Terminological diversity and structural characteristics of drum and zurna instruments in the Teke region

Öz

This study aims to examine the terminological diversity and structural characteristics of the drum and zurna instruments used in the Teke Region, based on the perspectives of performers who sustain this tradition. Within this framework, the local nomenclature and structural features of the drum and zurna are analyzed, and the region-specific modes of usage of these instruments are revealed. The research is designed within the framework of qualitative methodology and adopts a cultural analysis (ethnographic) approach. Accordingly, music ethnography constitutes the methodological foundation of the study. Data were collected through interviews and relevant documents; semi-structured interviews were conducted with a total of 45 informants across the Teke Region, encompassing the provinces of Antalya, Burdur, Isparta, Muğla, Afyon, and Denizli. The obtained data were analyzed using the descriptive analysis method. The findings indicate that the drum and zurna, as well as their constituent parts, are referred to by various local terms in the region, reflecting a terminological diversity shaped by processes of oral cultural transmission. Structurally, it has been determined that drums are generally used in a small-sized (cura) form, while zurnas are categorized into three main types: cura zurna, medium zurna, and medium-large (orta kaba) zurna. It has also been observed that the materials used in instrument making are largely based on natural resources, although the use of synthetic materials has become increasingly common in the modern period. Overall, the findings demonstrate that the drum-zurna tradition in the Teke Region maintains its traditional structure while simultaneously exhibiting a dynamic character shaped by transformation in response to changing socio-cultural conditions.

Anahtar Kelimeler

• Turkish folk music instruments
• Teke region music culture
• davul
• zurna
• musical organology

Teke yöresinde kullanılan davul ve zurna çalgılarının terminolojik çeşitliliği ve yapısal özellikleri

Öz

Bu çalışma, Teke yöresinde kullanılan davul ve zurna çalgılarının terminolojik çeşitliliğini ve yapısal özelliklerini, yörede bu geleneği sürdüren icracıların görüşleri doğrultusunda incelemeyi amaçlamaktadır. Bu kapsamda, davul ve zurna çalgılarının yerel adlandırmaları ve yapısal özellikleri ele alınarak söz konusu çalgıların yöreye özgü kullanım biçimleri ortaya konulmuştur. Araştırma, nitel araştırma yöntemi çerçevesinde tasarlanmış olup kültür analizi (etnografya) yaklaşımı benimsenmiştir. Bu doğrultuda müzik etnografisi, araştırmanın metodolojik temelini oluşturmuştur. Veriler, görüşmeler ve ilgili dokümanlar aracılığıyla toplanmış; Antalya, Burdur, Isparta, Muğla, Afyon ve Denizli illerini kapsayan Teke yöresinde toplam 45 kaynak kişi ile yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler betimsel analiz yöntemiyle değerlendirilmiştir. Araştırma bulgularına göre, davul ve zurna çalgılarının ve bu çalgılara ait bölümlerin yörede farklı yerel adlarla ifade edildiği ve bu durumun sözlü kültüre dayalı aktarım süreçlerinin bir yansıması olarak terminolojik çeşitliliği ortaya koyduğu belirlenmiştir. Yapısal açıdan ise davulların genellikle küçük (cura) formda, zurnaların ise cura zurna, orta zurna ve orta kaba zurna olmak üzere üç temel sınıflandırma içerisinde kullanıldığı tespit edilmiştir. Çalgı yapımında kullanılan malzemelerin büyük ölçüde doğal kaynaklara dayandığı, ancak modern süreçte sentetik malzemelerin kullanımının da yaygınlaştığı görülmüştür. Elde edilen bulgular, Teke yöresi davul ve zurna geleneğinin geleneksel yapısını korumakla birlikte değişen sosyo-kültürel koşullar doğrultusunda dönüşüm geçiren dinamik bir yapı sergilediğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Türk halk müziği çalgıları
• Teke yöresi müzik kültürü
• davul
• zurna
• müzik orgonolojisi

Kaynakça

1. Ataman, S. Y. (1938). Anadolu halk sazları. Burhaneddin Matbaası.
2. Ataman, S. Y. (1992). Eski Türk düğünleri ve evlenme rit’leri. Kültür Bakanlığı Yayınları.
3. Ayyıldız, S. (2013). Teke yöresi Yörük Türkmen müzik kültüründe yerel çok seslilik özellikleri (Tez No. 331913) [Yüksek lisans tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
4. Emre, Y. (2024). Türkiye’deki zurna icra pratiklerinde yaygın tını ve üslûp farklılıklarının çalgıbilimsel bir çerçevede değerlendirilmesi (Tez No. 884820) [Doktora tezi, Ankara Müzik ve Güzel Sanatlar Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
5. Erdoğan, G. (2018). Kentleşme süreci bağlamında Sivas’ta davul zurna pratikleri (Tez No. 497238) [Doktora tezi, Erciyes Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
6. Gazimihal, M. R. (1957). Yüzyıllar boyunca mehterhane ve Türk müzik kalkınışı. Maarif Basımevi.
7. Gazimihal, M. R. (1975). Türk vurmalı çalgıları. Kültür Bakanlığı Millî Folklor Araştırma Dairesi Yayınları.
8. Gazimihal, M. R. (2001). Türk nefesli çalgıları (Türk ötkü çalgıları) (2. bs.). T.C. Kültür Bakanlığı Yayınları, Halk Kültürlerini Araştırma ve Geliştirme Genel Müdürlüğü.

9. Rimmer, J. (1969). Ancient musical instruments of Western Asia in the department of Western Asiatic antiquities, the British Museum. Trustees of the British Museum.
10. Sençerman, Ş. (2017). Zurna pratikleri ve kültürel kimlik: Turgutlulu Abdal Zurnacılar örneği (Tez No. 470463) [Doktora tezi, Ege Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
11. Şahin, M. (2009). Türk halk oyunları türlerine göre asma davulun incelenmesi (Tez No. 253857) [Sanatta yeterlik tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
12. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2013). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (9. bs.). Seçkin Yayınevi.
13. Yılmaz, K. C. (2015). Asma davul çalgısıyla ritim öğretimi ve performansına yönelik metodolojik bir yaklaşım (Tez No. 385762) [Sanatta yeterlik tezi, Haliç Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.