Vesta Bakireleri ve Hıristiyan Rahibelerinin Karşılaştırmalı Analizi

Yıl 2025, Cilt: 7 Sayı: 2, 417 - 434, 31.12.2025

Osman Eraslan

https://doi.org/10.51490/oksident.1796827

Öz

Hıristiyanlık, Roma İmparatorluğu topraklarında ortaya çıkmış ve gelişmiş bir inançtır. II. yüzyılda imparatorluk tarafından yasaklanan Hıristiyanlık, 323 Milan Fermanı ile yeniden serbest bırakılmış ve akabinde imparatorluğun resmî dini ilan edilmiştir. Yasaklı olduğu süre boyunca Hıristiyanlığın esas özelliklerini kaybettiği ve Roma dini başta olmak üzere bölgesel sır dinleri gibi farklı inançlardan etkilenerek aslından uzaklaştığı iddia edilmektedir. Söz konusu iddia Hıristiyanlık dininin kökenleri hakkında ele alınması gereken önemli bir probleme işaret etmektedir. Dolayısıyla bu çalışmada ilgili iddia ve problem çerçevesinde Vesta Bakireleri ile rahibeler arasındaki etkileşim ele alınmaktadır.
Vesta Bakireleri, Roma dininde imparatorluğun manevi yaşamında merkezî bir rol oynamış, şehrin ilahi güçlerle olan bağlantısını sağlayan kadın din görevlileridir. Vesta Bakirelerinin görev ve amaçları ocak ve ev tanrıçası Vesta’nın kutsal ateşini korumak, aynı zamanda iffetleri, ibadetleri ve topluma olan hizmetleri aracılığıyla Roma devletinin manevi muhafazasını sağlamaktır. Vesta Bakireleri Roma İmparatorluğu’nda bulunan yedi adet rahip grubundan biridir.
Hıristiyan rahibeler ise bir manastır veya cemaat bünyesinde hayatlarını dine hizmet etmeye adamış, asli görevleri dua, tefekkür ve Tanrı’ya hizmet etmek olan, yoksulluk, iffet ve itaat yemini etmiş inançlı kadın din görevlileridir. Hıristiyanlık, Yahudilikten neşet etmiş bir din olmasına rağmen Yahudilikte kadın bir din görevlisi grubunun bulunmaması çalışmamızın çıkış noktasıdır. Hıristiyanlığın ortaya çıkmasından itibaren Vesta Bakireleri kurumunun ve Roma dininin yasaklandığı V. yüzyıla kadar her iki dinî grup beş yüzyıl boyunca aynı topraklarda bir arada yaşamış ve birbiriyle etkileşim halinde olmuştur.
Yurtdışında ve ülkemizde Roma dini ve Hıristiyan ruhbanlığı bağlamında çeşitli çalışmalar yapılmış olmasına rağmen bahsi geçen iki kadın din görevlisi grubu özelinde karşılaştırmalı bir eser bulunmamaktadır. Zikri geçen konu doğrultusunda çalışmamızın amacı Hıristiyan rahibelerin ortaya çıkışında, aynı coğrafyayı paylaştığı Vesta Bakirelerinin etkisini araştırmaktır. Dolayısıyla bu çalışma problematik yönü itibariyle Hıristiyanlığın Roma dini ve yayıldığı coğrafyalardaki diğer inançlardan etkilenerek şekillenmiş bir din olduğunun tespiti açısından önem ve özgünlük değeri taşımaktadır. Bu bağlamda çalışmamız ilgili diğer çalışmalardan ayrılmakta, konuyu farklı bir açıdan ele almakta ve literatüre katkı sağlamayı amaçlamaktadır.
Çalışmada tanımlayıcı ve karşılaştırmalı yönteme başvurulmuştur. Bu doğrultuda çalışma boyunca iki grup arasındaki benzerlik ve farklılıklar ortaya koyulmuştur. Ortaya konulan ortak noktalar dikkate alındığında da Hıristiyan rahibelerin ortaya çıkışında Vesta Bakirelerinin etkili olduğu sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Dinler Tarihi , Rahibeler , Vesta Bakireleri , Roma Dini , Vesta.

A Comparative Analysis of the Vestal Virgins and Christian Nuns

Öz

Christianity emerged within the Roman Empire and was banned in the 2nd century before being legalized by the Edict of Milan in 323 and later becoming the empire’s official religion. It is often argued that during its prohibition, Christianity lost some of its original character under the influence of Roman religion and regional mystery cults. This study examines the interaction between the Vestal Virgins and Christian priestesses within the framework of this claim.
In Roman religion, Vestal virgins were one of seven priestly groups within the Roman Empire and female religious officials who played a central role in the spiritual life of the empire, connecting the city to divine powers. Their duties were to protect the sacred fire of Vesta, goddess of the hearth and home, and to ensure the spiritual preservation of the Roman state through their chastity, worship, and service to the community.
Priestesses, on the other hand, are devout female religious officials who dedicate their lives to religious service within a monastery or community. Their primary duties include prayer, contemplation, and service to God. They have taken vows of poverty, chastity, and obedience. Although Christianity originated in Judaism, the absence of a female religious group in Judaism is the starting point of our study. From the emergence of Christianity until the fifth century, when the institution of Vestal Virgins and the Roman religion were banned, both religious groups coexisted and interacted in the same lands for five centuries.
Although various studies have been conducted abroad and in our country on Roman religion and Christian priesthood, there is no comparative work specifically focusing on these two groups of female clergies. In line with the aforementioned topic, the aim of our study is to investigate the influence of the Vestal Virgins, with whom they shared a common geography, on the emergence of Christian priestesses. Therefore, this study, in its problematic aspect, is significant and original in its determination that Christianity was shaped by influences from Roman religion and other beliefs in the regions where it spread. In this context, our study distinguishes itself from other related studies by addressing the subject from a different perspective and aims to contribute to the literature.
The study employed descriptive and comparative methods. Considering the commonalities revealed, it was concluded that Vestal Virgins were influential in the emergence of Christian priestesses.

Anahtar Kelimeler

History of Religions , Nuns , Vestal Virgins , Roman Religion , Vesta

Kaynakça

• Ataşalan, Zeynel Abidin. Benediktin Tarikatı ve Katolik Kilisesindeki Yeri. Doktora Tezi, Ankara: Ankara Üniversitesi, 2021.
• Athanasius. “Life of St. Anthony”. Erişim: 01.12.2025, https://www.newadvent.org/fathers/2811.htm.
• Augustinus. “Of Holy Virginity”. Erişim: 12.06.2025, https://www.newadvent.org/fathers/1310.htm.
• Bauer, Walter. Orthodoxy and Heresy in Early Christian Literature. Philadelphia: Fortress Press, 1971.
• Beard, Mary. “The Sexual Status of the Vestal Virgins”. Journal of Roman Studies 70 (1980), 12–27.
• Bennett, Florence M. “A Theory concerning the Origin and the Affiliations of the Cult of Vesta”. The Classical Weekly 7/5 (1913), 35–37.
• Baş, Bilal. Geç Antikçağ’da Mısır Manastırları. İstanbul: Arkeoloji ve Sanat Yayınları, 2015.
• Baş, Bilal. “Hıristiyan Manastırcılığının Doğuşu”. Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 44 (2022), 183–204.
• Besse, J. M. “Rule of Saint Basil”. The Catholic Encyclopedia, New York: Robert Appleton Company, 1907, 2: 322–324.
• Bitel, Lisa M. Women in Early Medieval Europe 400–1100. Cambridge: Cambridge University Press, 2002.
• Britannica. “Palladium”. Erişim: 27.01.2025, https://www.britannica.com/topic/Palladium-Greek-religion.
• Butler, E. C. “Saint Anthony”. The Catholic Encyclopedia, New York: Robert Appleton Company, 1907, 1: 553–555.
• Clark, Elizabeth A. Ascetic Piety and Women’s Faith: Essays on Late Ancient Christianity. Lewiston: Edwin Mellen Press, 1990.
• Clark, Elizabeth A. The Origenist Controversy: The Cultural Construction of an Early Christian Debate. Princeton: Princeton University Press, 1992.
• Cooper, Kate. The Virgin and the Bride: Idealized Womanhood in Late Antiquity. Cambridge: Harvard University Press, 1996.
• Eliade, Mircea. Dinsel İnançlar ve Düşünceler Tarihi. Çev. Ali Berktay, 3 cilt, İstanbul: Kabalcı Yayınevi, 2003.
• Elm, Susanna. Virgins of God: The Making of Asceticism in Late Antiquity. Oxford: Oxford University Press, 1994.
• Eusebius. Kilise Tarihi. Çev. Furkan Akderin, İstanbul: Chiviyazıları Yayınevi, 2010.
• Fantham, E. v.dğr. Women in the Classical World. Oxford: Oxford University Press, 1994.
• Fortescue, Adrian. “Theodosius I”. The Catholic Encyclopedia, New York: Robert Appleton Company, 1912, 14: 577–578.
• Fox, Robin L. Pagans and Christians. Londra: Penguin Books, 2006.
• Fry, Timothy (ed.). The Rule of St. Benedict in English. Collegeville: The Liturgical Press, 1982.
• Gallia, Andrew B. “Vestal Virgins and Their Families”. Classical Antiquity 34/1 (2015), 74–120.
• Gibbon, Edward. Roma İmparatorluğu’nun Gerileyiş ve Çöküş Tarihi. Çev. Asım Baltacıgil, 8 cilt, İstanbul: İndie Kitap, 2019.
• Gözlü, Ahmet. “Populus Romanus Bağlamında Aristokrat Roma Cumhuriyeti”. Kafkas Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 29 (2022), 309–323.
• Goux, Jean Joseph. “Vesta, or the Place of Being”. Representations 1 (1983), 91–107.
• Günay, Dinçer. “Eski Roma Cumhuriyeti’nde Rahiplik Kurumu”. Asya Studies 23 (2023), 305–318.
• Gündüz, Şinasi. Din ve İnanç Sözlüğü. Konya: Vadi Yayınları, 1998.
• Gürkan, Salime L. “Manastır”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, Ankara: TDV Yayınları, 2003, 27: 558–560.
• Hilpisch, Stephanus. History of Benedictine Nuns. Çev. Joanne Muggli, Collegeville: St. John’s Abbey Press, 1958.
• Holman, Susan R. The Hungry Are Dying: Beggars and Bishops in Roman Cappadocia. Oxford: Oxford University Press, 2001.
• Korhan, İbrahim. Katolik Kilisesinde Otorite Sorunu: Papalık ve Konsilyarizm. Ankara: Eskiyeni Yayınları, 2024.
• Külahlı, Nuriye. “Eski Batı’nın Ocak Tanrıçaları: Hestia–Vesta”. History Studies 15/4 (2023), 875–892.
• Lawrence, C. H. Medieval Monasticism: Forms of Religious Life in Western Europe in the Middle Ages. New York: Longman, 1989.
• Lifshitz, Felice. Relics, Saints and the Conversion of the Medieval Landscape. New York: Palgrave, 2000.
• Livius, Titus. Roma Tarihi. Çev. Sabahat Şenbark, 1, 5–6–7, 8–9–10, 21–22, İstanbul: Arkeoloji ve Sanat Yayınları, 1992.
• McNamara, Jo Ann Kay. Sisters in Arms: Catholic Nuns through Two Millennia. Londra: Harvard University Press, 1996.
• Mitchell, Stephen. Geç Roma İmparatorluğu Tarihi. Çev. Turhan Kaçar. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları, 2016.
• Nyssalı Gregorios. Life of Macrina. Ed. W. K. Lowther Clarke, Londra: Society for Promoting Christian Knowledge, 1916.
• Ocak, Zeynep. Roma Paganizminin Hıristiyanlıktaki İzleri. Bursa: DTA Yayıncılık, 2024.
• Origenes. “Contra Celsum”. Erişim: 01.12.2025, https://www.newadvent.org/fathers/04161.htm.
• Ovidius. Fasti. Çev. J. G. Frazer. Londra: Harvard University Press, 1965.
• Plutarkhos. Yaşamlar. Çev. Meriç Mete. İstanbul: İdea Yayınevi, 2011.
• Plutarkhos. “Numa Pompilius”. Erişim: 27.01.2025, https://classics.mit.edu/Plutarch/numa_pom.html.
• Rüpke, Jörg. Religion of the Romans. Cambridge: Polity Press, 2011.
• Schulenburg, Jane Tibbetts. “Women’s Monastic Communities, 500–1100: Patterns of Expansion and Decline”. Signs 14/2 (1989), 261–292.
• Staples, Ariadne. From Good Goddess to Vestal Virgins: Sex and Category in Roman Religion. Londra: Routledge, 1998.
• Şahin, Derya. Roma Mitolojisi. Bursa: Uludağ Üniversitesi Yayınları, 2017.
• Şahin, Nadide. Origen. Ankara: İlahiyat Yayınları, 2022.
• Şahin, Nadide. “Katolik Kilisesinde Ruhbanlığın Kökeni ve Vatikan Bildirileri Çerçevesinde Kadınların Ruhbanlığı”. EKEV Akademi Dergisi 73 (2020), 469–483.
• Talbot, Alice-Mary. Holy Women of Byzantium. Washington D.C.: Dumbarton Oaks, 1996.
• Tural, Murat. Ortaçağ Doğu Hristiyanlığında Manastır Hayatı. İstanbul: IQ Kültür Sanat Yayıncılık, 2011.