161-623X/2020.04.001
70. Watts, S. H. (2008). American folk songs for children: Ruth Crawford Seeger’s contributions to music education. Journal of Research in Music Education, 56(3), 238-254. https://doi.org/10.1177/0022429408327176
71. Weinberg, P. (1984). Hlabelela mntwanami. Raven Press.
72. Wolf, J. (1994). Singing with children is a cinch. Young Children, 49(4), 20-30. https://doi.org/10.1598/RT.49.1.3
73. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2011). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.