Tehlikeli Maddelerden Akaryakıtların Kara Yoluyla Taşınması Sürecinde Meydana Gelen Çevresel Riskler: Kayseri Örneği

Öz

Doğasında var olan tehlike nedeniyle, tehlikeli maddelerin taşınması insanlar ve çevre için belirli riskler doğurmuştur. Tehlikeli maddelerin taşınması sırasında ne kadar önlem alınırsa alınsın kaçınılmaz olarak kazalar meydana gelmekte ve bu kazalar binlerce hatta milyonlarca insanı etkileyebilmektedir. Bu çalışmada karayolları ile taşımacılığı yapılan akaryakıtların çevresel riskleri değerlendirilmiştir. KAYSERİ iline ait altı farklı akaryakıt istasyonunun bir takvim yılı içerisinde alım ve satımını yaptığı tehlikeli maddelerin karayoluyla taşınması süreci, olası riskler ve akaryakıt istasyonlarından çıkan tehlikeli atıklar ve incelenmiştir. Ayrıca sürücünün taşıma esnasında karayolunda karşılaşabileceği riskler tablosu oluşturularak kaza senaryoları risk tablosu oluşturulmuştur. Ağırlıklı olarak sektör çalışanların deneyimlerine başvurulmuştur. Çalışma kapsamında akaryakıt, benzin, motorin ve LPG'nin karayolu taşımacılığı tehlikeli madde olarak ele alınmıştır. Yıllık Ulaştırma Bakanlığına bildirilen gerçek veriler elde edilerek çalışmada kullanılmıştır. Bu çalışmada Gözlem ve denetim sonucunda olası riskler ve önleyici unsurlar belirlenmiştir. Temel risklerin belirlenmesinde, İSG ve TMGD’ ler ile yüz yüze görüşmeler sonucunda gerekli bulgular elde edilmiştir. Akaryakıt istasyonlarının yıllık alım ve satımını yaptığı LPG, Benzin ve Motorin miktarları tablolar halinde çalışmaya aktarılmıştır. Aktarılan tablolardan gün geçtikçe akaryakıt kullanımının bir önceki seneye göre artarak gittiği görülmektedir. Çalışmanın sonucunda, bu taşınan tehlikeli maddelerin çevre, insan ve hayvanların yaşamına karşı olumsuz etkilerini yerinde önlemeye veya yaşanabilecek olumsuz durumları, kazaları en aza indirmeye karşı tespit ve önleyici tavsiyelerde bulunularak alınabilecek önlemlerle alakalı bilgilendirmeler yapılıp çözüm alternatifleri sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Tehlikeli Madde Taşımacılığı
• Risk Analizi
• Akaryakıtların Karayolunda Taşınması
• LPG
• Benzin
• Motorin

Environmental Risks Occurring in the Process of Transporting Fuel from Hazardous Substances by Land: The Case of Kayseri

Abstract

Due to the inherent danger, the transport of dangerous goods has created certain risks for people and the environment. No matter how much precautions are taken during the transportation of dangerous goods, accidents inevitably occur and these accidents can affect thousands or even millions of people. In this study, the environmental risks of fuels transported by highways were evaluated. The process of transportation of dangerous goods by road, which six different fuel stations of KAYSERİ province buy and sell within a calendar year, possible risks and hazardous wastes from fuel stations have been examined. In addition, an accident scenario risk table was created by creating a table of risks that the driver may encounter on the road during transportation. The experiences of the sector employees were mainly consulted. Within the scope of the study, road transport of fuel, gasoline, diesel and LPG is considered as dangerous goods. Actual data reported to the Ministry of Transport annually were obtained and used in the study. In this study, possible risks and preventive factors were determined as a result of observation and inspection. Necessary findings were obtained as a result of face-to-face meetings with OHS and TMGDs in determining the main risks. The amounts of LPG, Gasoline and Diesel fuel that the fuel stations purchase and sell annually have been transferred to the study in tables. From the tables transferred, it is seen that the use of fuel is increasing day by day compared to the previous year. As a result of the study, prevention of the negative effects of these transported dangerous substances on the environment, human and animal life on the spot or minimizing the negative situations and accidents that may be experienced, detection and preventive recommendations were made, information was given about the measures that could be taken and solution alternatives were presented.

Keywords

• Hazardous Materials Transportation
• Road Transport of Fuel
• Risk Analysis
• LPG
• Gasoline
• Diesel

Kaynakça

1. Ashour Ü. Bir akaryakıt ve lpg istasyonu için risk değerlendirmesi ve analizi. İstanbul Rumeli Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İş Sağlığı ve Güvenliği Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi, İstanbul, Türkiye, 2020, Sayfa 5-25.
2. Babaoğlu S., Erdoğan Y., Kök OE. Bir akaryakıt istasyonunun risk analizinin yapılması ve iş güvenliği açısından değerlendirilmesi. Sürdürülebilir Mühendislik Uygulamaları ve Teknolojik Gelişmeler Dergisi 2018, 80-102.
3. Birgören B. Fine kinney risk analizi yönteminde risk analizi yönteminde risk faktörlerinin hesaplama zorlukları ve çözüm önerileri. Uluslararası Mühendislik Araştırma ve Geliştirme Dergisi 2017; 9(1): 19-25.
4. Ceylan H., Başhelvacı VS. Risk değerlendirme tablosu yöntemi ile risk analizi: bir uygulama. International Journal of Engineering Research and Development 2011; 3(2): 25-30.
5. Cündübeyoğlu İ., Kayabaşı R. Seramik fabrikasında fine-kinney yöntemi ile risk değerlendirmesi. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi 2022; (35): 633-639.
6. Erkut E., Ingolfsson A. Transport risk models for hazardous materials: Revisited. Elsevier-Operations Research Letters 2005; (33): 81-89.
7. Erkut E., Verter V. Hazardous materials transportation. Handbook in OR & MS 2007, 14.
8. Geyik A., Çetinyokuş S. Karayolu tehlikeli madde taşımacılığı kapsamında tünel güvenliği ve risk analizi. Journal of Humanities and Tourism Research 2020; 10(3): 492-510.

9. Öztekin A. LNG karayolu taşımacılığında çevresel risk değerlendirmesi. Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul 2010, 8-23.