Asteraceae Familyasından Beş Türün Karyomorfolojik Özellikleri

Öz

Dünya genelinde kozmopolit bir yayılışa sahip olan Asteraceae familyası geniş cins ve tür zenginliği ile önemli bitki familyaları arasında yer almaktadır. Bu çalışmada, Asteraceae familyasına ait dört farklı cinsten beş farklı türün (Chardinia orientalis (L.) Knutze, Cnicus benedictus L., Lactuca seriola L., Lactuca intricata Boiss., ve Sonchus oleraceus L.) kromozom sayımı ve detaylı karyotip analizleri yapılmıştır. Bu araştırma sonuçlarına göre; Lactuca seriola ve Lactuca intricata türleri n=9, Cnicus benedictus ve Chardinia orientalis türleri n=11 somatik kromozom seti içermektedir ve diploittir. Sonchus oleraceus türü ise n=8 kromozom seti içermekte olup, tetraploid olarak tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Kromozom sayısı
• Kromozom morfolojisi
• Karyotip analizi
• Asteraceae

Karyomorphological Characteristics of Five Species of the Asteraceae Family

Öz

The Asteraceae family is widely distributed throughout the world and is considered one of the most important plant families due to its vast genus and species richness. This study conducted chromosome counting and detailed karyotype analysis of five species from four different genera of the Asteraceae family, including (Chardinia orientalis (L.) Knutze, Cnicus benedictus L., Lactuca seriola L., Lactuca intricata Boiss., and Sonchus oleraceus L. The study found that Lactuca seriola and Lactuca intricata species are diploid and contain n=9 somatic chromosome sets, while Cnicus benedictus and Chardinia orientalis species are also diploid and contain n=11 somatic chromosome sets. Sonchus oleraceus species, on the other hand, was determined to be tetraploid and contains n=8 chromosome sets.

Anahtar Kelimeler

• Chromosome number
• Chromosome morphology
• Karyotype analysis
• Asteraceae

Kaynakça

1. Abak K., Düzenli A. Use of some wild plants as vegetables in Turkey, Acta Horticulturae 1989; 242: 107-114.
2. Afsharypuor S., Ranjbar M., Mazaherı M., Shakıbaeı F., Aslanı A. Analysis of fatty acid composition of crude seed oil of Lactuca Sativa L. by GC-MS and GC methods. Trends in Pharmaceutical Sciences 2018; 4(2): 95-98.
3. Al-Bermani AKKA., Al-Shammary KA., Gornall RJ., Bailey JP. Contribution to a cytological catalogue of the British and Irish Flora. Watsonia 1993; 19: 169-171.
4. Albers F., Pröbsting W., Wisskirchen IR., Haeupler H. Standardliste der Farn-und Blütenpflanzen Deutschlands. Bundesamt für Naturschutz & Verlag Eugen Ulmer 1998; Stuttgart.
5. Astanova SB. Khromosomnye chisla predstavitelei semeistva slozhnotsvetnykh flory Tadzhikistana. II. Soveshchaniye po kariologii rastenii. Tezisy dokladov. Novosibirsk: Akademiya Nauk, 1989; 89-91.
6. Avcı M. Türkiye’nin flora bölgeleri ve ‘anadolu diagonali’ne coğrafi bir yaklaşım. Türk Coğrafya Dergisi 2014; 28: 225-248.
7. Bano R., Qaiser MA. Taxonomic revision of the genus Lactuca L. (Cichorieae-Asteraceae) from Pakistan and Kashmir. Pak. J. Bot. 2011; 43(5): 2259-2268.
8. Baytop A. Farmasötik botanik ders kitabı. G. Ü. Basımevi ve Film Merkezi 1991; 255-260, İstanbul. Berkan T. Şevketi Bostan Bitkisinde Yapılan Farmakolojik Çalışmalar, Ege Üniversitesi, Tıp Fakültesi Farmakoloji Kürsüsü, Bornova, İzmir, 1977.

9. Bhellum B., Sıngh B. Taxonomic novelties of the genus Lactuca L. in Jammu and Kashmir (India): Diversity, Phenology and Distribution. Current Life Sciences 2015; 1(3): 93-102.
10. Blumenthal M., Busse WR., Goldberg A., Gruenwald J., Hall T., Riggins CW. The complete german commission e monographs: Therapeutic guide to herbal medicines. Integrative Medicine Communications 1998; 216.
11. Cambie RC., Ferguson LR. Potential functional foods in the traditional maori diet. Mutation Research - Fundamental and Molecular Mechanisms of Mutagenesis 2003; 523: 109-117.
12. Davis PH., Mill RR., Tan K. Flora of Turkey and the East Aegean Islands. Edinburgh Univ. Press 1998; UK. vol: 10.
13. Davis PH. Flora of Turkey and the East Aegean Islands. Edinburgh Univ. Press 1975; UK. vol. 5.
14. Davis PH. Flora of Turkey and the East Aegean Islands. Edinburgh University Press 1985-1989; Vol.1-9.
15. Dolezalova I., Lebeda A., Janecek J., Cıhalıkova J., Krıstkova E., Vranova O. Variation in chromosome numbers and nuclear DNA contents in genetic resources of Lactuca L. Species (Asteraceae). Genetic Resources and Crop Evolution 2002; 49: 383-395.
16. Elçi Ş. Sitogenetikte Gözlemler ve Araştırma Yöntemleri. Fırat Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Yayınları,1982.
17. Emre G. Ezine (Çanakkale) yöresinin geleneksel halk ilacı olarak kullanılan bitkileri. Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi, İstanbul, Türkiye, 2003.
18. Garnatje T. Molecular cytogenetics of Xeranthemum L. and related genera (Asteraceae, Cardueae). Pl. Biol. (Stuttgart) 2004; 6(2): 140-146.
19. Gemeinholzer B., Faustmann I. New chromosome counts for some lactuceae (Compositae). Comp. Newsl. 2005; 42.
20. Gündüz Ş. Turunçgil bahçelerindeki yabancı otlar ve bazı bitkilerin ekolojik faktörlere tepkileri. Doktora Tezi, Çukurova Üniversitesi, Adana, Türkiye,2005.
21. Güner A., Özhatay N., Ekim T., Başer KHC. Flora of Turkey and the East Aegean Islands. Edinburgh Univ. Press 2000; UK. vol:11.
22. https://powo.science.kew.org Erişim Tarihi: 04.11.2022.
23. Khan RA., Khan MR., Sahreen S., Shah NA. Hepatoprotective activity of sonchus asper against carbon tetrachloride-induced injuries in male rats: A randomized controlled trial. BMC Complementary and Alternative Medicine 2012; 12: 90.
24. Kırbağ S., Kürşat M., Kırbağ Zengin F. Elazığ’da tıbbi amaçlar için kullanılan bazı bitki ekstraktlarının antimikrobiyal aktiviteleri. Fırat Üniveristesi, Doğu Araştırmaları Dergisi 2005; 3(3): 168-171.
25. Kiehn M., Vitek E., Hellmayr E., Walter J., Tschenett J., Justin C., Mann M. Beiträge zur Flora von Österreich: Chromosomenzählungen. Verhandlungen der Zoologisch-Botanischen Gesellschaft in Wien 1991; 128: 19-39.
26. Lavrenko AN., Serditov NP. Chromosome numbers in some plant species from The South-West of The Komi ASSR. Botanicheskii Zhurnal (Moscow & Leningrad) 1991; 76: 769-771.
27. Levan A., Fredga K., Sandberg AA. Nomenclature for centromeric position on chromosomes. Hereditas 1964; 52: 201-220.
28. Martin E., Çetın Ö., Duran A., Doğan B., Trag Z. New karyotypes in some species of asteraceae from Turkey. Cytologia 2015; 80(2): 237-248.
29. Martin E., Doğan B., Duran A., Şeker M., Kaplan A., Aslan GM. Cnicus benedictus var. benedictus ve Cnicus benedictus var. kotschyi Taksonlarının Karyotip Analizi. Posta Bildiri, 2015.
30. Matoba H., Mızutanı T., Nagano K., Hoshı Y., Uchıyama H. Chromosomal study of lettuce and its allied species (lactuca spp., asteraceae) by means of karyotype analysis and fluorescence in situ hybridization. Hereditas 2007; 144: 235-243.
31. Morton JK. Chromosome numbers in compositae from Canada and The U.S.A. Botanical Journal of the Linnean Society 1981; 82: 357-368.
32. Odah M., Oran S. Karyological study of the genus ornithogalum (lilliaceae) in Jordan. Dirasat Pure Science 2007; 34(2): 210-220.
33. Öztürk M., Martin E., Dinç M., Duran A., Özdemir A., Çetin Ö. A cytogenetical study on some plants taxa in Nizip Region (Aksaray, Turkey). Turkish Journal of Biology 2009; 33: 35-44.
34. Pangua E., Prada C., Pajaron S., Salvo E. A new Asplenium hybrid from Valencia (Spain) related to A. majoricum. Journal of the Linnean Society Botany 1992; 108(1): 1-13.
35. Parfenov VI., Dmitrieva SA. Kariologicheskaja kharakteristika predstavitelej flory sosudistykh rastenij berezinskogo biosfernogo zapovednika. Zapovedniki Belorussii Issledovaniia 1988; 12: 3-8.
36. Pei D., Xu X., Feng Y. First report of powdery mildew caused by golovinomyces cichoracearum on Sonchus asper in China. Plant Disease 2012; 96(5): 766.
37. Probatova NS., Barkalov VY., Rudyka EY., Pavlova NS. Further chromosome studies on vascular plant species from sakhalin, Moneran and Kurile Islands. Biodiversity and Biogeography of the Kuril Islands and Sakhalin 2006; 2: 93-110.
38. Sevindik E., Veysel U., Coşkun F. Sequence analysis of the internal transcribed spacer (ıts) region of the nuclear ribosomal dna (nrdna) and chloroplast trnl-f region (Cpdna) of some Lactuca L. (Asteraceae) species in Turkey. Notulae Scientia Biologicae 2016; 8(4): 444-450.
39. Tarakçı S. Beykoz civarındaki tıbbi özellik taşıyan bitkiler üzerine araştırmalar. Doktora Tezi, Marmara Üniversitesi, İstanbul, Türkiye, 2006.
40. Thomson B., Shaw IA. Comparison of risk and protective factors for colorectal cancer in the diet of New Zealand Maori and NonMaori. Asian Pacific Journal Cancer Prev. 2002; 3: 319-324.
41. Ubera JL. In numeros cromosomicos para la flora Espahola. Lagascalia 1979; 9: 115-130.
42. Vogt R., Aparicio A. Chromosome numbers of plants collected during ıter Mediterraneum IV in Cyprus. Bocconea 1999; 11: 117-169.
43. Xu BS., Weng RF., Zhang MZ. Chromosome numbers of shanghai plants I. Invest. Stud. Nat. 1992; 12: 48-65.