An evaluation of contemporary music developed in Anatolia and neighboring regions in the 20th century within the framework of local elements and modern techniques

Öz

This research examines the ways in which contemporary composers who lived in Greece and the former Soviet-influenced countries of Bulgaria, Georgia, Armenia, and Azerbaijan—all neighboring regions centered on Türkiye in the 20th century—synthesized elements of local folk music with modern compositional techniques. The study aims to reveal the dialectical relationship established by these composers between local traditions and the universal language of music. The main hypothesis of the research is that, despite different political regimes (Soviet Socialism and Republican Modernism), shared geographical and cultural memory led composers to similar methodological pursuits that transcended political boundaries. This is a qualitative study, and the document analysis method was used to collect data. The works of six composers representing six countries selected through criterion sampling (A. A. Saygun, N. Skalkottas, P. Vladigerov, O. Taktakishvili, A. Khachaturian, G. Garayev) were examined. The analyses revealed that atonality was uniquely blended with asymmetrical rhythms, modal scales, and thematic folk melodies. The findings show that the composers did not imitate modern techniques but transformed their cultural heritage to create a language of “regional modernism.” In conclusion, this study reveals that local musical elements were used during this period both as traditional elements and as dynamic and structural components of modern composition.

Anahtar Kelimeler

• contemporary music
• cultural memory
• local-universal synthesis
• regional modernism
• musical analysis

20. yüzyılda Anadolu ve komşu coğrafyalarda gelişen çağdaş müziğin, yerel unsurlar ve modern teknikler çerçevesinde değerlendirilmesi

Öz

Bu araştırma, 20. yüzyılda Türkiye merkez olmak üzere, komşu coğrafyada yer alan Yunanistan ve dönemin Sovyet rejimi etkisindeki Bulgaristan, Gürcistan, Ermenistan ve Azerbaycan’da yaşamış çağdaş bestecilerin, yerel halk müziği unsurlarını modern kompozisyon teknikleriyle sentezleme biçimlerini incelemektedir. Çalışma, söz konusu bestecilerin yerel gelenekler ile evrensel müzik dili arasında kurdukları diyalektik ilişkiyi ortaya koymayı amaçlamaktadır. Araştırmanın temel hipotezi, farklı siyasi rejimlere (Sovyet Sosyalizmi ve Cumhuriyet Modernizmi) rağmen, coğrafi ve kültürel hafıza ortaklığının bestecileri siyasi sınırları aşan benzer metodolojik arayışlara yönelttiğidir. Bu araştırma nitel bir çalışma olup, verilerin toplanmasında doküman incelemesi yöntemi kullanılmıştır. Ölçüt örneklem yoluyla belirlenen altı ülkeyi temsil eden altı bestecinin (A. A. Saygun, N. Skalkottas, P. Vladigerov, O. Taktakishvili, A. Khachaturian, G. Garayev) eserleri incelenmiştir. Analizlerde atonalitenin, aksak usuller, makamsal diziler ve tematik halk ezgileriyle özgün şekilde harmanlandığı görülmüştür. Elde edilen bulgular, bestecilerin modern teknikleri taklit etmeyip kültürel miraslarını dönüştürerek “bölgesel modernizm” dili oluşturduklarını göstermektedir. Sonuç olarak, bu çalışma yerel müzik unsurlarının bu dönemde hem geleneksel birer öğe hem de modern kompozisyonun dinamik ve yapısal bir bileşeni olarak kullanıldığını ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• çağdaş müzik
• kültürel bellek
• yerel-evrensel sentez
• bölgesel modernizm
• müzikal analiz

Kaynakça

1. Aryol, F. ve Karakoç, A. (2023). Effective periods in the formation of the musical identity of Greek communities. Motif Akademi Halkbilimi Dergisi, 16(43), 1156-1180. https://doi.org/10.12981/mahder.1287017
2. Baltacı, A. (2018). Nitel araştırmalarda örnekleme yöntemleri ve örnek hacmi sorunsalı üzerine kavramsal bir inceleme. Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(1), 231-274. https://izlik.org/JA98FN96XR
3. Bakradze, N. (2018). A study of Otar Taktakishvili’s piano suite: The influence of the Georgian national instruments Salamuri, Chonguri, Panduri, Duduki, and Doli (Yayın No. 10743397) [Doktora tezi, Arizona Üniversitesi]. ProQuest Dissertations & Theses Global.
4. Baydar, T. (2023). Ahmed Adnan Saygun ve 1. Yaylı Çalgılar Kuarteti Op. 27. Ulakbilge, 11(81), 143-158. https://www.ulakbilge.com/makale/pdf/1668971214.pdf
5. Bhabha, H. K. (1994). The location of culture. Routledge.
6. Bodurian, Á. (2020). Aram Khachaturian - An Armenian soul in the works of a Soviet composer. Musicology Papers. XXXV(2), 99-110. https://www.scribd.com/document/767818375/Kachaturian-An-armenian-soul
7. Braun, V. ve Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77-101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
8. Esen, Ö. M. (2003). Ahmet Adnan Saygun, “Aksak Tartılar Üzerine On Etüd” op. 38’in tarihsel ve yapısal analizi (Tez No. 124594) [Yüksek lisans tezi, Anadolu Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.

9. Fileva Ruseva, K. G. (2015). The Bulgarian composer pancho vladigerov - psychological origin of his creative personality. International Journal of Literature and Arts, 3(5-1), 1-13. https://doi.org/10.11648/j.ijla.s.2015030501.11
10. Frigeri, F. ve Handberg, K. (Ed.). (2021). New histories of art in the global postwar era: Multiple modernisms. Routledge. https://doi.org/10.4324/9780367140854
11. Frolova Walker, M. (1998). “National in form, socialist in content”: Musical nation-building in the Soviet republics. Journal of the American Musicological Society, 51(2), 331-371. https://doi.org/10.2307/831980
12. Gulieva, N. (2013). Gara Garayev’in sahne müziği üzerine bir değerlendirme. Güzel Sanatlar Enstitüsü Dergisi, 30, 95-102. https://izlik.org/JA56MJ92UP
13. Hassiotis, K. (2018). The ancient Greek march by Nikos Skalkottas: A contribution to the expansion of the original Greek music repertoire for wind orchestra. International Journal of Music and Performing Arts, 6(1), 13-25. https://ijmpa.thebrpi.org/journals/ijmpa/Vol_6_No_1_June_2018/2.pdf
14. Huseynova, A. (2016). Music of Azerbaijan: From mugham to opera. Indiana University Press. https://doi.org/10.2979/6074.0
15. Kallestrup, S., Kunińska, M., Mihail, M. A., Adashinskaya, A. ve Minea, C. (Ed.). (2022). Periodization in the art historiographies of Central and Eastern Europe. Routledge. https://doi.org/10.4324/9781003178415
16. Kushner, D. Z. (2018). Aram Khachaturian (1903-1978): A retrospective. Athens Journal of Humanities & Arts, 5(4), 373-400. https://doi.org/10.30958/ajha.5-4-1
17. Mantzourani, E. (2004). Nikos Skalkottas: Sets and styles in the octet. The Musical Times, 145(1888), 73-86. https://doi.org/10.2307/4149114
18. Mantzourani, E. (2016). The life and twelve-note music of Nikos Skalkottas. Routledge. https://doi.org/10.4324/9781315556093
19. Marshall C. ve Rosmann, G.B. (2014) Designing qualitative research. Sage Publications.
20. Mauwa, C. (2020). Influence of traditional musics in modern genres. Ethnomusicology. University of KwaZulu-Natal. https://doi.org/10.13140/RG.2.2.19041.12648
21. Öztürk, O. M. (2022). Anadolu müziği: Yeni bir disiplin için müzikolojik bir çerçeve. Anadolu Müzik Kültürleri Dergisi, (1), 1-9. https://anadolumuzikkulturleri.com/wp-content/uploads/2020/11/AMKD_Dergi01.pdf
22. Patton, M. Q. (2002). Qualitative research and evaluation methods. Sage Publications.
23. Rona, B. (2020). Saygun’un Aksak Tartılar Üzerine On Etüd, op.38 no.4 piyano parçasının biçim bakımından ve “kontrast” kavramı çerçevesinde kompozisyon açısından incelenmesi. Ekev Akademi Dergisi, (83), 71-88. https://dergipark.org.tr/tr/pub/sosekev/article/1156376
24. Santoke, M. (2012). A performance analysis of the Khachaturian flute concerto: Understanding the idiosyncrasies of the violin and adaptations made to perform the work on flute [Yüksek lisans tezi, California State Üniversitesi].
25. Strauss, A. ve Corbin, J. (1998). Basics of qualitative research: Techniques and procedures for developing grounded theory. Sage. https://methods.sagepub.com/book/mono/preview/basics-of-qualitative-research.pdf
26. Turan, A. (2025). Ulvi Cemal Erkin yaylı çalgılar dörtlüsünün müzikal analizi. Yegâh Müzikoloji Dergisi, 8(2), 745-779. https://doi.org/10.51576/ymd.1662294
27. Usta, Ö. (2018). Ahmed Adnan Saygun’un dizisel yaklaşımına bir örnek: Yaylı kuartet No. 2, op. 35. Eurasian Journal of Music and Dance, (13), 34-53. https://doi.org/10.31722/konservatuvardergisi.483211
28. Wozniak, A. M. (2023). Orienting A nation: The Turkish National Anthem controversies. Music & Politics 17(2), 1. https://doi.org/10.3998/mp.4573
29. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2013). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
30. Yöre, S. (2011). Çağdaş müzik: Bestecilik ana akımları, teknikleri ve başlıca besteciler. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 20(3), 1-19. https://izlik.org/JA73CN43GE
31. Zervos, G. (2006). Nikos Skalkottas as a Greek international composer. Nikos Skalkottas (1904-1949). Zum 100. Geburstag içinde (s. 103-114). Austrian Academy of Sciences Press.