Streaming the self: digital music platforms, Uses & Gratifications, and the construction of social identity

Öz

Rapid technological developments have transformed music listening into a platform-based practice shaped by streaming interfaces, personalization systems, and social visibility. This study examines how digital music consumption and sharing practices relate to self-presentation and social identity in contemporary digital environments. Adopting a conceptual analysis approach, the study synthesizes insights from Uses & Gratifications research, dramaturgical perspectives on self-presentation, Social Identity Theory, and the extended self framework to develop an integrative explanatory model. The analysis suggests that streaming platforms increasingly operate as identity-relevant environments in which playlists, listening traces, and recommendation-driven discovery contribute to how individuals curate and communicate taste. Music sharing functions as a symbolic practice through which users signal affiliation, distinction, and cultural positioning, while digital archives serve as editable repositories of biographical and emotional meaning. Uses & Gratifications–based motivations—such as discovery, mood regulation, self-enhancement, social connection, and escape—help explain how musical choices become linked to identity expression and selective visibility. Overall, the study conceptualizes digital music engagement as an ongoing form of identity work and provides a theoretical foundation for future empirical research on identity processes within streaming ecosystems.

Anahtar Kelimeler

• self-presentation
• social identity
• Uses & Gratifications
• music sharing
• digital identity

Benliğin akışı: dijital müzik platformları, Kullanımlar ve Doyumlar yaklaşımı ve sosyal kimlik inşası

Öz

Hızlı teknolojik gelişmeler, bireylerin müzikle etkileşim kurma biçimlerini köklü biçimde dönüştürmüştür. Bu çalışma, dijital müzik tüketimi, müzik paylaşım pratikleri ve platform temelli kişiselleştirmenin, dijital ortamlar içinde özsunumu ve sosyal kimliği nasıl şekillendirdiğini incelemektedir. Kavramsal analiz yaklaşımını kullanan çalışma; özsunum, sosyal kimlik, genişletilmiş benlik ve Kullanımlar ve Doyumlar kuramı gibi teorik perspektifleri bütünleştirerek tutarlı bir açıklayıcı çerçeve oluşturur. Kavramsal analiz, temel kavramların netleştirilmesini ve doğrudan ampirik ölçümle gözlemlenemeyen kimlik odaklı soyut süreçlerin yorumlanmasını sağlar. Çalışma, önceki araştırmaları basitçe derlemek yerine, dijital platformlar ile kullanıcı güdülerinin kimlik ifadesini nasıl birlikte şekillendirdiğine dair kavramsal bağlantıları belirlemeye ve bu bağlantılardan anlamlı bir sentez üretmeye odaklanır. Analiz, dijital müzik altyapılarının giderek kişiselleştirilmiş sahnelere dönüştüğünü; çalma listeleri, dinleme izleri ve algoritmik olarak seçilen öneriler aracılığıyla kesintisiz kimlik performanslarını desteklediğini ortaya koymaktadır. Müzik paylaşımı, bireylerin aidiyet sinyalleri verdiği, sembolik sınırlar çizdiği ve kültürel ya da kişisel farklılıklarını ifade ettiği önemli bir pratik olarak öne çıkar. Dijital müzik arşivleri ve çalma listeleri, benliğin evrilen uzantıları gibi işleyerek duygusal anıları, biyografik izleri ve anlamlı çağrışımları saklarken aynı zamanda kullanıcıların bunları başkalarına nasıl sunduklarını da şekillendirir. Kullanımlar ve Doyumlar kuramına dayalı güdüler—keşif, duygusal düzenleme, öz-yüceltme, sosyal bağ kurma ve kaçış gibi—kullanıcıların dijital müzikle etkileşimini yönlendiren psikolojik dinamikleri oluşturur ve bireylerin müzikal kimliklerinin hangi yönlerini görünür kılmayı ya da gizlemeyi tercih ettiklerini belirler. Bu içgörüler bütün olarak ele alındığında, dijital müzik tüketiminin basit bir boş zaman etkinliği olmaktan çıkarak kimliğin inşa edildiği, ifade edildiği ve müzakere edildiği dinamik bir alana dönüştüğünü gösteren bütünleşik bir kavramsal model ortaya koyar. Çalışma, platform tasarımı, kullanıcı güdüleri ve müzikal iletişim pratiklerinin çağdaş kimlik süreçlerini nasıl şekillendirdiğine ilişkin kuramsal bir açıklama sunarak literatüre katkıda bulunur. Ampirik veri toplamaya dayanmayan bu çalışma, gelecekte yapılacak nitel, nicel veya hesaplamalı araştırmalar için kavramsal bir temel oluşturmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• özsunum
• sosyal kimlik
• Kullanımlar ve Doyumlar
• müzik paylaşımı
• dijital kimlik

Kaynakça

1. Acar, A. K. (2025). Yeni medya teknolojilerinde müzisyen kimliğinin dönüşümü: Yapay zeka, metaverse ve dijital dönüşüm kavramları üzerine bibliyometrik analiz. Online Journal of Music Sciences, 10(2), 219-234. https://doi.org/10.31811/ojomus.1624090
2. Belk, R. W. (2013). Extended self in a digital world. Journal of Consumer Research, 40(3), 477-500. https://doi.org/10.1086/671052
3. Belk, R. W. (2014). Digital consumption and the extended self. Journal of Marketing Management, 30(11-12), 1101-1118. https://doi.org/10.1080/0267257X.2014.939217
4. Bennett, A., & Hodkinson, P. (2020). Ageing and youth cultures: Music, style and identity. Routledge. https://doi.org/10.1086/671052
5. Bullingham, L., & Vasconcelos, A. C. (2013). ‘The presentation of self in the online world’: Goffman and the study of online identities. Journal of Information Science, 39(1), 101-112. https://doi.org/10.1177/0165551512470051
6. Chan, C., Berger, J., & Van Boven, L. (2012). Identifiable but not identical: Combining social identity and uniqueness motives in choice. Journal of Consumer Research, 39(3), 561-573. https://doi.org/10.1086/664804
7. Deschamps, J.-C., & Devos, T. (1998). Regarding the relationship between social identity and personal identity. In S. Worchel, J. F. Morales, D. Páez, & J.-C. Deschamps (Eds.), Social identity: International perspectives (pp. 1-12). Sage Publications. https://doi.org/10.4135/9781446279205.n1
8. Erdoğan, İ., & Alemdar, K. (2010). Kitle iletişim kuram ve araştırmalarının tarihsel ve eleştirel bir değerlendirmesi. Öteki Kuram.

9. Goffman, E. (1990). The presentation of self in everyday life. Penguin.
10. Hagen, A. N., & Lüders, M. (2016). Social streaming? Navigating music as personal and social. Convergence: The International Journal of Research into New Media Technologies, 23(6), 643-659. https://doi.org/10.1177/1354856516673298
11. Jaakkola, E. (2020). Designing conceptual articles: Four approaches. AMS Review, 10, 18-26. https://doi.org/10.1007/s13162-020-00161-0
12. Johnson, B. K., & Ranzini, G. (2018). Click here to look clever: Self-presentation via selective sharing of music and film on social media. Computers in Human Behavior, 82, 148-158. https://doi.org/10.1016/j.chb.2018.01.008
13. Katz, E., Blumler, J. G., & Gurevitch, M. (1974). Uses and gratifications research. Public Opinion Quarterly, 37(4), 509-523.
14. Katz, E., Gurevitch, M., & Haas, H. (1973). On the use of the mass media for important things. American Sociological Review, 38(2), 164-181. https://doi.org/10.2307/2094393
15. Krause, A. E., North, A. C., & Hewitt, L. Y. (2013). Music-listening in everyday life: Devices and choice. Psychology of Music, 43(2), 155-170. https://doi.org/10.1177/0305735613496860
16. Kumar, T., & Mahajan, R. (2024). The Digital Sonata: Digitalization’s impact on India’s music industry and artist revenues. Digital Society, 3(3), 60. https://doi.org/10.1007/s44206-024-00147-6
17. Lamont, A., & Webb, R. J. (2010). Short- and long-term musical preferences: What makes a favourite piece of music?. Psychology of Music, 38(2), 222-241. https://doi.org/10.1177/0305735609339471
18. Laukka, P. (2007). Uses of music and psychological well-being among the elderly. Journal of Happiness Studies, 8(2), 215-241. https://doi.org/10.1007/s10902-006-9024-3
19. Lei, W. S. C., Couto, U., Lourenço, F., & Mak, C. C. (2022). Virtual music concert attendance motives and experience through the lens of Uses and Gratification Theory. Event Management, 26(8), 1527-1542. https://doi.org/10.3727/152599522X16419948695134
20. Leong, T. W., Vetere, F., & Howard, S. (2012). Experiencing coincidence during digital music listening. ACM Transactions on Computer–Human Interaction, 19(1), 6. https://doi.org/10.1145/2147783.2147789
21. Lonsdale, A. J., & North, A. C. (2011). Why do we listen to music? A uses and gratifications analysis. British Journal of Psychology, 102(1), 108-134. https://doi.org/10.1348/000712610X506831
22. Mäntymäki, M., & Islam, A. N. (2015). Gratifications from using freemium music streaming services: Differences between basic and premium users. Proceedings of the International Conference on Interaction Sciences, Fort Worth, Texas.
23. Marder, B., Slade, E., Houghton, D., & Archer-Brown, C. (2016). “I like them, but won’t ‘like’ them”: Impression management associated with visible political party affiliation on Facebook. Computers in Human Behavior, 61, 280-287. https://doi.org/10.1016/j.chb.2016.03.047
24. Myburgh, S., & Tammaro, A. M. (2013). Constructing a theoretical framework. In S. Myburgh & A. M. Tammaro (Eds.), Exploring education for digital librarians (pp. 133-172). Chandos Publishing. https://doi.org/10.1016/B978-1-84334-659-3.50007-4
25. North, A. C., Hargreaves, D. J., & O’Neill, S. A. (2000). The importance of music to adolescents. British Journal of Educational Psychology, 70(2), 255-272. https://doi.org/10.1348/000709900158083
26. O’Sullivan, P. B., & Carr, C. T. (2017). Masspersonal communication: A model bridging the mass-interpersonal divide. New Media & Society, 20(3), 1161-1180. https://doi.org/10.1177/1461444816686104
27. Rahmasari, K., & Purwaningtyas, M. P. F. (2022). The extended self: Youth’s identity in the music consumption of Indonesian Spotify users. Jurnal Riset Komunikasi, 5(2), 187-206. https://doi.org/10.38194/jurkom.v5i2.548
28. Schäfer, T., Sedlmeier, P., Städtler, C., & Huron, D. (2013). The psychological functions of music listening. Frontiers in Psychology, 4, 511. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2013.00511
29. Solomon, R. C. (1993). The passions: Emotions and the meaning of life. Hackett Publishing.
30. Sugiana, D., & Hafia, H. (2018). Construction of self-identity and social identity of Koes Plus music fans. MIMBAR, 34(1), 176-184. https://doi.org/10.29313/mimbar.v34i1.3321
31. Tajfel, H. (1982). Social identity and intergroup relations. Cambridge University Press.
32. Tajfel, H., & Turner, J. C. (1979). An integrative theory of intergroup conflict. In W. G. Austin & S. Worchel (Eds.), The social psychology of intergroup relations (pp. 33-47). Brooks/Cole.
33. Tricomi, P. P., Pajola, L., Pasa, L., & Conti, M. (2024). “All of Me”: Mining users’ attributes from their public Spotify playlists. Proceedings of the ACM Web Conference 2024, Singapore. https://doi.org/10.1145/3589335.3651459
34. Van Dijck, J. (2006). Record and hold: Popular music between personal and collective memory. Critical Studies in Media Communication, 23(5), 357-374. https://doi.org/10.1080/07393180601046121