The dilli kaval performance tradition in Beypazarı: Repertoire and performance analysis in the case of Hasan Taş

Öz

This study examines the dilli kaval performance tradition in the Beypazarı region through the example of Hasan Taş, focusing on repertoire and performance characteristics. The research was conducted as a qualitative field study, employing semi-structured interviews and observation techniques for data collection. The data obtained through interviews with the source person were subjected to content analysis. Furthermore, 10 pieces selected from the source person’s repertoire were compiled, transcribed into notation, and examined using musical analysis methods. The findings indicate that the learning and transmission processes of the dilli kaval tradition are largely shaped by individual experience, observation, and the oral cultural environment. It has been determined that the repertoire is predominantly maintained through personal memory and that intergenerational transmission is currently in decline. Musical analyses reveal that the pieces are performed within an approximate seven-note pitch range; stepwise motion is prominent, while fourth and fifth intervals are frequently used. Ornamentation techniques such as grace notes, mordents, trills, and breath accents are characteristic features of the performance, shaped by instrument-specific techniques. In addition, a performance tendency toward articulating the highest pitch of the instrument at the endings of pieces is commonly observed. In this respect, the study demonstrates that documenting the repertoire, revealing performance characteristics, and preserving local performance traditions of the dilli kaval contribute to the Turkish folk music literature.

Anahtar Kelimeler

• Turkish folk music
• dilli kaval
• Beypazarı
• performance practice
• intangible cultural heritage
• musical analysis

Beypazarı dilli kaval icra geleneği: Hasan Taş örneğinde repertuvar ve icra analizi

Öz

Bu araştırmada, Beypazarı yöresinde sürdürülen dilli kaval icra geleneği Hasan Taş örneği üzerinden repertuvar ve icra özellikleri bakımından incelenmiştir. Çalışma, alan araştırmasına dayalı nitel bir araştırma olarak yürütülmüş olup veri toplama sürecinde yarı yapılandırılmış görüşme ve gözlem tekniklerinden yararlanılmıştır. Kaynak kişi ile gerçekleştirilen görüşmeler sonucunda elde edilen veriler içerik analizine tabi tutulmuş, ayrıca kaynak kişinin repertuvarında yer alan 10 eser derlenerek notaya alınmış ve müzikal analiz yöntemleri doğrultusunda değerlendirilmiştir. Araştırma bulguları, dilli kaval icra geleneğinin öğrenim ve aktarım süreçlerinin büyük ölçüde bireysel deneyim, gözlem ve sözlü kültür ortamı içerisinde şekillendiğini göstermektedir. Repertuvarın büyük ölçüde kişisel hafızaya dayalı olarak sürdürüldüğü ve kuşaklar arası aktarımın günümüzde zayıflama eğilimi gösterdiği tespit edilmiştir. Müzikal analizler sonucunda eserlerin yaklaşık yedi seslik bir alan içerisinde seyrettiği; yanaşık ses kullanımının belirgin olduğu, dörtlü ve beşli aralıkların sıkça tercih edildiği, çarpma, mordan, tril ve nefes vurgusu gibi süsleme unsurlarının öne çıktığı ve icra özelliklerinin çalgıya özgü tekniklerle şekillendiği tespit edilmiştir. Bunun yanı sıra, eserlerin sonlarında çalgının en tiz perdesini seslendirmeye yönelik icra anlayışının sıkça kullanıldığı görülmüştür. Bu yönüyle çalışmanın, Beypazarı dilli kaval icra geleneğine ilişkin repertuvarın kayıt altına alınması, icra özelliklerinin ortaya konulması ve yerel icra geleneklerinin belgelenmesi yoluyla Türk halk müziği literatürüne katkı sağladığı görülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Türk halk müziği
• dilli kaval
• Beypazarı
• icra pratiği
• somut olmayan kültürel miras
• müzikal analiz

Kaynakça

1. Börekci, A. (2020). Türk halk müziğinde uzun havaların müzikal analizi ve öğretimine yönelik analitik bir yaklaşım (Tez No. 660647) [Doktora tezi, Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
2. Canbay, A. ve Nacakcı, Z. (2026). Müzik kültürü. Pegem Akademi.
3. Goody, J. (2009). Sözlü kültür. Milli Folklor, (83), 128-132.
4. Hatipoğlu, E. (2021). Makamlar ve terkibler.
5. Haviland, W. A., Prins, H. E., McBride, B. ve Walrath, D. (2013). Kültürel antropoloji (E. Sarıoğlu, Çev.). Kaknüs Yayınları. (Orijinal yayın tarihi 1975)
6. Müezzinoğlu, A. (2004). Zeybeklerin “SQL” sorgulama analizi (Tez No. 190380) [Yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
7. Öztürk, O. M. (2006). Zeybek kültürü ve müziği. Pan Yayıncılık.
8. Sezer, F. (2020). Müzik teorisi 101. Say Yayınları.

9. Yapalı, Y. ve Jafarov, D. (2026). Müzik eğitiminde somut olmayan kültürel mirasın aktarımı: Geleneksel halk türküleri, hikâyeleri, danslar ve çalgılar. Sivas Cumhuriyet University Educational Sciences Institute Journal, 5(2026), 1-11. https://izlik.org/JA68RJ47UT
10. Yaşayancan, B. (2022). Bolu yöresi geleneksel müzik uygulamalarında dilli kaval (Tez No. 770178) [Doktora tezi, Ege Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
11. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2018). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
12. Yıldırım, D. (1989). Sözlü gelenek kültürü. Milli Folklor, (1), 6-7.