20. yüzyılda Doğu mistisizminin Klasik Batı müziği bestecileri üzerindeki etkisi

Öz

20. yüzyıl, sanatçıların çeşitli arayışlar içine girdiği, farklı sanat akımlarının ortaya çıktığı bir dönemdir. Tüm sanat alanlarının etkilendiği bu yüzyıl müzik çerçevesinde de çeşitlilik göstermekte ve besteciler Empresyonizm, Ekspresyonizm, Dadaizm, Fütürizm ve Doğu mistisizmi etkileriyle eserlerini ortaya koymaktadırlar. Özellikle doğu felsefesi bu yüzyıl bestecilerinin etkisinde kaldığı önemli bir faktör olarak karşımıza çıkmaktadır. Doğu’nun batıyı etkisi altına alması garipsenmeyecek bir durumdur. Felsefi olarak bakıldığında içsel yolculuk, maneviyat, doğayla bütünleşme diğer yüzyıllarda da besteciler üzerinde etkili olmuştur. Fakat 20.yy, bu bağlamda öne çıkan, bu düşüncelerin daha çok var olduğu ve bestecilerin dışavurumculuk ilkesiyle yola çıktıkları bir dönemdir. Doğu mistisizminden etkilenen klasik Batı müziği bestecileri konusunda yapılan bu çalışma, Doğu mistisizmi ile klasik Batı müziği arasındaki ilişkiyi inceleyerek bestecilerin eserlerindeki etkisini araştırmayı amaçlamıştır. Doğu mistisizminden etkilenen klasik Batı müziği bestecilerinin biyografilerini, eserlerini ve Doğu etkilerini ele alarak bu konuda derinlemesine bir inceleme yapılmıştır. Çalışma, bu etkileşimin sanatsal ve düşünsel boyutlarını analiz ederek, özellikle Doğu mistisizminden esinlenen bazı önemli Batılı bestecileri ve onların eserlerini ayrıntılı bir şekilde ele almıştır. Bu mistik anlayış, 20. yüzyılın bazı Batılı bestecilerinde derin bir ilham kaynağı olmuş, besteciler, bu felsefi ve kültürel etkileri eserlerinin yapısına ve estetiğine yansıtmışlardır. Çalışma, bu etkilerin müzik dilinde nasıl somutlaştığını açıklamaya odaklanmıştır.

Anahtar Kelimeler

• 20. yüzyıl
• Doğu mistisizmi
• Budizm
• Hinduizm
• Sufizm

The influence of Eastern mysticism on Western Classical music composers in the 20th century

Öz

The 20th century is a period in which artists engaged in various explorations, and different art movements emerged. This century, which influenced all areas of art, also exhibits diversity in the field of music. Composers created their works under the influences of Impressionism, Expressionism, Dadaism, Futurism, and Eastern mysticism. In particular, Eastern philosophy was a significant factor affecting composers of this century. The influence of the East on the West is not an unexpected phenomenon. From a philosophical standpoint, concepts such as inner journeys, spirituality, and integration with nature have influenced composers in previous centuries as well. However, the 20th century stands out in this context as a period in which these ideas were more prevalent, and composers embarked on their creative paths based on the principle of expressionism. This study, focused on classical Western music composers influenced by Eastern mysticism, aims to examine the relationship between Eastern mysticism and classical Western music and to reveal how this influence is reflected in the composers’ works. The study seeks to provide an in-depth analysis by exploring the biographies, works, and Eastern influences of composers affected by Eastern mysticism. A key objective of this research is to investigate how the influence of this philosophy is manifested in the works of important composers. By analyzing the artistic and intellectual dimensions of this interaction, the study closely examines some prominent Western composers inspired by Eastern mysticism and their works. This mystical perspective served as a profound source of inspiration for certain Western composers in the 20th century. These composers incorporated these philosophical and cultural influences into the structure and aesthetics of their works. The study focuses on explaining how these influences materialized in the musical language.

Anahtar Kelimeler

• The 20th century
• Eastern mysticism
• Buddhism
• Hinduism
• Sufism

Kaynakça

1. Akan, N. (2020). John Cage ve rastlamsallık . Felsefi Düşün, 15 , 1-17.
2. Aksoy, M. (2017). Toru Takemitsu’nun Voice adlı eserinin incelenmesi (Tez No. 488509) [Yüksek lisans tezi, Yaşar Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
3. Bal, A. A. (2009). Doğu mistisizmi ve estetik anlayışının resim sanatına uygulanması üzerine kuramsal bir çözümleme (Tez No. 235218) [Sanatta yeterlik tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
4. Balkarlı Can, S. (2002). John Cage`in ‘Hazırlanmış Piyanos’ su ve Endonezya geleneksel orkestrası ‘Gamelan’ (Tez No. 117277) [Sanatta yeterlik tezi, Anadolu Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
5. Berman, G. (1999). Synesthesia and the arts. Leonardo, 32(1), 15-22. https://www.jstor.org/stable/1576621
6. Dereli, D. (2019). Claude Debussy’nin piyano yazısı içinde Estampes’ın önemi ve incelenmesi (Tez No. 578249) [Yüksek lisans tezi, Hacettepe Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
7. Fallon, R. (2009). Birds, beasts, and bombs in Messiaen’s cold war mass. The Journal of Musicology, 26(2), 175-204. https://doi.org/10.1525/jm.2009.26.2.175
8. Güç, A. ve Sert, E. (2020). Budizim’de dört temel gerçek, sekiz dilimli yol ve nirvana. İslam Medeniyeti Araştırmaları Dergisi, 5(1), 3-28. https://doi.org/10.20486/imad.732201

9. Hancı, S. (2022). Olivier Messiaen’ın Catalogue D’oiseaux (Kuşlar Kataloğu) albümünün analizi (Tez No. 739307) [Sanatta yeterlik tezi, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
10. Heck, P. L. (2006). Mysticism as morality: The case of Sufism. The Journal of Religious Ethics, 34(2), 253-286. https://www.jstor.org/stable/40022682
11. Jensen, M. G. (2009). John Cage, Chance Operations, and the Chaos Game: Cage and the “I Ching”. The Musical Times, 150(1907), 97-102. https://www.jstor.org/stable/25597623
12. Kaya Elivar, D. (2015). John Cage ve Music of Changes adlı eserin yorum analizi. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 8(39), 384-389.
13. Mohapatra, A. (2002). Hinduizm (H. Işık, Çev.). Necmettin Erbakan Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 13(13), 211-227.
14. Özcan, M. (2015). Modern dönemde Sufizm (Almanya örneği) (Tez No. 398457) [Doktora tezi, Marmara Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
15. Özkan, C. (2022). Taoizm/Daoizm. Tübitak Bilim ve Toplum Başkanlığı Popüler Bilim Yayınları.
16. Schonberg, H. C. (1997). The lives of the great composers . W. W. Norton & Company.
17. Şar, E. (2019). John Cage’in yaratıcılığı ve indeterminizm (Tez No. 592999) [Yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
18. Tanatar, G. (2023). Sembolizm ekseninde Claude Debussy’nin “Les Sons Et Les Parfums Tournent Dans L’air Du Soir” Sesler ve Kokular Dönüyor Akşam Havasında prelüdünün analizi. S. Yeşilay ve H. B. Akdeniz (Ed.), Güzel sanatlarda güncel araştırmalar içinde (s. 59-72). Livre De Lyon.
19. Tulga, F. E. (2009). Müzikte empresyonist akım (Tez No. 263046) [Doktora tezi, İstanbul Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
20. Yıldırım, M. Ç. (2020). 20. yüzyıl uluslararası sanat müziğinde doğu-batı sentezlemesi kapsamasında Asya’nın düşünsel ve estetik öğelerini benimseyen üç kompozitör Isang Yun, John Cage, György Ligeti (Tez No. 635966) [Sanatta yeterlik tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi.
21. Yılmaz, B. (2017). Doğu-batı iki farklı düşünme yöntemi ve XX. yüzyıl batı sanatında doğu etkileri. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 5(47), 242-254. https://doi.org/10.16992/ASOS.12388