Müzikal algının söylemsel haritası: 5. Sınıf öğrencilerinin rap ve klasik müziğe yönelik metaforik betimlemeleri

Öz

Bu araştırma 5.sınıf öğrencilerinin rap müzik ve klasik müzik türlerine ilişkin düşüncelerini metaforlar yoluyla incelemektedir. Araştırmanın amacı, ortaokul 5. sınıf öğrencilerinin rap müzik ve klasik müzik türlerine ilişkin algılarını metaforlar aracılığıyla analiz edip sistematik olarak bulgular ortaya koymak ve bu bulguları ilgili literatür kapsamında tartışmaktır. Bu araştırmada katılımcıların; müzikal armoni, tekseslilik-çokseslilik, tarihi, dinleyicilerinin sosyo-ekonomik açıdan zıt özellikleri, kullanılan çalgıların farklılığı, teknolojik ögeleri kullanma durumu ve bunlara benzer birçok açıdan birbirlerine karşıt müzikal özelliklerde iki farklı müzik türü olan rap müzik ve klasik müzik türleri üzerine çalışma yürütülmüştür. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden olgu bilim deseninin kullanılması uygun bulunmuştur. Çalışmada veriler 2025–2026 eğitim-öğretim yılında Osmaniye ilinde toplanmıştır. Kolaydan örnekleme yöntemi ile oluşturulan çalışma grubu, 5. sınıfta öğrenim gören (n:115) öğrenciden oluşmaktadır. Araştırma verileri iki soru barındıran açık uçlu formlar yoluyla toplanmıştır. Çalışmada katılımcıların “Rap müzik ... gibidir, çünkü ...” ve “Klasik müzik ... gibidir, çünkü ...” cümlelerinin boşluklarını tamamlamaları istenmiştir. Veriler içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiş; oluşturulan metaforlar benzer temalar altında toplanarak kavramsal kategorilere ayrılmıştır. Bulgular, öğrencilerin her iki müzik türünü farklı duyuşsal ve bilişsel temsillerle algıladıklarını göstermiştir. Rap müzik için daha çok dinamizm, özgürlük, bireysel ifade ve çağdaşlık temaları öne çıkarken; klasik müzik için huzur, geleneksellik, disiplin ve derinlik gibi kavramlar ön plana çıkmıştır. Bu sonuçlar doğrultusunda müzik eğitimi programlarının öğrenci bu türlere yönelik algılarının dikkate alınması, yeni oluşturulacak öğretim programlarında öğrencilerin farklı müzik türlerini keşfetmelerine olanak tanıyacak şekilde çeşitlendirilmesi, bu ve diğer müzik türlerini iyi örneklerini dinleme ve anlamlandırmaya yönelik düşünceler üretilmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• metafor analizi
• müzik türleri
• rap müziği
• klasik müzik

Etik Beyan

Çalışma tasarımı ve kavramsallaştırma: ET; veri toplama: RDE; sonuçların analizi ve yorumlanması: ET, RDE; makale taslağının hazırlanması: RDE. Tüm yazarlar sonuçları gözden geçirdi ve makalenin son halini onayladı. yazarlar arasında açıklanacak herhangi bir çıkar çatışması yoktur. Çalışma Mersin Üniversitesi Eğitim Bilimleri Etik Kurulu tarafından onaylanmıştır. (tarih: 11.02.2026 toplantı numarası 3 Karar numarası 63 dür.)

The discursive landscape of musical perception: fifth-grade students’ metaphorical conceptualizations of rap and classical music

Öz

This study investigates middle school students’ perceptions of rap music and classical music through the use of metaphors. The primary aim of the research is to analyze the perceptions of fifth-grade middle school students regarding rap music and classical music through metaphorical expressions, to present the findings systematically, and to discuss them within the context of the relevant literature. Rap music was selected as a representative example of popular music due to its striking elements that reflect contemporary musical perspectives. In contrast, classical music was chosen as a distinct musical genre in order to explore perspectives commonly associated with a traditional form of music often perceived as linked to European cultural elitism. The study employed a phenomenological design within the framework of qualitative research methods. Data were collected during the 2025–2026 academic year in the province of Osmaniye, Türkiye. The study group consisted of 115 fifth-grade students selected through convenience sampling. Research data were gathered through open-ended forms including two prompts. Participants were asked to complete the statements “Rap music is like … because …” and “Classical music is like … because …”.The collected data were analyzed using content analysis. The metaphors generated by the participants were grouped under similar themes and subsequently organized into conceptual categories. The findings reveal that students perceive both music genres through distinct affective and cognitive representations. Rap music was predominantly associated with themes such as dynamism, freedom, individual expression, and contemporaneity, whereas classical music was more frequently linked to concepts such as tranquility, tradition, discipline, and depth.Based on these findings, it is recommended that music education curricula take students’ perceptions of different musical genres into account. Additionally, future instructional programs should be diversified to provide students with opportunities to explore a wider range of musical styles and to engage with meaningful listening and interpretation experiences involving both these genres and other musical forms.

Anahtar Kelimeler

• metaphor analysis
• music genres
• rap music
• classical music

Kaynakça

1. Akça, O. M., Şen, Ç. ve Kurtaslan, Z. (2019). Bilim ve sanat merkezleri müzik alanı öğrencilerin müzik kavramına yönelik algılarının belirlenmesi: Bir metafor analizi çalışması. Afyon Kocatepe Üniversitesi Akademik Müzik Araştırmaları Dergisi, 5(10), 123-145. https://doi.org/10.36442/amader.20191055041
2. Akdeniz, S. (2018). Müziğin evrensel gücü ve teknolojik gelişmelerle dönüşümü. Müzik Kültürü Yayınları.
3. Aksoy, M. (2022). Bir iletişim aracı olarak protest rap: “Şanışer” örneği. Medya ve Kültür, 2(1), 44-64.
4. Angı, Ç. E. (2013). Müzik kavramı ve Türkiye’de dinlenen bazı müzik türleri. İdil Sanat ve Dil Dergisi, 2(10), 59-81.
5. Antović, M. (2009). Music and metaphor: Towards a cognitive theory of musical meaning. Journal of Literary Semantics, 43(1), 47-66. https://doi.org/10.1515/jls-2014-0005
6. Antović, M. (2015). Children’s metaphors for music: Cognitive and cultural perspectives. Metaphor and Symbol, 30(2), 123-137. https://doi.org/10.1080/10926488.2015.1007823
7. Babacan, E. (2014). AGSL öğrencilerinin müzik kavramına ilişkin algıları: Metafor analizi. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 3(1), 124-132.
8. Balcı, A. (2003). Eğitim örgütlerine yeni bakış açıları: Kuram araştırma ilişkisi II. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 33(33), 26-61.

9. Baltacı, A. (2019). Nitel araştırma süreci: Nitel bir araştırma nasıl yapılır? Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5(2), 368-388. https://doi.org/10.31592/aeusbed.598299
10. Campbell, P. S. (2004). Teaching music globally: Experiencing music, expressing culture. Oxford University Press.
11. Cerit, Y. (2008). Öğretmen kavramı ile ilgili metaforlara ilişkin öğrenci, öğretmen ve yöneticilerin görüşleri. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 6(4), 693-712.
12. Coşkuner, S. (2020). Müzik öğretmenlerinin Soundpainting algısı: Bir metafor analizi. SED-Sanat Eğitimi Dergisi, 8(2), 75-82.
13. Creswell, W. J. (2009). Research design: Qualitative, quantitative and mixed methods approaxhes (3. bs.). Sage.
14. Çetinkaya, Y. (2019). Müzik bölümü öğrencilerinin müzik kavramına ilişkin metaforik algıları. Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 9(3), 539-547.
15. Çiçekler, A. N. ve Aydın, T. (2019). Kavramsal metafor kuramı ve belagat: karşılaştırmalı bir inceleme. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, 16, 14-26. https://doi.org/10.29000/rumelide.616880
16. Düzgören, H. ve Gerekten, S. E. (2017). Anadolu Lisesi öğrencilerinin “müzik dersi” kavramına ilişkin algıları: Metafor analizi. Online Journal of Music Sciences, 2(3), 86-117.
17. Erdoğan, İ. (2006). Popüler kültür ve iletişim. Erk Yayınları.
18. Forceville, C. (2002). The identification of target and source in pictorial metaphors. Journal of Pragmatics, 34(1), 1-14. https://doi.org/10.1016/S0378-2166(01)00007-8
19. Forman, M. (2002). The ’hood comes first: Race, space, and place in rap and hip-hop. Wesleyan University Press. https://doi.org/10.1353/book.126390
20. Gerekten, S. E. ve Ahmethan, N. B. (2018). Güzel Sanatlar Lisesi müzik bölümü öğrencilerinin “Türk Halk Müziği” kavramına ilişkin algıları. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 20(2), 387-406. https://doi.org/10.17556/erziefd.334139
21. Green, L. (2002). How popular musicians learn: A way ahead for music education. Ashgate.
22. Jandausch, A. (2011). Applying conceptual metaphor theory to musical analysis: Suggestions and challenges. Musicae Scientiae, 15(3), 317-337. https://doi.org/10.1177/1029864911410959
23. Juslin, P. N. (2010). Handbook of music and emotion: Theory, research, applications. Oxford University Press. https://doi.org/10.1093/acprof:oso/9780199230143.001.0001
24. Kratus, J. (2017). Music listening as creative behavior. Music Educators Journal, 103(3), 56-61. https://doi.org/10.1177/0027432116686843
25. Kuyucu, M. (2015). Medyada müzik ve müzik programcılığı. Cinius Yayınları.
26. Lakoff, G. ve Johnson, M. (1980). Metaphors we live by. University of Chicago Press.
27. Larsen, M. K., Lehmkuhl, L. ve Missel, M. (2025). Identifying metaphors as a way to strengthen qualitative findings. International Journal of Qualitative Methods, 24. https://doi.org/10.1177/16094069251340907
28. Mason, J., Wapnick, J. ve Werner, C. (2018). Teaching through metaphor in music education: Fostering embodiment and empathy. International Journal of Music Education, 36(2), 255-268. https://doi.org/10.1177/0255761417736973
29. Merriam, S. B. (2013). Qualitative research: A guide to design and implementation. Jossey-Bass.
30. Middleton, R. (1990). Studying popular music. Open University Press.
31. Miles, M. B. ve Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook. Sage.
32. Negus, K. (1999). Music genres and corporate cultures. Routledge.
33. Özdemir, G. ve Can, A. (2019). Müzik dinleme becerilerinin değerlendirilmesinde kullanılan ölçme araçlarının incelenmesi. Müzik Eğitimi Dergisi, 7(2), 1-17.
34. Öztürk, A. (2009). Müzik ve kültürel kimlik. Milli Folklor, 21(84), 64-73.
35. Pires, F., Masanet, M. J. ve Scolari, C. A. (2021). What are teens doing with YouTube? Practices, uses and metaphors of the most popular audio-visual platform. Information, Communication & Society, 24(9), 1175-1191. https://doi.org/10.1080/1369118X.2019.1672766
36. Reimer, B. (2003). A philosophy of music education: Advancing the vision (3. bs.). Prentice Hall.
37. Rose, T. (1994). Black noise: Rap music and Black culture in contemporary America. Wesleyan University Press.
38. Saban, A. (2008). Okula ilişkin metaforlar. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 55, 459-496. Saban, A. (2020). Ortaokul öğrencilerinin YouTube üzerindeki metafor, kullanım ve görüntülemelerinin incelenmesi. Çağdaş Eğitim Teknolojisi, 11(1), 111-129.
39. Saygun, A. A. (1987). Müzik nedir? MEB Yayınları.
40. Schaerlaeken, L., Glowinski, D. ve Grandjean, D. (2021). Mapping emotions in music through metaphorical and body-related descriptions. Psychology of Aesthetics, Creativity, and the Arts, 15(3), 431-444. https://doi.org/10.1037/aca0000284
41. Spitzer, M. (2004). Metaphor and musical thought. University of Chicago Press. https://doi.org/10.7208/chicago/9780226279435.001.0001
42. Uçan, A. (1996). Müzik eğitimi: Temel kavramlar - ilkeler - yaklaşımlar. Müzik Ansiklopedisi Yayınları.
43. Üstün, A. ve Umuzdaş, S. (2023). Metafor yöntemiyle çalışılmış müzik makalelerindeki genel eğilim. Online Journal of Music Sciences, 8(1), 103-115. https://doi.org/10.31811/ojomus.1248819
44. Wyatt, S. (2021). Metaphors in critical Internet and digital media studies. New Media & Society, 23(2), 406-416. https://doi.org/10.1177/1461444820929324
45. Yener, Y. A. (2011). Müziğin çocuklar ve yaşlılar üzerindeki etkileri. Pamukkale University Journal of Education/Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (29), 119-124.
46. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2013). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.